واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 914
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
depropagation
فرایند قطع پیاپی زنجیر بسپار در هنگام وابسپارش که به تشکیل تکپار منتهی می‌شود
deexcitation
رفتن الکترون از لایۀ تراز با انرژی بالاتر به لایۀ تراز با انرژی پایین‌تر
مرحله‌ای در چرخۀ ضربان قلب، پیش‌از انقباض دهلیزی که در آن بطن‌ها به آرامی پر می‌شوند
← واحد بیست‌‌پایی
cloud-to-cloud discharge, intercloud discharge
تخلیۀ الکتریکی میان دو ابر با بارهای ناهمنام
deinterleaver
افزاره‌ای متناظر با برزن که دنبالۀ بیت‌ها را به آرایش اولیۀ آنها بازمی‌گرداند
depolymerization
فرایند تجزیۀ ترکیبات درشت‌مولکولی به ترکیبات نسبتاً ساده‌تر
حالتی که به‌صورت مجموعه‌ای از علائم رفتاری و شناختی و کاراندام‌شناختی بروز می‌کند و ناشی از مصرف مداوم مواد استنشاقی است
substance dependence
به‌کاربرید به‌جای: وابستگی شیمیایی
نام سازمانی که پدیدآور، رسماً به آن وابسته است
نیاز روانی و گاهی جسمی به مصرف الکل یا مواد یا دارو به‌رغم پیامدهای منفی آن متـ . وابستگی به مواد substance dependence
dependence potential
قابلیت یک ماده در ایجاد وابستگی‌های دارویی یا جسمانی یا روانی در فرد متـ . اعتیادآوری addictive potential
فرایند یا نتیجۀ تشکیل رابطه پایه و پیرو میان دو بند متـ . پیروسازی
devernalization
عمل وابهاره کردن
از بین بردن تأثیر بهاره شدن بذر
lookthrough
روشی در جنگ الکترونیکی برای تعیین کارایی اختلال‌گر ازطریق اندازه‌گیری مؤلفه‌های رادار هدف‌گیری‌شده
نوعی واپاشی خودبه‌خودی هسته‌های پرتوزا که در آن ذرۀ آلفا از هستۀ مادر گسیل می‌شود متـ . فروپاشی آلفازا alpha disintegration
تبدیل پرتوزایی یک نوکلئید که در آن عدد اتمی به اندازۀ یک واحد کاهش یا افزایش یابد، اما عدد جرمی تغییر نکند
فرایند برخورد یک نوترینو با یک نوترون که در آن پروتون و الکترون تولید می‌شود
نوعی واپایشی پرتوزا که در آن از هستۀ مادر الکترون مثبت گسیل می‌شود
نوعی واپاشی پرتوزا که در آن از هستۀ مادر الکترون منفی گسیل می‌شود
نوعی خوردگی مرزدانه‌ای که براثر تغییرات متالورژیکی در ناحیۀ جوشکاری به وجود می‌آید
فروپاشی پرتوزایی که در آن از هستۀ مادر دو الکترون منفی یا مثبت (پوزیترون) گسیل می‌شود
control 2
نظارت و مدیریت بر چیزی یا مهار و محدود‌سازی آن * الفاظی را که تاکنون در برابر واژۀ «کنترل» رایج بوده است، مانند اداره و مهار و بازبینی و بازرسی و نظارت و ضبط و مراقبت، می‌توان همچنان به کار برد. از واپایش که واژه‌ای نوساخته است، می‌توان در مواردی که این الفاظ به کار نمی‌روند یا معنایی متفاوت با آنها در مد نظر است استفاده کرد.
تنظیم وسیلۀ الکتریکی با استفاده از کلید یا جریان‌پا یا رله
برهم‌کنشی مبتنی بر ایما و اشاره برای واپایش خدمات که بدون لمس کردن افزاره و مثلاً ازطریق تکان دادن دست یا حرکت دادن انگشت صورت می‌گیرد
نوعی واپایش سامانۀ سوده رایانه‌ای که در آن عملیات سامانه با برنامۀ ذخیره‌شده‌ای واپایش می‌شود که به‌وسیلۀ یک یا چند پردازنده اجرا می‌شود اختـ . وابا SPC