واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1176
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
نگاه کنید به: هرزنویسی
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
نامۀ الکترونیکی که بدون خواست مخاطب و معمولاً برای ایجاد مزاحمت فرستاده می‏شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
فرایند فرستادن نامه‏های الکترونیکی بدون خواست مخاطب و معمولاً برای ایجاد مزاحمت متـ . هرزفرستی
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
تمایل به خوردن مواد غیرمعمول و غیرمغذی
حوزه موضوعی: تغذیه
پرداختن به مسائل جنسی و هرزه به‌عنوان درون‏مایۀ اصلی آثار
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
pruning
حذف کلی یا جزئی اندام‌هایی از درخت یا درختچه
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
زدودن جوانه‌های جانبی از تنۀ درختان برای جلوگیری از رشد و تبدیل آنها به شاخه متـ . جوانه‌زدایی debudding, disbudding
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
هَرَس شاخه‌های مردۀ درختان
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
brashing, low pruning
بریدن شاخه‌های زنده و مردۀ درخت از سطح زمین تا ارتفاع قابل‌دسترس انسان در توده‌های جوان
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
بریدن شاخه‌های زنده و مردۀ بالاتر از دسترس انسان
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
هَرَس دورازدست تنها در درختان محصول
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
green pruning
بریدن شاخه‌های زندۀ درختان
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
استفاده از مواد شیمیایی، مانند تنظیم‌کننده‌های رشد، برای درختان زنده ‌به‌منظور از بین بردن جَست‌های جنگلی
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
natural pruning
مرگ شاخه و افتادن آن براثر عوامل فیزیکی یا زیستی مانند باد یا برف یا انواع آفات متـ . خودهَرَسی self-pruning
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
موادی زائد، معمولاً مواد آلی، از قبیل پسماندهای باغبانی و کشاورزی، که مواد غذایی را شامل نمی‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
pyramid
1. بنایی هرمی با قاعده‌ای مربع از جنس سنگ یا خشت 2. بنایی هِرمی از خشت با قاعده‌ای مربع که، در دورۀ پادشاهی کهن و میانه در مصر، متداول‌ترین گونۀ آرامگاه‌های سلطنتی بوده است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
ecological pyramid, food pyramid 1, Eltonian pyramid
نموداری هرمی‏ که ساختار تغذیه‏ای هر بوم‏سازگان را برحسب انرژی یا تعداد یا زی‏تودۀ ترازهای تغذیه نشان می‏دهد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
step pyramid/ steped pyramid
1. بنایی هِرمی و مطبق با قاعده‌ای مربع از جنس سنگ یا خشت 2. هرم «جوسِر»، فرعون سلسله سوم، در سقاره که نمونه‌ای از مرحلۀ انتقالی از مصطبه‌های سلسله‌های آغازین به اهرام پادشاهی کهن است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
satellite pyramid
هرم کوچکی در بیرون یا درون حصار یک مجموعۀ تدفینی
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
image pyramid
نوعی بازنمود داده‌های چندمقیاسی که در آن یک تصویر به دفعات تحت هموارسازی و زیرنمونه‌برداری قرار گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
population pyramid
نموداری هرمی‏ که نمایانگر ساختار هر جمعیت براساس تعداد و جنسیت و سن افراد آن است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
نگاه کنید به: هرم چهارگوشه‌ای
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
دیسۀ بلوری دارای چهار وجه بلوری همسان که به‌طور آرمانی مثلث‌های متساوی‌الساقین موجود در یک هرم با برش عرضی مربع هستند متـ . هرم چهارگوش
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نگاه کنید به: هرم دوچهارگوشه‌ای
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
دیسۀ بلوری دارای هشت‌ وجه بلوری در یک هرم که در آن برش عمود بر محور تقارن چهارتایه (fourfold)، دوچهار‌گوش است متـ . هرم دوچهارگوش
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
هرم دوسه‌گوشه‌ای
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
دیسۀ بلوری دارای شش ‌وجه در یک هرم که در آن هر برشِ عمود بر محور تقارن 3، دوسه‌گوش است متـ . هرم دوسه‌گوش
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نگاه کنید به: هرم دوشش‌گوشه‌ای
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
دیسۀ بلوری دارای یک هرم دوازده‌وجهی که در آن هر برشِ عرضی عمود بر محور تقارن شش‌تایه (sixfold)، دوشش‌گوش است متـ . هرم دوشش‌گوش
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
biomass pyramid
نموداری هرمی‏ که ساختار تغذیه‏ای هر بوم‏سازگان را برحسب زی‏توده نشان می‏دهد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی