واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
کوتاه‌ کردن طول سارکومرهای (sarcomers) گوشت برای بهبود خواص حسی آن
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
انقباض تارهای عضلۀ گوشت خام در دمای پایین
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
short-chain branching
وجود زنجیره‌های فرعی 2 تا 4 کربنی بر روی مازۀ زنجیرۀ بسپار
حوزه موضوعی: شیمی
stunting, stunted growth
وضعیت فردی که قد او از حد استاندارد کوتاه‌تر است
حوزه موضوعی: تغذیه
نوع خاصی از واپیچش تصویر که در آن شیب زمینی که به سمت تابش رادار پهلونگر است، نسبت به حالت افقی آن با طولی فشرده‌تر تصویرسازی می‌شود متـ . پیش‌کوتاه‌نمایی رادار
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
یکی از دو نوبت نگهبانی دوساعته از ساعت 4 تا 6 یا 6 تا 8 بعدازظهر که برای چرخش ساعات دسته‏های نگهبانی برنامه‏ریزی می‏شود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
ویژگی کرک‌پوشی با کرک‌های ریز و تاحدودی محکم
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
abbreviation 1
در واژه‏سازی، فرایندی که ازطریق آن واژه‏ها ازنظر هجایی و تلفظی کوتاه می‌شوند متـ . اختصارسازی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
access customer name abbreviation, ACNA
شـنــاســۀ حــرفی‌ـ رقمی بـهره‌بـردار مخابراتی که برای گرفتن صورت‌حساب و سایر شناسایی‌ها به کار می‌رود
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
abbreviation 2
صورتی کوتاه‏شده که حاصل فرایند کوته‏سازی است متـ . اختصار
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی، علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
عارضۀ کوتاهی قد براثر ترشح کمتر از اندازۀ هورمون رشد
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
چرخندی حارّه‏ای که شعاع بیرونی‌ترین هم‏فشار بستۀ آن 100 تا 200 کیلومتر است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
white dwarf, degenerate dwarf
ستاره‌ای با جِرم کمتر از حدود هشت برابر جِرم خورشید در آخرین مرحلۀ تحول خود، که در آن فشار الکترون‌های واگِن (degenerated electrons) با نیروی گرانش به تعادل رسیده است
حوزه موضوعی: نجوم‌
ستاره‌ای که به‌خاطر جِرم کم نمی‌تواند واکنش‌های هسته‌سوزی را در هستۀ خود انجام دهد و مانند ستاره بدرخشد
حوزه موضوعی: نجوم‌
migration 1
روشی وارون در پردازش داده‌های لرزه‌ای برای بازآرایی اجزا به گونه‌ای که بازتاب‌ها و پراش‌ها در محل واقعی خود قرار گیرند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
جابه‏جایی اجزای داده‏های لرزه‏ای بر روی مقطعی که در آن چشمه و گیرنده بر هم منطبق‏اند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
فرایند جمع بستن دامنۀ انرژی لرزه‏ای روی سطح زمان سیر و نسبت دادن آن به رأس سطح، یعنی نقطه‏ای با کوتاه‌ترین زمان سیر
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
depth migration
کوچی که در آن تغییرات جانبی و قائم سرعت طوری در نظر گرفته می‌شود که تصویر صحیحی متناسب با زیرسطح و معمولاً در عمق به دست آید
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
حرکت دادن بدون شتاب گلۀ گوسفند در مسیرهای طولانی
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
فرایند انتقال داده‌ها و برنامه‌های کاربردی از اَبری به اَبر دیگر
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
فرایند انتقال تمام یا بخشی از داده‌ها و برنامه‌های کاربردی و خدمات سازمان از محل سازمان و پشت سپرواره (firewall) به محیط اَبر
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
فرایند انتقال داده‌ها و برنامه‌های کاربردی از رایانۀ محلی سازمان به اَبر
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
data migration, database migration
فرایند تبدیل داده از قالبی به قالب دیگر یا جابه‌جایی آن از مخزنی به مخزن دیگر
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
مسیری که گله‌های درحال‌کوچ از آن عبور می‌کنند
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
land bridge
سرزمینی بین قاره‌ها یا توده‌های خشکی که اغلب از اتصال موقت یا دائم دو قطعه قاره به ‌هم تشکیل شده ‌است و مهاجرت موجودات زنده را امکان‌پذیر می‌سازد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
small for gestational age, SGA
ویژگی نوزادی که وزن آن کمتر از 10 درصد وزن استاندارد سنش باشد
حوزه موضوعی: تغذیه
وضعیتی که در آن آلت مرد در حالت کشیده 2/5 برابر انحراف معیار از متوسط طول آن در مردان دیگر کوچک‌تر باشد
حوزه موضوعی: علوم سلامت
کوچکی غیرطبیعی پستان
حوزه موضوعی: علوم سلامت
نگاه کنید به: زبرینه
حوزه موضوعی: ریاضی
وند یا سازه‌ای که بر مفهوم کلی «کوچکی و خردی» دلالت می‌کند
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی