واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
کیسۀ بالش‏مانند تهیه‏شده از ورقه‏های یک‏لایه یا چندلایۀ پلاستیکی که از آن برای بسته‏بندی غذا استفاده شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
نوعی بسته‌بندی عموماً برای مایعات که در آن مادۀ غذایی را درون کیسه‌ می‌ریزند و درزگیری می‌کنند و سپس کیسه را برای افزایش مقاومت در برابر فشار در درون بشکه قرار می‌دهند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
نوعی بسته‌بندی که در آن مادۀ غذایی را درون کیسه‌ می‌ریزند و درزگیری می‌کنند و سپس کیسه را در درون جعبه قرار می‌دهند
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
بسته‌بندی مواد و اقلام، مانند مواد غذایی، در درون کیسه
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- مجموعة بسته‌بندی
نگاه کنید به: درون‏شامۀ رویان
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
diplomatic bag, diplomatic pouch
بسته‌ای که پیک سیاسی حمل می‌کند و حاوی مرسولۀ دیپلماتیک دولت فرستنده است و از هر گونه بازرسی و توقیف در کشور پذیرنده مصون است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
نگاه کنید به: زَهره
حوزه موضوعی: پزشکی
بسته‌ای حاوی مرسولۀ کنسولی دولت فرستنده به نمایندگی‌های کنسولی آن دولت در کشور پذیرنده
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
محفظه‌ای در بساک که محتوی دانه‌های گَرده است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
کیسۀ سیاسی حاوی مراسلات طبقه‌بندی‌شده که نیاز به حفاظت خاص دارد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
pneumatocyst
شناوری پُر از هوا در برخی از انواع جلبک‌های پُرسلولی
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی، جانور‌شناسی
معبدی که به برگزاری آیینی خاص برای یک خدای معین اختصاص دارد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
هرنوع شیء انسان‌ساخت که در اجرای مراسم آیینی به کار رود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
electronic purse, e-purse, electronic wallet, e-wallet, digital wallet
کارت تراکنش الکترونیکی پول
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
archival quality
ویژگی‌های مادی اسناد که آنها را برای نگهداری طولانی‌مدت در آرشیو مناسب می‌سازد
حوزه موضوعی: علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
information quality, IQ 1
دقت و جامعیت و روزآمدی و سودمندی اطلاعات برای تصمیم‌گیری
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
خصوصیتی مربوط به پروتئین که با نوع و مقدار آمینواسیدهای مطلوب موجود در آن نسبت مستقیم دارد
حوزه موضوعی: تغذیه
service quality
مجموعۀ عناصر کیفی خدمات، مانند راحتی استفاده از سامانۀ حمل‌ونقل عمومی و زیبایی و تمیزی، که بر مسافر تأثیر می‌گذارد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
site quality, site productivity
میزان تولید یک رویشگاه که معمولاً براساس تولید حجمی یک گونۀ مشخص تعیین می‌شود متـ . بهره‏وری رویشگاه
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
مرتبۀ کلی یک زیستگاه برحسب ویژگی‌های کمّی یا کیفی گیاهان یا جانوران آن متـ . شاخص شایستگی suitability index
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
یکی از ویژگی‌های صدا که چهار عامل زیروبمی، شدت و ضعف، امتداد و رنگ صوت در ایجاد آن مؤثر است متـ . کیفیت صوت
حوزه موضوعی: موسیقی
نگاه کنید به: کیفیت صدا
حوزه موضوعی: موسیقی
environmental quality
وضعیت محیط‌زیست در مکانی خاص که یا به‌صورت عینی یعنی با استفاده از نشانگرهای زیست‌محیطی تعریف می‌شود یا به‌صورت ذهنی یعنی باتوجه‌به جاذبه‌ها و زیبایی چشم‌اندازهای آن
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
regulatory quality
میزان توانایی دولت در تدوین و پیاده‌سازی خط‌مشی‌ها و مقررات مؤثری که به بخش خصوصی اجازة توسعه بدهد و از آن پشتیبانی کند
حوزه موضوعی: مدیریت
سطح قابل‌قبولی از کیفیت تصویر یا نشانک/ سیگنال برای پخش برنامه‌های رادیویی یا تلویزیونی
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
مناسب بودن یک آرد برای تولید نان خوب با خمیر ورآمده و بافت دلخواه و توزیع یکنواخت حباب‌های هوای تشکیل‏شده در حین تخمیر
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
ambient air quality
میزان غلظت گوگرددیاکسید در هوای آزاد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
information quality assessment
تعیین سطح رضایت کاربران از اطلاعات ارائه‌شده
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
کیک متخلخل و سبک تهیه‏شده از آرد خودورا و شکر و تخم‏مرغ زده و طعم‏دهنده‏ها
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا، گردشگری و جهانگردی
شیرینی مغذی و پرمایۀ تهیه‌شده از پنیر دَلَمه یا پنیر خامه‌ای و دیگر افزودنی‌ها
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا، گردشگری و جهانگردی