واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3841
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
absorption column
استوانه‌ای عمودی که در آن مایعی به‌صورت قطرات ریزان، بخشی از یک گاز بالارونده را جذب می‌کند متـ . برج جذب‌ absorption tower
absorption control
مجموعۀ سازوکارهای وارد کردن و خارج ‌کردن مواد جذب‌کنندۀ نوترون در قلب واکنشگاه/ رآکتور هسته‌ای به‌منظور واپایش آن
absorption cross section
سطح مقطع مؤثر کل در فرایند جذب
absorption curve
نموداری که مقدار انرژی تابشی جذب‌شده در ماده را برحسب طول‌موج نشان می‌دهد
absorption edge
تغییر ناگهانی میزان جذب‌شوندگی پرتو ایکس تابیده‌شده در محیطی معین که در طول‌موج خاصی روی می‌دهد
absorption enhancer
عاملی که عبور دارو از غشای زیستی را افزایش می‌دهد
absorption factor
احتمال برهم‌کنش تابش ناشی از هسته‌های پرتوزایی که در یک اندام مشخص وارد می‌شوند
absorption filter
پالایه‌ای که گسترۀ بسامد خاصی را جذب می‌کند و بسامدهای دیگر را عبور می‌دهد متـ . صافی جذب
absorption hygrometer
نوعی نم‌سنج که در آن مادۀ شیمیایی نم‌گیر، با جذب بخار آب، مقدار رطوبت جوّ را تعیین می‌کند متـ . نم‌سنج شیمیایی chemical hygrometer
absorption law, absorption rule, absorptive law
قانون برابری مجموعۀ A و اجتماع آن با اشتراک مجموعۀ A و مجموعه‌ای دلخواه یا اشتراک آن با اجتماع مجموعۀ A و مجموعه‌ای دلخواه
absorption length
مسافتی که در فرایند جذب در طی آن شدت تابش به e/و1 شدت فرودی کاهش یابد
absorption lens
عدسی‌ای که با جذب طول‌موج‌های معینی مانع عبور آنها می‌شود
absorption line
جای خالی در طیف الکترومغناطیسی که ناشی از جذب تابش در اتم‌ها یا مولکول‌های ماده‌ای است که تابش از آن می‌گذرد
absorption nebula
سحابی‌ای که نور پس‌زمینه را جذب می‌کند و درنتیجه تاریک دیده می‌شود متـ . سحابی تاریک dark nebula
absorption peak
طول‌‌موجی که در آن جذب در مادۀ مولکولی خاصی به بیشینه می‌رسد
absorption ratio
به‌کاربرید به‌جای: ضریب جذب
absorption spectroscopy
بررسی انرژی جذب‌شده در ماده که حاکی‌از ویژگی ساختاری آن است
absorption spectrum
گستره‌ای از انرژی‌های الکترومغناطیسی که آرایش آنها براساس افزایش یا کاهش طول‌موج یا بسامد است
absorption tower
به‌کاربرید به‌جای: ستون جذب
absorptive capacity
توانایی سازمان در جذب و درونی‌سازی و به‌کارگیری دانش و فنّاوری دریافتی
abstinence 1
1. خودداری از مصرف مواد با هدف درمان اعتیاد 2. خودداری از انجام عمل جنسی
عملکرد مشاور یا درمانگر در خودداری از گفت‌وگو و تعامل مهارنشده (uninhibited) با فرد مراجع
abstinence violation effect
حالتی ناخوشایند که فرد پس از لغزش دچار آن می‌شود و ممکن است به بازگشت اعتیاد منجر شود
abstinence-based recovery
نوعی خودیابی مبتنی بر قطع کامل و همیشگی مواد متـ . بهبود پرهیزمدار
ویژگی‌هایی از اشیا و رویدادها و پدیده‌ها که مستقل از آنها در نظر گرفته می‌شوند
abstract algebra
مبحثی که به مطالعۀ آن دسته از دستگاه‌های ریاضی می‌پردازد که شامل یک مجموعه و یک یا چند عمل دوتایی و چند قاعده برای عمل متقابل اعضا و اعمال دوتایی برهم باشد
شیوه‌ای از بیان تجسمی که در آن هنرمند با بهره‌گیری از ذهنیت فردی و اجتناب از بازنمایی پدیده‌ها و اشکال طبیعی و مصنوع آثار خود را بیافریند
حالت نحوی آن دسته از گروه‌های اسمی که دارای حالت هستند، اما حالت آنها بازنمایی زبانی و عینی ندارد
مدلی مبتنی بر این فرض که شناسایی متغیرهای ناظر بر گزینۀ سفر، یعنی طرز سفر و مقصد و زمان سفر و ویژگی‌هایی از این قبیل، لازم نیست، بلکه باید ویژگی‌هایی مانند متغیرهایی که سطح خدمات را مشخص می‌کنند شناسایی شوند
شیوۀ هنری نوینی که از دهۀ 1940 در نیویورک، متأثر از دو شیوۀ هیجان‌نمایی و سورئالیسم (surrealism) پا گرفت؛ در این طرز بیان تلاش می‌شود تا شکل و فضا از قید بازنمایی عینی و سنتی رها شود