واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3181
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
structure-to-electrolyte potential, pipe-to-electrolyte potential, pipe-to-soil potential
اختلاف پتانسیل بین سازه‌های مدفون یا غوطه‌ور و برق‌کاف اطراف آن که با یک الکترود مرجع اندازه‌گیری می‌شود
حوزه موضوعی: خوردگی
anchorage 1
قرار گرفتن گیاه در خاک به‌گونه‌ای‌که بتواند در برابر عواملی مانند باد مقاومت کند
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
نگاه کنید به: پاسخ برانگیختۀ شنوایی
حوزه موضوعی: شنوایی‌‌شناسی
نگاه کنید به: پالایۀ بالاگذر
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
rail fastener, fastener, rail clip
ابزاری فنری برای محکم کردن پایۀ ریل بر روی زینچه یا ریل‏بند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
وضعیت گاوی که نزدیک به زایمان است
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
نگاه کنید به: پالایۀ پایین‌گذر
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
پایه‌ای با زائده‌هایی انعطاف‌پذیر، شبیه به پنجة پای مارمولک، که از آن برای نگه داشتن گوشی تلفن همراه و دوربین عکاسی و گرفتن خودعکس استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: عمومی
ظرفی با پوشش نسوز که فلز مذاب از کوره در آن ریخته و به‌وسیلۀ آن به قالب‌ها منتقل شود
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
ambulacrum
نواری شعاعی در سطح بدن خارپوستان که هریک از پاهای لوله‌ای جانور از آن خارج می‌شود
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، جانور‌شناسی
ambulacral groove
فرورفتگی شیاری در سطح دهانی (oral surface) بدن خارپوستان که پاهای لوله‌ای را در بر می‌گیرد
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، جانور‌شناسی
شاخه‏ای که از جوانه‏های نابجای ریشه یا پاهنگ/ طوقه (crown) حاصل می‏شود
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
برداشتن پاجوش از گیاهانی که تولیدکنندۀ پاجوش‌اند
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
تولید پاجوش توسط گیاه
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
شبکه‌ای پلاستیکی یا فلزی که به تیرک راه‌بند متصل می‌شود تا فاصلۀ بین تیرک راه‌بند و سطح زمین را پُر کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل درون‌شهری-جاده‌ای، حمل‌ونقل ریلی
Acanthaceae
گیاهانی از راستۀ نعناسانان با برگ‌های متقابل و جام گل نامنظم پیوسته و میوۀ پوشینه‏ای‌شکل
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نوعی بیماری قارچی که به ریشه و پاهنگ/ طوقۀ (crown) غلات حمله می‌کند و علاوه بر کاهش چشمگیر محصول، ممکن است موجب سیاهی ریشه یا کوتولگی (dwarf) یا سفیدخوشگی یا حتی مرگ گیاه می‌شود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
crown sheath rot of rice, rice crown sheath rot
نوعی بیماری قارچی که در آن غلاف طوقۀ برنج قهوه‌ای تیره می‌شود و بوتۀ آن می‌خوابد
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
نگاه کنید به: پادآماج خورشیدی
حوزه موضوعی: نجوم‌
solar antapex, antapex
جهت مخالف حرکت خورشید و منظومۀ شمسی نسبت به دستگاه مرجع موضعی متـ . پادآماج
حوزه موضوعی: نجوم‌
نگاه کنید به: پادزی‌مایه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
نگاه کنید به: پایگاه‌داده
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
ترکیبی شیمیایی که مانع تخریب مواد براثر گاز اُزون موجود در هوا می‌شود یا فرایند تخریب مواد را کند می‌کند
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر
salvage award, salve award
مبلغی که بنا بر رأی دادگاه یا داور براساس قرارداد بازگردانی تعیین میشود و بابت بازگردانی اموالِ درمعرض‌خطر در دریا، به بازگردان پرداخت میشود متـ . هزینۀ بازگردانی salve charge,salvage charges
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
پاداش تخلیه یا بارگیری قبل از پایان زمان مجاز
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
جایزه‌ای خوراکی برای تقویت یا تشویق یک رفتار خاص
حوزه موضوعی: تغذیه
ماده‏ای بازدارنده برای جلوگیری از اُکسایش
حوزه موضوعی: خوردگی، شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
نوعی پاداکسنده که می‌تواند از راه واکنش با رادیکال‌های آزاد انتشاریابنده واکنش زنجیره‌ای اکسایشی را متوقف کند و محصولات غیرفعال یا محصولاتی با فعالیت کاهش‌یافته تولید کند
حوزه موضوعی: شیمی
پاداکسنده‌ای که بسپار یا مادۀ مجاور بسپار را که از آن محافظت می‌کند، چه در ابتدا و چه پس از تخریب، رنگی نمی‌کند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار- لاستیک
پاداکسنده‌ای که محصولات اکسایش آن رنگی‌ و اغلب زرد است و بنابراین باعث رنگی شدن بسپار یا مادۀ مجاور بسپاری می‌شود که از آن محافظت می‌کند
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار- لاستیک