واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4667
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
اندازه‌گیری چگالی مایع ازطریق توزین آن در ظرفی با حجم معین متـ . چگالیسنجی مایع
حوزه موضوعی: فیزیک‏
مسمومیت خون با باکتری‌های چرک‏ساز آزادشده از دُمل
حوزه موضوعی: پزشکی
pyknometer
pycnometer
حوزه موضوعی: فیزیک‏
تخریب و ستبر شدن یاخته به‌نحوی‌که در آن هسته فشرده می‌شود و فامینه به حالت جامد متراکم درمی‌آید
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
pyle
pile 1
حوزه موضوعی: ورزش
سازه‏ای که موتور یا جعبه‏دندۀ اصلی یا مهمات یا مخازن سوخت بیرونی بر روی آن سوار می‏شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
pylon droppable tank/ pylon drop tank
نوعی مخزن رهانشی که در زیر یکی از بال‌ها به‌وسیلۀ پایک به هواگرد متصل می‌شود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
مفصل‌آماسی که براثر عفونت باکتریایی به وجود آمده باشد
حوزه موضوعی: اَرتاپزشکی
pyomyositis,spontaneous bacterial myositis,tropical pyomyositis
نوعی ماهیچه‌آماس که براثر عفونت باکتریایی، بیشتر در نواحی گرمسیری، ایجاد می‌شود
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
pyramid
1. بنایی هرمی با قاعده‌ای مربع از جنس سنگ یا خشت 2. بنایی هِرمی از خشت با قاعده‌ای مربع که، در دورۀ پادشاهی کهن و میانه در مصر، متداول‌ترین گونۀ آرامگاه‌های سلطنتی بوده است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
نگاه کنید به: پادشاهی کهن
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
pyramid complex
مجموعه‌ای از سازه‌ها، شامل معبد نیل، معبدراهه، معبد وداع، هرم پیرامونی، آرامگاه اعضای خانوادۀ سلطنتی و صاحب‌منصبان در دوره‌های پادشاهی کهن و میانه
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
Pyramid Texts
متونی شامل حدود هشتصد دعا و ورد که حدوداً در ده هِرم از اهرام مصر، از زمان «اوناس» آخرین فرعون سلسلۀ پنجم به بعد، بر روی دیوار گورخانه‌ها و دالان‌های منتهی به آنها حک شده‌اند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
pyramidion, benbent
پوش‌سنگی هرمی واقع در رأس یک هِرم یا هِرم‌سنگ
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
pyrenoid
ساختاری کوچک و بی‏رنگ در سبزدیسۀ برخی از جلبک‌ها که نشاسته در آن تشکیل و ذخیره می‏شود
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
نام تجارتی برخی ظرف‌های شیشه‏ای مقاوم در برابر گرما و مواد شیمیایی
حوزه موضوعی: عمومی
ویژگی بخش یا اندامی در گیاهان که حاشیه‌های آن از نمای روبه‌رو حول محور تقارن عمودی، در یک سوم انتهایی، در جهت افقی تورفتگی داشته باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
دیسۀ بلوری دارای دوازده وجه پنج‌گوش نامنظم متـ . دو شش‌وجهی dihexahedron
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
pyroclastic
مربوط به مواد سنگی آواری حاصل از انفجار آتشفشانی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
پدید آمدن اختلاف پتانسیل در بعضی از بلورها براثر تغییر دما
حوزه موضوعی: فیزیک‏
الکتریسیتۀ ناشی از اثر تف‌الکتریکی در بعضی از بلورها
حوزه موضوعی: فیزیک‏
طرحی که به‌وسیلۀ سوخته‌نگاری پدید آید
حوزه موضوعی: عمومی
هنرمندی که ازطریق سوخته‌نگاری بر روی چوب یا چرم طرح‌هایی پدید می‌آورد
حوزه موضوعی: عمومی
مربوط به سوخته‌نگاری
حوزه موضوعی: عمومی
pyrography, pokerwork
ایجاد طرح‌های تزیینی بر روی چوب یا چرم ازطریق سوزاندن آنها با میلۀ فلزی داغ یا دستگاه هویه
حوزه موضوعی: عمومی
سرده‌ای از برگ‌اَمرودیان علفیِ همیشه‌سبز که بومی ‌شمالگان و مناطق معتدل شمالی است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
تیره‌ای از خلنگ‌سانان با چهار سرده و 30 گونه که وجه تمایز آنها با انواع چوبی این راسته رویش علفی‌شان است؛ اعضای این تیره بومی نواحی معتدل سرد و قطبی نیمکرۀ شمالی هستند و در زمرۀ گیاهان همیشه‌سبز قرار دارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
تبدیل مواد آلی به گاز و مایع و زغال با حرارت دادن در محیط بدون اکسیژن
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
تخریب گرمایی واپایش‌شدۀ نمونه‌ها که به تشکیل قطعات کوچکی که با طیف‌سنجی جِرمی قابل‌تجزیه هستند می‌انجامد
حوزه موضوعی: شیمی
نوعی اختلال در مهار تکانه که در آن فرد بارها سهواً و عمداً آتش می‌افروزد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی