واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1959
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
ore deposit
توده‏سنگ حاوی کانی‌های باارزش به مقداری که استخراج آن مقرون‌به‌صرفه باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
telemagmatic ore deposit
ذخایر معدنی گرمابی در فاصله‏ای دور از منشأ ماگمایی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
magmatic ore deposit
کانساری که با جدایش ماگمایی معمولاً در سنگ‌های مافیک (mafic rocks) و توده‌های نفوذی لایه‌ای تشکیل می‌شود متـ . ذخیرۀ ماگمایی magmatic deposit
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
مادۀ طبیعی که از آن یک یا چند کانی دارای ارزش اقتصادی استخراج شود؛ این اصطلاح بیشتر در مورد مواد فلزدار و همراه با نام آن مواد به کار می‏رود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
سنگ رسوبی با عیار کان‌سنگ
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
لایه‏های غنی از فلز در میان یک رشته لایه‏های رسوبی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ore mineral, ore 2
کانی یا کانی‌های استخراج‏شدۀ معمولاً فلزی که ازلحاظ اقتصادی مورد توجه باشد؛ همچنین کانی‌های فرعی سنگ‌های آذرین
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
جدا کردن کان‌سنگ از برخی مواد بی‏ارزش
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
mineralography/ mineragraphy, ore microscopy
مطالعۀ کانه‌های کدر در مقاطع صیقلی به‌وسیلۀ ریزبین‌ها/ میکروسکوپ‌هایی با نور بازتابی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
رقمی از منداب (colza) که درصد اوروسیک‏اسید و آلکالوئید آن از حد معینی پایین‏تر باشد متـ . مَنداب کانادایی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
focus 1
اپتیک نقطه‏ای بر روی محور عدسی که تصویر نقطه‏ای در بی‏نهایت بر روی آن تشکیل می‏شود زبان‌شناسی در ساخت اطلاع جمله، سازه‏ای که گوینده با استفاده از آهنگ یا نشانه‏ای دیگر آن را با تأکید بیان می‏کند ژئوفیزیک محل رها شدن انرژی زمین‌لرزه و آغاز شکستگی در درون زمین
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی، ژئوفیزیک، فیزیک- اپتیک
جایگاه یا مرکز زیرسطحی فعالیت آتشفشانی در یک ناحیه
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
کانون آینۀ اصلی تلسکوپ‌های بازتابی
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
major activity centre, MAC 1, activity centre area
محدوده‌ای که ویژگی آن حجم زیاد سفر با وسایل نقلیۀ عمومی و شخصی است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
کانون نهایی سامانۀ اپتیکی دوآینه‌ای کاسگرینی
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
بندری دریایی که به‌عنوان کانون یک شبکۀ حمل‏ونقل عمل می‏کند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
متمرکز کردن امواج ضربۀ منعکس‌شده از دیوارۀ تونل اَبَرصوتی بر روی محور اصلی آن
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
گروهی از هم‌نهشتگان‌هایی که در آنها بارزه‌های فرهنگی مشابه با بسامد بالایی وجود دارند و این بارزه‌ها به‌قدری مهم و شاخص‌اند که ارتباط با یکدیگر را کاملاً مشخص می‌کنند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
دو خط تشکیل‏شده در کانون سامانۀ اپتیکی آستیگمات وقتی که پرتوهای فرودی از یک نقطه سرچشمه گرفته باشند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
mineral
1. عنصر یا ترکیب طبیعی غیرآلی (معدنی) با ساختار درونی منظم و شکل بلوری و خواص فیزیکی ویژه 2. هر مادۀ طبیعی غیرآلی (معدنی) متـ . مادۀ معدنی * مصوب فرهنگستان اول
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
amorphous mineral
کانی‌ای که فاقد ساختار بلوری است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
کانی باقی‌مانده از یک سنگ اولیه
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
evaporite mineral
کانی ته‏نشین‏شده در نتیجۀ تبخیر
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
metamict mineral
کانی دارای عناصر پرتوزا که شبکۀ آن براثر آسیب‌ ناشی از تابش دچار آشفتگی و تغییر شده باشد، اما ریخت بیرونی آن تغییری نکرده باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
rock-forming mineral
قطعه‏ای از سنگ دیواره در یک تودۀ آذرین ژرف‌توده‌ای یا آتشفشانی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
heavy mineral
کانی آواری یک سنگ رسوبی که وزن مخصوص آن بیش از مقدار استاندارد (معمولاً 2/85) باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
index mineral
کانی خاصی که در شرایط دما و فشار معین تشکیل می‌شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
accessory mineral
نوعی کانی که وجود آن در رده‏بندی و نام‏گذاری سنگ‌ها نقشی نداشته باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
اندامگانی که انرژی مورد نیاز خود را از دگرگشت مواد معدنی تأمین می‏کند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
ویژگی اندامگانی که انرژی مورد نیاز خود را از دگرگشت مواد معدنی تأمین می‏کند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی