واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 5040
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
abaft, aft 1
موقعیت یا محلی رو به پاشنۀ شناور
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
abandon d'un colis (fr.)
abandonment of a parcel
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات - پست
abandon ship
ترک کردن کشتی در مواقع اضطراری
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
abandoned rift
نگاه کنید به: کافت نافرجام
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
abandonment
بی‌اعتنایی کردن به یک فرد وابسته یا رها کردن او توسط افراد نزدیک به او، مانند پدر و مادر یا حامی و پرستار اصلی
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
abandonment of a parcel, abandon d'un colis (fr.)
صرف‏نظر کردن فرستنده از ارسال یک بستۀ پُستی که امکان تحویل آن به گیرنده وجود نداشته‏ باشد
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات - پست
abandonment reaction
احساس محرومیت عاطفی و تنهایی و فقدان حمایت در کودکانی که یکی از والدین یا هردوی آنها او را رها کرده یا مورد بی‌توجهی قرار داده‌اند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
abat-jour (fr.)
چراغی معمولاً پایه‏دار که سرپوشی برای تنظیم نور داشته باشد
حوزه موضوعی: عمومی
abatement
کاهش شدت علائم بیماری
حوزه موضوعی: پزشکی
مجموعه‌امکاناتی شامل محل نگهداری دام و خط کشتار و سردخانه و تجهیزات فراوری محصولات جانبی و تصفیۀ فاضلاب
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
زیست‌شناسی- علوم گیاهی ویژگی دورترین سطح نسبت به محور یا ویژگی سطح پایین‌تر یا خارجی‌تر هر اندام نسبت به محور متـ . پشتی dorsal کشاورزی- علوم باغبانی ویژگی اندامی در گیاه که پشت به محور یا خط مرکزی داشته باشد یا به طرف پایین برگشته باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی، کشاورزی- علوم باغبانی
abbey 1
بنا یا مجموعۀ بناهایی که راهبگان یا راهبان در آن زندگی می‌کنند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
گروهی از راهبگان یا راهبان که تحت نظارت یک راهبه یا راهب ارشد هستند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
abbreviated dialing, speed dialing, memory dialing
امکانی در دستگاه‏های تلفن رومیزی که به کاربر اجازه می‏دهد با شماره‏گیری یک رقم یا با اشاره به دکمه‏ای خاص بر روی دستگاه تلفن یا گوشی خود، شمارۀ مقصد مکالمه را بگیرد، بی‏آنکه نیازی به شماره‏گیری عادی باشد
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
abbreviation 1
در واژه‏سازی، فرایندی که ازطریق آن واژه‏ها ازنظر هجایی و تلفظی کوتاه می‌شوند متـ . اختصارسازی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
abbreviation 2
صورتی کوتاه‏شده که حاصل فرایند کوته‏سازی است متـ . اختصار
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
abdomen obstipum
کوتاهی مادرزاد ماهیچۀ مستقیم شکم
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
abdomen, belly 2, venter
بخشی از بدن که بین قفسۀ سینه و لگن قرار دارد و دیافراگم آن را از قفسۀ سینه جدا می‌کند
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
abdominal cavity
فضای داخل شکم که دربرگیرندۀ اندام‌های شکمی است و از بالا به دیافراگم و از پایین به حفرۀ لگنی منتهی می‌شود
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
abdominal fatness
چاقی ناشی از جمع ‌شدن چربی در شکم
حوزه موضوعی: تغذیه
abdominal hysterectomy, abdominohysterectomy, celiohysterectomy, laprohysterectomy
درآوردن زهدان ازطریق ایجاد برشی در دیوارۀ شکم
حوزه موضوعی: پزشکی
abdominal pulse
نبضی که در روی آئورت شکمی دیده یا لمس می‌شود
حوزه موضوعی: پزشکی
abdominalgia
احساس درد در شکم
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
abdominocentesis, celiocentesis, celioparacentesis
تخلیۀ مایع غیرطبیعی از حفرۀ شکم
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
مربوط به شکم و اندام تناسلی
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
abdominohysterectomy
abdominal hysterectomy
حوزه موضوعی: پزشکی
abdominopelvic cavity
فضایی شامل حفرۀ شکم و حفرۀ لگن که بین آنها دیواره‌ای وجود ندارد
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
مربوط به شکم و میان‌دوراه (perineum)
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
abdominoscopy, laparoscopy, celioscopy, peritoneoscopy
بررسی و دیدن حفرۀ شکم با درون‌بین
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی، علوم تشریحی
مربوط به شکم و کیسۀ بیضه
حوزه موضوعی: علوم تشریحی