واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2910
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
anchorage 1
قرار گرفتن گیاه در خاک به‌گونه‌ای‌که بتواند در برابر عواملی مانند باد مقاومت کند
به‌کاربرید به‌جای: پالایۀ بالاگذر
rail fastener, fastener, rail clip
ابزاری فنری برای محکم کردن پایۀ ریل بر روی زینچه یا ریل‌بند
وضعیت گاوی که نزدیک به زایمان است
به‌کاربرید به‌جای: پالایۀ پایین‌گذر
ظرفی با پوشش نسوز که فلز مذاب از کوره در آن ریخته و به‌وسیلۀ آن به قالب‌ها منتقل شود
ambulacrum
نواری شعاعی در سطح بدن خارپوستان که هریک از پاهای لوله‌ای جانور از آن خارج می‌شود
ambulacral groove
فرورفتگی شیاری در سطح دهانی (oral surface) بدن خارپوستان که پاهای لوله‌ای را در بر می‌گیرد
شاخه‌ای که از جوانه‌های نابجای ریشه یا پاهنگ/ طوقه (crown) حاصل می‌شود
برداشتن پاجوش از گیاهانی که تولیدکنندۀ پاجوش‌اند
تولید پاجوش توسط گیاه
شبکه‌ای پلاستیکی یا فلزی که به تیرک راه‌بند متصل می‌شود تا فاصلۀ بین تیرک راه‌بند و سطح زمین را پر کند
Acanthaceae
گیاهانی از راستۀ نعناسانان با برگ‌های متقابل و جام گل نامنظم پیوسته و میوۀ پوشینه‌ای‌شکل
نوعی بیماری قارچی که به ریشه و پاهنگ/ طوقۀ (crown) غلات حمله می‌کند و علاوه بر کاهش چشمگیر محصول، ممکن است موجب سیاهی ریشه یا کوتولگی (dwarf) یا سفیدخوشگی یا حتی مرگ گیاه می‌شود
crown sheath rot of rice, rice crown sheath rot
نوعی بیماری قارچی که در آن غلاف طوقۀ برنج قهوه‌ای تیره می‌شود و بوتۀ آن می‌خوابد
solar antapex, antapex
جهت مخالف حرکت خورشید و منظومۀ شمسی نسبت به دستگاه مرجع موضعی متـ . پادآماج
به‌کاربرید به‌جای: پادزی‌مایه
ترکیبی شیمیایی که مانع تخریب مواد براثر گاز ازون موجود در هوا می‌شود یا فرایند تخریب مواد را کند می‌کند
salvage award, salve award
مبلغی که بنا بر رأی دادگاه یا داور براساس قرارداد بازگردانی تعیین میشود و بابت بازگردانی اموال درمعرض‌خطر در دریا، به بازگردان پرداخت میشود متـ . هزینۀ بازگردانی salve charge,salvage charges
پاداش تخلیه یا بارگیری قبل از پایان زمان مجاز
جایزه‌ای خوراکی برای تقویت یا تشویق یک رفتار خاص
ماده‌ای بازدارنده برای جلوگیری از اکسایش
نوعی پاداکسنده که می‌تواند از راه واکنش با رادیکال‌های آزاد انتشاریابنده واکنش زنجیره‌ای اکسایشی را متوقف کند و محصولات غیرفعال یا محصولاتی با فعالیت کاهش‌یافته تولید کند
پاداکسنده‌ای که بسپار یا مادۀ مجاور بسپار را که از آن محافظت می‌کند، چه در ابتدا و چه پس از تخریب، رنگی نمی‌کند
پاداکسنده‌ای که محصولات اکسایش آن رنگی‌ و اغلب زرد است و بنابراین باعث رنگی شدن بسپار یا مادۀ مجاور بسپاری می‌شود که از آن محافظت می‌کند
به‌کاربرید به‌جای: پادبادسو
antivalley wind
جریان برگشتی باد درّه در بالا
antimountain wind
جریان برگشتی ضعیف‌تر باد کوه در بالا