واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4667
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
فرمولدار نگاشتی مانند با ویژگی‌های دوخطی بودن و ناتباهیدگی (non-degeneracy) و محاسبه‌پذیری
حوزه موضوعی: رمزشناسی
چند پیشامد که هر دو تا از آنها نسبت به هم مستقل هستند
حوزه موضوعی: آمار‏
PAL
physical activity level
حوزه موضوعی: تغذیه
پژوهش دربارۀ منشأ انسان و تکامل زیست‌شناختی او براساس بقایای سنگواره‌ای
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
تحلیل فنی بقایای اجساد انسان‌های عصر باستان به‌وسیلۀ انسان‌شناس جسمانی متخصص در دیرین‌آسیب‌شناسی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
پژوهش علمی دربارۀ روند شرایط اقلیمی در ادوار زمین‌شناختی گذشته
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
مطالعۀ جمعیت‌های انسانی و تغییرات جمعیتی دوران باستان و الگوهای مرگ‌ومیر آنها در دوران گذشته
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
پژوهش دربارۀ رابطۀ جوامع انسانی با محیط‌زیست پیرامونشان و تأثیر متقابل آنها بر یکدیگر
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
رویکردی در باستان‌شناسی از دهۀ 1960 به بعد که به مطالعۀ رفتار انسان در محیط‌زیست پیش‌از‌تاریخ می‌پردازد و به‌شدت تحت تأثیر مفاهیم رفتارشناسی جانوری است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
زیست‌محیط باستانی یا کهن که می‌توان آن را با استفاده از علوم مختلف، مانند باستان‌جانورشناسی یا گرده‌شناسی بازسازی کرد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
palaeoenvironmental reconstruction
تعیین ویژگی‌های زیست‌محیطی پیش‌از‌تاریخ در یک محوطۀ باستانی با استفاده از روش‌های زمین‌شناختی و گیاه‌شناختی و باستان‌جانورشناختی و گَرده‌شناختی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
palaeoethnobotany
archaeoethnobotany
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
ثبت و ضبط روشمند فرهنگ انسان پیش‌از‌تاریخ برای پژوهش دربارۀ شیوه‌های زندگی جوامع گذشته
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
مطالعات مردم‌شناختی دربارۀ شیوۀ زندگی و رفتار جوامع گذشته
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
پیخال
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
بخشی از دوران پیش‌ازتاریخ، از حدود 2/5 میلیون سال پیش تا زمان عقب‌نشینی یخچال‌ها از نیمکرۀ شمالی در فاصلۀ سال‌های 10,000 تا8,500 ق.م که انسان برای نخستین بار از ابزار سنگی دست‌ساز استفاده کرد متـ . عصر سنگ کهن Old Stone Age
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
هنر آخرین عصر یخ‌بندان، شامل هنر صخره‌ای و ساخت اشیا و نقاشی درون غارها
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
مطالعۀ تاریخ فلزکاری از آغاز تا انقلاب صنعتی که به تجزیه‌وتحلیل ابزارها و محوطه‌های مربوط به این فنّاوری می‌پردازد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
شناخت بیماری‌ها، ناخوشی‌ها، معلولیت‌ها، جراحت‌ها، مصدومیت‌ها، رژیم‌های غذایی و مانند اینها در جوامع باستانی ازطریق انجام آزمایش‌های علمی بر روی بقایای انسانی و جانوری
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
مطالعۀ چگونگی پیدایش و ساختار و سرشت و چینه‌شناسی خاک‌های مدفون سنگواره‌ای ازنظر باستان‌شناسی و زمین‌شناسی، باتوجه‌به اهمیت زمین‌ریخت‌شناختی و دیرین‌زیست‌محیطی و اقلیم‌شناختی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
بررسی خون‌شناختی بقایای استخوان‌های اجساد یخ‌زده یا مومیایی‌شدۀ انسان برای شناخت پیوندهای خونی و خانوادگی میان آنها
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
خوش‏طعم و دلپذیر بودن غذا
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
ویژگی غذای خوش‏طعم و دلچسب
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
palatal 1
ویژگی همخوانی که در تولید آن زبان با سخت‌کام تماس می‌یابد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
palatal 2, palatine
مربوط به کام یا در سمت کام
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
palatal reflex
swallowing reflex
حوزه موضوعی: تغذیه
palatine
palatal 2
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
palatine reflex
swallowing reflex
حوزه موضوعی: تغذیه
palatine root
ریشۀ هریک از دندان‌های آسیای فک بالا که به سمت کام است
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
palatine rugae
ruga palatinae
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی