واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3841
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
نوعی فیلم متعلق به سینمای پیش‌گام (avant-garde) که با تمهیدات بصری نظیر تغییر و جابه‌جایی شکل‌ها، حرکت، تعویض نسبت‌های شکل‌های هندسی و موسیقی عکس‌العمل‌های روانی در تماشاگر ایجاد می‌کند متـ . فیلم تجریدی
نوعی موسیقی که در آن موسیقی‌دان صرفاً با بهره‌گیری از ذهنیت فرعی خود اثری را خلق کند
abstract number
مطلق عدد، بدون ارجاع به هیچ شیء خاص یا یکای اندازه‌گیری
صحنه‌ای که با عناصر ساده و نمادین فضای واقعی را در ذهن تماشاگر القا می‌کند
abstract, résumé 1 (fr.)
خلاصه‌ای از مقاله، حاوی نکات مهم آن
abstraction
شکل‌گیری یک مفهوم یا تصور کلی از موارد خاص
abstraction 2
شیوه‌ای در خدمات اَبری که امکان می‌دهد کاربر با جزئیات سروکار نداشته باشد
شیوه‌ای از بیان در هنر نوین که با دست‌آفریده‌های واسیلی کاندینسکی، نقاش روسی نیمۀ اول قرن بیستم، پدید آمد
هنرمندی که به شیوۀ انتزاع‌گرایی اثر خود را بیافریند
abundant number, superfluous number
عدد صحیح بزرگ‌تر از یک که مجموع همۀ مقسوم‌علیه‌های مثبت آن به جزء خودش، از آن بیشتر باشد
قابلیت یک ماده در ایجاد سوءمصرف
کاری که کاربر برخلاف سیاست یا مقررات سازمان انجام دهد
بافتی که در کنار بافت قدیم‌تر قرار دارد، مانند کفی که از کنار به دیواری کهن‌تر متصل می‌شود
abutment
دندان طبیعی یا کاشتینه‌ای (implant) که تکیه‌گاه برسازۀ ثابت یا متحرک است
abyssal
مربوط به ژرفای بین 3500 تا 6000 متری اقیانوس و محیط‌زیست آن
abyssal clay
رسوباتی که در نواحی ژرف اقیانوس‌ها ته‌نشین می‌شوند و کمتر از 30 درصد از حجم آنها منشأ زیستی دارد متـ . رس قرمز red clay رس قهوه‌ای brown clay
abyssal floor
کف اقیانوس‌ها در عمق 2000 تا 6000 متری
abyssal hill province
مناطق ژرف‌اقیانوسی پوشیده از تپه‌های مغاکی
abyssal hill, abyssal knoll
ساختاری معمولاً آتشفشانی در کف اقیانوس‌ها با ارتفاع کمتر از 1000 متر
رخدادهای توفان‌مانند ناشی از جابه‌جایی جریان‌های تند که بر بستر اقیانوس اثر میگذارد
abyssal-benthic
ویژگی مربوط به کف ناحیه‌ای از اقیانوس که در عمق 2000 تا 6000 متری قرار دارد
پادتنی که فعالیت زی‌مایه‌ای دارد متـ . زی‌مایۀ پادتنی، آنزیم پادتنی antibody enzyme، پادتن تک‌دودمان فروکافتیcatalytic monoclonal antibody, catmab
به‌کاربرید به‌جای: رسانش هوایی
acacia gum
نگاه کنید به: gum arabic
academic 1, académique 1 (fr.)
مربوط به دانشگاه
academic 2, académique 2 (fr.)
مبتنی بر علم متـ . عالمانه
Academy aperture, Academy mask, Movietone frame
دهانۀ دوربین یا فراتاب که ابعاد تصویر را با نسبت 4 به 3 یا 1/33 به 1 ثبت می‌کند یا نمایش می‌دهد؛ این اندازه را آکادمی علوم و هنرهای سینمایی تعیین کرده است متـ . دهانۀ استاندارد
Academy Awards, Oscars
جوایزی که آکادمی علوم و هنرهای سینمایی هرساله به نفرات برتر در رشته‌های مختلف سینمایی اهدا می‌کند متـ . اسکار
گونه‌ای فرهنگ لغت که با نظارت و حمایت یک فرهنگستان تهیه می‌شود
تکه‌فیلم استانداردشده‌ای که در دو انتهای نسخۀ پخش چسبانده می‌شود و در آن دستورهای فیلم‌گذاری و اطلاعات مفیدی برای تدوینگر و مسئول نمایش فیلم آمده است؛ این استاندارد را آکادمی علوم و هنرهای سینمایی تعیین کرده است متـ . نوار راهنمای استاندارد