واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1512
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
سرده‌ای از گاروم‌زنگیان درختی بلند با حدود 100 گونه که در مناطق گرمسیری می‌رویند
تیره‌ای از موردسانان درختی یا درختچه‌ای بالارونده و معمولاً همیشه‌سبز با گل‌آذین خوشه‌ای (raceme) و گل‌های غالباً کوچک چهار تا پنج‌قطعه‌ای با ده پرچم و مادگی دو تا پنج‌برچه‌ای تحتانی
به‌کاربرید به‌جای: گاری چوب‌کش
وسیله‌ای دوچرخ و فلزی برای بالا نگه داشتن و حمل گرده‌بینه‌ها در عملیات چوب‌کشی متـ . گاری
حالتی از ماده که شکل و حجم آن را ظرف دربرگیرنده‌اش تعیین می‌کند
گازی که ذرات آن بی‌نهایت کوچک و بدون برهم‌کنش محسوس باشد
tear gas, lacrimator
ماده‌ای که به‌طور موقت چشم‌ها را به‌شدت ملتهب می‌کند و باعث ریزش اشک می‌شود
به‌کاربرید به‌جای: گاز نجیب
هر گازی که از اتم‌های منفرد تشکیل شده باشد
real gas, imperfect gas
گازی که به علت برهم‌کنش بین مولکولی، خواص آن با خواص گاز آرمانی متفاوت است
گاز و مواد حاصل از احتراق که از راه دودکش یا مجرا از کوره خارج می‌شود
گازی با ثابت دی‌الکتریک زیاد
gasification
تبدیل هیدروکربن‌های جامد یا مایع به سوخت گازی
compressed natural gas, CNG
گاز طبیعی که به‌طور عمده از متان تشکیل شده است و تا فشار 2400 پوند بر مایع فشرده می‌شود و در ظروف تحت فشار زیاد نگهداری می‌شود متـ . گاز فشرده
liquefied natural gas, LNG
نوعی گاز طبیعی شامل متان که با توجه به دمای بحرانی 73 درجۀ سلسیوس می‌توان آن را در دمای پایین سرد کرد و به حالت مایع درآورد متـ . گاز مایع
associated-dissolved natural gas
گاز طبیعی که در مخازن نفت خام به‌صورت گاز همراه (آزاد) و گاز حل‌شده وجود دارد
perfect gas, ideal gas 2
گاز حقیقی بسیار رقیقی که نیروهای بین مولکولی آن بسیار کم است
گاز رقیقی که فضای بین ستاره‌ها را فراگرفته است و بخش اعظم آن هیدروژن است
به‌کاربرید به‌جای: گاز نجیب
گازی از گروه هجده جدول تناوبی عناصر که تک‌اتمی است و جز در چند مورد، ازنظر شیمیایی بی‌اثر است متـ . گاز بی‌اثر inert gas گاز نادر rare gas
به‌کاربرید به‌جای: گاز نفت مایع
liquefied petroleum gas, LPG
گاز حاصل از استخراج منابع نفتی شامل پروپان و بوتان و سایر هیدروکربن‌های سبک که در دمای معمولی به‌صورت گاز است، ولی براثر سرما یا تحت فشار مایع می‌شود تا نگهداری و نقل و انتقال آن آسان‌تر شود متـ . گاز نفت
associated gas, gas-cap gas
هیدروکربن‌های گازی‌شکلی که به‌صورت فاز گازی در شرایط دما و فشار مخازن نفتی وجود دارند
گازی که بعضی از اتم‌ها یا مولکول‌های آن یونیده‌اند
gas carrier
کشتی مخصوص حمل گاز مایع
وسیله‌ای که سوخت جامد را به گاز تبدیل می‌کند
wet scrubber
دستگاهی که با پخش مایع در جریان گاز، ذرات و برخی از آلاینده‌ها را جدا می‌کند
دستگاهی که در آن گاز از گلوگاه یا ونتوری که مایع شست‌وشودهنده در آن تزریق شده است عبور می‌کند