واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1353
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
L-head engine
نگاه کنید به: side-valve engine
lab-on-a-chip
سامانۀ فوق‌ریز و یکپارچۀ آزمایشگاهی بر روی یک تراشه
label 1
باریکه‌ای از کاغذ یا مقوا یا فلز که بر چیزی نصب می‌شود و بر روی آن اطلاعات یا دستورالعمل مرتبط با آن چیز نوشته می‌شود
نصب باریکه‌ای از کاغذ یا مقوا یا فلز بر چیزی که بر روی آن اطلاعات یا دستورالعمل مرتبط با آن چیز نوشته می‌شود
label 3, étiquette 1 (fr.)
برگه یا برچسبی که قیمت اجناس را نشان دهد
label 4, étiquette 2 (fr.)
قطعۀ کوچکی از کاغذ یا مقوا یا کاغذ پوستی، با چسب یا بدون چسب، که از آن برای دریافت اطلاعات مربوط به خدمات پستی، شامل نشانی و مهرهای پرداخت و هزینه‌های پستی، استفاده می‌کنند
labial
مربوط ‌به لب یا در سمت لب
labial frenum
چین‌ مخاطی‌ در خط‌ میانی‌ که‌ لب‌ را به‌ لثه‌ متصل‌ و آن‌ را مهار می‌کند
labial surface
سطح دهلیزی دندان‌های قدامی که با سطح دهلیزی لب‌های بالا و پایین در تماس است
labial vestibule
بخشی‌ از دهلیز دهان‌ که‌ بین‌ لب‌ و سطح‌ لبی‌ دندان‌ها یا برآمدگی‌ آرکی‌ باقی‌مانده ‌قرار دارد
همتافتی که برخی از لیگاندهای آن به‌راحتی با دیگر لیگاندهای موجود در محلول قابل تعویض است
کیفیتی ناظر بر سهولت جانشینی گروه‌های متصل در همتافت‌ها و مولکول‌ها
مربوط به لب‌ها و دندان‌ها
تشخیص حاصل از بررسی‌های شیمیایی و میکروسکوپی و ایمنی‌شناختی و آسیب‌شناختی خون و ترشحات و بافت‌ها
بخشی از زادمان که از آغاز انقباض‌های رحم شروع می‌شود و تا خروج کامل جفت ادامه دارد
labour economics
مطالعۀ نیروی کار به‌عنوان یکی از عوامل اثرگذار در فرایند تولید
آمارگیری‌ای که در آن میزان بیکاری، اشتغال، خوداشتغالی، ساعات کار، تعلیق از کار، آموزش و کارورزی اندازه‌گیری می‌شود
labour-intensive technology
فنّاوری‌ای که در آن منابع انسانی در کنار دیگر عوامل نقش محوری دارد
labyrinth
مجرای پرپیچ‌وخم گوش درونی
عمل برداشتن پیچال
التهاب پیچال
labyrinthotomy
عمل شکافتن پیچال
نوعی رزین که حشره‌ای به ‌نام لسیفر لکا (Laccifer lacca) بر شاخۀ درختان جنگل‌های استوایی ترشح می‌کند
رزانۀ حاصل از خیساندن لکای خام در یک فراورده
مجموعۀ سه ژن که سنتز زی‌مایه‌های مورد نیاز برای مصرف لاکتوز در بسیاری از باکتری‌ها را بر عهده دارند
laccolith/ laccolite
تودۀ نفوذی آذرین همساز با لایه‌بندی و دارای کف تخت مشخص و سقف گنبدی‌شکل که در نقشه به‌صورت دایره دیده می‌شود؛ قطر این توده کمتر از 8 کیلومتر است و ضخامت آن از چند متر تا چندصد متر تغییر می‌کند
Lacerta, Lac, Lizard
صورت فلکی کم‌نوری در آسمان شمالی (northern sky) با آرایش زیگزاگ، بین دو صورت قیفاووس و فرس که به شکل سوسمار تصور می‌شود
laciniate, jagged
ویژگی برگی که حاشیه‌ای بریده و نامنظم با لپ‌های باریک داشته باشد
lack of penetration, incomplete joint penetration, insufficient penetration, inadequate joint penetration
وضعیتی در ریشۀ اتصال یک جوش شیاری که در آن فلز جوش تمامی ضخامت اتصال را در بر نمی‌گیرد
lacquer
مادۀ پوششی شفاف و بی‌رنگ و گاه رنگی که براثر تبخیر حلاّل و یا واکنش شیمیایی خشک می‌شود