واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1656
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
سرده‌ای از گاروم‌زنگیان درختی بلند با حدود 100 گونه که در مناطق گرمسیری می‌رویند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
تیره‌ای از موردسانانِ درختی یا درختچه‌ای بالارونده و معمولاً همیشه‌سبز با گُل‌آذین خوشه‌ای (raceme) و گل‌های غالباً کوچک چهار تا پنج‌قطعه‌ای با ده پرچم و مادگی دو تا پنج‌برچه‌ای تحتانی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: گاری چوب‌کِش
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
وسیله‏ای دوچرخ و فلزی برای بالا نگه داشتن و حمل گِرده‏بینه‏ها در عملیات چوب‌کِشی متـ . گاری
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
حالتی از ماده که شکل و حجم آن را ظرف دربرگیرنده‏اش تعیین می‏کند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
گازی که ذرات آن بی‏نهایت کوچک و بدون برهم‏کنش محسوس باشد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
tear gas, lacrimator
ماده‌ای که به‌طور موقت چشم‌ها را به‌شدت ملتهب می‌کند و باعث ریزش اشک می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی، علوم نظامی
نگاه کنید به: گاز نجیب
حوزه موضوعی: شیمی
backing gas
گازی که در پشت قطعه دمیده می‌شود تا از فلز گرم‌شده در مقابل جوّ محافظت کند
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب
هر گازی که از اتم‌های منفرد تشکیل شده باشد
حوزه موضوعی: شیمی
carrier gas
بخش بی‌اثر جریان گاز که آلاینده یا مادۀ مورد آزمایش را با آن در درون دستگاه به حرکت درمی‌آورند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
real gas, imperfect gas
گازی که به علت برهم‏کنش بین مولکولی، خواص آن با خواص گاز آرمانی متفاوت است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
گاز و مواد حاصل از احتراق که از راه دودکش یا مجرا از کوره خارج می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
گازی با ثابت دی‌الکتریک زیاد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
gasification
تبدیل هیدروکربن‌های جامد یا مایع به سوخت گازی
حوزه موضوعی: شیمی
compressed natural gas, CNG
گاز طبیعی که به‌طور عمده از متان تشکیل شده است و تا فشار 2400 پوند بر مایع فشرده می‏شود و در ظروف تحت فشارِ زیاد نگهداری می‏شود متـ . گاز فشرده
حوزه موضوعی: شیمی
liquefied natural gas, LNG
نوعی گاز طبیعی شامل متان که با توجه به دمای بحرانی 73 درجۀ سلسیوس می‏توان آن را در دمای پایین سرد کرد و به حالت مایع درآورد متـ . گاز مایع
حوزه موضوعی: شیمی
associated-dissolved natural gas
گاز طبیعی که در مخازن نفت خام به‌صورت گاز همراه (آزاد) و گاز حل‌شده وجود دارد
حوزه موضوعی: شیمی
نگاه کنید به: گاز طبیعی فشرده
حوزه موضوعی: شیمی
perfect gas, ideal gas 2
گاز حقیقی بسیار رقیقی که نیروهای بین مولکولی آن بسیار کم است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: گاز طبیعی مایع
حوزه موضوعی: شیمی
گاز رقیقی که فضای بین ستاره‌ها را فراگرفته است و بخش اعظم آن هیدروژن است
حوزه موضوعی: نجوم‌
نگاه کنید به: گاز نجیب
حوزه موضوعی: شیمی
گازی از گروه هجده جدول تناوبی عناصر که تک‌اتمی است و جز در چند مورد، ازنظر شیمیایی بی‏اثر است متـ . گاز بی‏اثر inert gas گاز نادر rare gas
حوزه موضوعی: شیمی
نگاه کنید به: گاز نفت مایع
حوزه موضوعی: شیمی
liquefied petroleum gas, LPG
گاز حاصل از استخراج منابع نفتی شامل پروپان و بوتان و سایر هیدروکربن‌های سبک که در دمای معمولی به‌صورت گاز است، ولی براثر سرما یا تحت فشار مایع می‏شود تا نگهداری و نقل و انتقال آن آسان‏تر شود متـ . گاز نفت
حوزه موضوعی: شیمی
associated gas, gas-cap gas
هیدروکربن‌های گازی‌شکلی که به‌صورت فاز گازی در شرایط دما و فشار مخازن نفتی وجود دارند
حوزه موضوعی: شیمی
گازی که بعضی از اتم‌ها یا مولکول‌های آن یونیده‏اند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
gas carrier
کشتی مخصوص حمل گاز مایع
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
واکنش شیمیایی یا شیمیایی‌ـ فیزیکی حاصل از افزودن یک ماده به فلز مذاب برای خارج کردن گازهای آن
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی