واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1834
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
conservation tillage/ conservation till
نوعی خاک‌ورزی با هدف حفظ رطوبت و کاهش نیروی انسانی و با استفاده از مصرف مواد شیمیایی و بقایای مواد آلی گیاهی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
نوعی خاک‌ورزی که در آن با استفاده از بعضی از عملیات کاشت، خاک‌ورزی ثانویه کاهش می‌یابد یا به‌کلی حذف می‌شود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
حداقل عملیات خاک‌ورزی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
blind cultivation
از بین بردن علف‌های هرز پس از کاشت بذر و قبل از سبز شدن آن با استفاده از وسایل کشاورزی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
روش مرسوم آماده‌سازی خاک
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
شخم زدن زمین در دو جهت عمودبرهم
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
نوعی خاک‌ورزی کاهشی که در آن نوارهایی باریک ‌از خاک را شخم می‌زنند و هم‌زمان کود و بذر را نزدیک آن قرار می‌دهند و روی آنها را می‌پوشانند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
edaphic
مربوط به خاک زراعی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
epididymis
لوله‏ای پیچیده که گُشناب مهره‏داران در آن ذخیره و بالغ می‏شود
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
epididymitis
التهاب خاگ
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
oolith/ oölith, ooid/ oöid
نوعی ذرۀ رسوبی شیمیایی یا زیست‌شیمیایی، تقریباً گرد، شبیه به تخم ماهی، به قطر 0/25 تا 2 میلی‌متر
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
oolite/ oölite, eggstone, roestone
نوعی سنگ رسوبی شیمیایی یا زیست‌شیمیایی، معمولاً آهکی، که از ذرات خاگه‌ای که به‌صورت سیمانی به هم‌ پیوسته‌اند تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
oval of Cassini
مکان هندسی رأس سوم مثلثی که دو رأس دیگرش ثابت و حاصل‌ِضرب دو ضلع متغیر آن عددی ثابت باشد
حوزه موضوعی: ریاضی
gold, bull's-eye, bull 1
کوچک‌ترین دایرۀ هم‌مرکز هدف‌برگ که به رنگ زرد است
حوزه موضوعی: ورزش
هرنوع تغییر رنگ مشخص و مادرزادی در پوست
حوزه موضوعی: پزشکی
sapling 1
درخت جوانی بزرگ‌تر از شَل و دارای قطرِ برابر سینۀ حداکثر ده سانتی‌متر که شاخه‏های پایین خود را از دست داده باشد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
هریک از جوش‌های کوچک فاصله‌دار برای هم‌راستا نگاه داشتن قطعات در حین جوشکاری اصلی
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب، مهندسی مواد و متالورژی
tack welder, tacker
شخصی که به‌صورت دستی یا نیمه‌خودکار خال‌جوش می‌زند
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
اتصال دادن قطعات فلزی با جوش‌های منقطع و کوتاه در راستای خط جوش
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
gap bridging, spark plug whiskering
تشکیل رسوب کربن یا دیگر مواد در دهانۀ شمع که باعث اتصال کوتاه و از کار افتادن شمع می‌شود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
حذف کردن آلاینده‏ها یا ترکیبات نامطلوب از یک ماده
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
purification 1
فرایند حذف آلاینده‏ها یا ترکیبات نامطلوب از یک ماده
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
حذف ابتدایی آلاینده‏ها یا ترکیبات نامطلوب از یک ماده که عموماً به کمک روش‌های فیزیکی انجام می‌شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
حذف دقیق و نهایی ترکیبات نامطلوب و آلاینده به‌نحوی‌که کمترین مقدار ممکن از آنها در مادۀ خالص‏شده باقی بماند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
ماده‏ای که ترکیبات نامطلوب و آلاینده‏ها از آن حذف شده‏اند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
bullet, centred dot
نشانه‌ای سجاوندی در اشکال مختلف، معمولاً به شکل دایره‌ای توپر، که برای فهرست کردن موارد گوناگون در یک مطلب به کار می‌رود
حوزه موضوعی: عمومی
مجموعه‏ای از درخت‌های جوان که قطرِ برابر سینۀ آنها حداکثر ده سانتی‌متر باشد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
بخش وسیع تغییررنگ‌یافته یا مرده بر روی اندام‌های گیاه
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
spotlight, follow spotlight
نور شدید و متمرکزی که به‌طور موضعی برای جلب توجه بیننده قسمتی از صحنه را روشن می‏کند
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
pennyroyal
نگاه کنید به: نعناخالواش
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی