واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
networked society/ network society
جامعه‌ای که به‌جای استفاده از ارتباطات رودررو، با بهره‌گیری از خطوط ارتباطی و ساختارهای شبکه‌ای بسیار گسترده و باز، ارتباطات خود را بازسازی می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
civil society
یکی از حوزه‌های عمومی حیات اجتماعی مبتنی بر مشارکت اجتماعی ازطریق فعالیت‌های داوطلبانه در انجمن‌ها و رسانه‌ها و اتحادیه‌های صنفی و دیگر تشکل‌های حرفه‌ای در چارچوب قانون و در کنار نهادهای خانواده و دولت
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
نگاه کنید به: جمعیت مرجع
حوزه موضوعی: علوم سلامت
نگاه کنید به: جمعیت مطالعه
حوزه موضوعی: علوم سلامت
rare population, hidden population
بخش کوچکی از جامعۀ اصلی که دارای یک یا چند ویژگی خاص باشد
حوزه موضوعی: آمار‏
شخصی که مسئول جمع‏آوری و شست‏وشوی لباس‌های کثیف مهمانان و کارکنان مهمان‌خانه/ هتل است
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
vestry, vestry-room
فضایی باز یا بسته در داخل کلیسا یا در جوار نمازخانه یا هر فضای مذهبی دیگر که البسه و وسایل و ظروف مربوط به مراسم مذهبی در آن نگهداری می‌شود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
costumer, wardrobe master
فردی که مسئولیت آماده‌سازی و نگهداری و پوشاندن لباس بازیگران را در سر صحنۀ فیلم‌برداری بر عهده دارد
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
vestryman, vestrywoman
عضوی از جامه‌خانۀ کلیسا یا نمازخانه
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
قسمتی از مقطع تیر که نقش اصلی آن مقاومت در مقابل برش است
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
wheel web, wheel plate
قسمت اتصال بین‌ِتوپی و طوقۀ چرخ در چرخ‌های یک‌تکه
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
بخش عمودی ریل که بین کلاهک و پایۀ ریل قرار دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
bolster web, bolster diaphragm
صفحه‌های فولادی که به‌صورت قطعات عمودی پُرکننده بین صفحه‌های بالایی و پایینی قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
قفسه‌ای که نامه‌ها یا بسته‌های پستی مهمانان یا دیگر افراد مقیم مهمانخانه در آن قرار داده می‌شود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
وسیله‌ای برای نگهداری و عرضة قطعات نان برشته‌شده متـ . جابرشتی
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
حمایت فعالانه یا پنهان یا ناخواسته از یک خط‌مشی یا دسته‌ای از خط‌مشی‌های مختلف
حوزه موضوعی: مدیریت
axillary 1
ویژگی بخشی از گیاه که بر روی گره‌های یک محور یا در کنار یک ساختار آن قرار دارد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
axillary 2, lateral 1
ویژگی گل‌آذینی که در برگ‌زاویۀ (axil) نزدیک‌ترین برگ رویشی (vegetative) قرار دارد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
laterolog, guard log, focused log
نگارۀ مقاومت‌ویژه‌ای که معمولاً خاص گل‌های نمکی است و با گمانه‌ای کانونی‌شده به‌وسیلۀ الکترودهای محافظ به‌ دست می‌آید
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
محافظ شخصی
حوزه موضوعی: عمومی
مانعی مانند تپه یا پشته برای حفاظت در مقابل دید‌بانی و آتش‌ دشمن
حوزه موضوعی: علوم نظامی
clearance bay, nitch
فرورفتگی در دیوار تونل به‌منظور تأمین فضای ایمن برای کارگران در هنگام عبور قطار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
clearance platform
سازه‌ای عرشه‌مانند و کوچک، متصل به پل‌های بدون پیاده‌رو، به‌منظور تأمین فضای لازم برای پناه گرفتن کارگران در هنگام عبور قطار
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
music stand, pupitre
افزاره‌ای دارای صفحه‌ای مایل، پایه‌دار یا بی‌پایه، که برروی آن در ارتفاع دید نت‌نوشت را قرار می‌دهند
حوزه موضوعی: موسیقی
عضوی از طبقه‌ای از اسم‌ها برای نامیدن موجودات زنده
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
باور به آنکه پدیده‌های طبیعی مانند جنگل و رودخانه و ابرها دارای روح یا جان هستند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
مشخصه‌ای معنایی که دلالت بر جاندار بودن دارد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
ویژگی فردی که توانایی مقاومت در برابر تغییرات غیرمنتظرۀ زندگی را دارد
حوزه موضوعی: اعتیاد
توانایی شخص در سازگاری با تغییرات غیرمنتظره در زندگی روزمره و مهار آنها
حوزه موضوعی: اعتیاد
back-substitution, inverse calculation
روشی برای حل دستگاهی از معادلات خطی که دارای صورت پلکانی است؛ به‌ این‌صورت که ابتدا اولین مجهول ظاهرشده در آخرین معادله را برحسب سایر مجهولات آن معادله به‌عنوان پارامترهایی دلخواه حساب می‌کنند و مقدار آن را در معادلۀ ماقبل آخر قرار می‌دهند، و همین ترتیب ادامه می‌یابد
حوزه موضوعی: ریاضی