واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
روشی مرسوم در کاوش‌های باستان‌شناختی که در آن هر بار قشری به ضخامت پنج تا ده‌ سانتی‌متر به‌دلخواه از سطح کار برداشته می‌شود
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
geometric excavation
نگاه کنید به: کاوش شبکه‌ای
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
inspective exploration, specific exploration
روشی کاوشگرانه به‌منظور کاهش اضطراب و بیم و بلاتکلیفی ناشی از محرک جدید که انگیختگی را کاهش می‌دهد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
diversive exploration
روشی کاوشگرانه به‌منظور جستن محرک جدید یا برانگیزاننده که انگیختگی را افزایش می‌دهد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
فردی که تحت درمان روان‌کاوی است
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
شخصی که در محوطه‏های باستان‏شناختی به حفاری و خارج کردن اشیای آسیب‏پذیر از زیر خاک می‌پردازد بدون آنکه صدمه‏ای به آنها برسد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
حفرۀ هوایی داخل برخی از استخوان‌ها ازجمله استخوان صورت و جمجمه متـ . سینوس 2
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
هریک‌ از دو کاوک‌ اطراف‌ بینی‌که‌ به‌صورت حفره‌ای‌ وسیع‌ در داخل‌ استخوان‌ فک‌ بالا قرار دارد‌
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
حجره یا اتاقکی که خون را از چند سیاهرگ دریافت می‏کند
حوزه موضوعی: پزشکی
التهاب کاوک
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
شبیه به کاوک
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
علوم نظامی افزاره‌ای لوله‌مانند در هواگرد سوخت‌گیر دارای سامانۀ سوخت‌گیری خاص که به قیف سوخت‌رسانی هواپیمای سوخت‌رسان متصل می‌شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی، ژئوفیزیک، شیمی، علوم جَوّ، علوم نظامی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر
وسیله‌ای فلزی یا آلیاژی برای پیش‌بینی آسیب‌های هیدروژنی که اساس کار آن تعیین سرعت نفوذ هیدروژن در فلز یا آلیاژ است
حوزه موضوعی: خوردگی
هریک از قطعات کوتاه و ویژۀ دِنا که برای شناسایی و آشکارسازی یک ژن یا قطعه‌ای ویژه از یک ژنگان ساخته می‌شود متـ . کاوند ژنی gene probe, genetic probe
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
قطعۀ کوتاه و ویژه‌ای از رِنا که به‌عنوان کاوند در آزمایش‌های دورگه‌سازی به کار میرود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
gene probe, genetic probe
نگاه کنید به: کاوند دِنایی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
لولۀ مویین کوچکی که از برق‌کاف پُر شده باشد و، با قرار گرفتن در نزدیکی سطح فلز، بین فلز مورد‌مطالعه و الکترود مرجع مسیر هدایت یونی برقرار کند متـ . لولۀ مویین لاگین‌ـ هابر Luggin-Haber capillary
حوزه موضوعی: خوردگی
پیچه‌ای کوچک که برای اندازه‌گیری تغییرات شدت میدان در میدان مغناطیسی قرار داده می‌شود
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
بخشی از تجهیزات نمونه‌برداری که در تودۀ آب قرار می‌گیرد و نمونۀ آب در مرحلۀ اول از آن می‌گذرد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
concavity
گودی رویۀ جوش در گذر نما یا گذر ریشه
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب، مهندسی مواد و متالورژی
root concavity
گودی در ریشۀ جوش
حوزه موضوعی: جوشکاری و آزمایش‌های غیرمخرب، مهندسی مواد و متالورژی
یاخته‌ای کاو یا توخالی
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
سیارکی به قطر 180 کیلومتر که به دور کمربند سیارک‌ها و در محدوده‏ای بین مدار مشتری و اورانوس به دور خورشید می‏گردد
حوزه موضوعی: نجوم‌
teppanyaki style, shichirin (Jp.)
شیوه‌ای در آشپزی ژاپنی که در آن سرآشپز هنگامی که مشتریان در کنار کباب‌پز نشسته‌اند، غذا را پیش چشمشان با مهارت خاصی آماده می‌کند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
barbecue restaurant
غذاخوری‌ای که غذاهای کبابی بسیار متنوعی ارائه می‌کند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
محلی برای تهیۀ کباب
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا، گردشگری و جهانگردی
teppanyaki restaurant
غذاخوری ژاپنی‌ای که در آن مشتریان دورتادور پیشخانی متصل به یک کباب‌پز بزرگ می‌نشینند و پیش از صرف کباب شاهد پخت آن هستند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
hepatization
تبدیل بافت‌هایی از بدن به‌خصوص بافت ریه به توده‏ای جامد شبیه به کبد
حوزه موضوعی: پزشکی
Capparis
سرده‌ای از کَبَریان درختچه‌ای خاردار با تقریباً 50 گونه که در مناطق مدیترانه‌ای پراکنده هستند؛ از غنچه‌های کَبَر اروپایی در تهیۀ ترشی استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
زائدۀ پوستی، گاه همراه با گره، که در حین رشد درخت تشکیل می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏