واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 774
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
Alkaid
ستارۀ کوتوله‌ای از ردۀ ب3 با قدر 1/9، به‌ فاصلۀ 101 سال نوری در صورت فلکی دب اکبر
حوزه موضوعی: نجوم‌
زاویه‌یابی مجهز به یک ریزبین/ میکروسکوپ که برای مشاهدۀ حرکت‌های زاویه‌ای حول محور قائم تلسکوپ به کار می‌رود
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
frame 1
سازه‏ای اسکلتی که تمام اتصالات آن صُلب در نظر گرفته شود
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
نگاه کنید به: قاب تصویر
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
freeze frame 2, fixed frame, stop frame
نما یا تصویر ثابت و بی‏حرکت که با چاپ مکررِ قاب تصویری مشخص به دست می‏آید
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
truck frame
سازۀ یک‌تکۀ فولادی که اسکلت بوژی به شمار می‌رود و اجزای بوژی به آن متصل می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
propeller frame
چارچوبی که دربرگیرندۀ جایگاه سکان و طاقی پروانه و جایگاه پروانه و پاشنۀ چرخشی سکان (sole piece) است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
license plate frame
پوشش پلاستیکی یا فلزی که پلاک را در بر می‌گیرد و از آن محافظت می‌کند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
قطعۀ ریختگی که به میلۀ ترمز متصل می‌شود و از جدا شدن کفشک ترمز جلوگیری می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
1. تک‏تصویرهای روی نوار فیلم 2. حد و مرز هر تصویر متـ . قاب 2
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
radiator grille surround, grill surround
قابی فلزی که جلوپنجره در آن قرار می‌گیرد و غالباً به صفحۀ جلوی بدنۀ خودرو متصل است
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
tail light surround, rear light surround
قاب تزیینی که در برخی از خودروها دور چراغ عقب نصب می‌شود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
rudder frame
چارچوبی که صفحات تشکیل‌دهندۀ تیغۀ سکان به آن متصل است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
در شناورهای قدیمی، قابی که دربرگیرندۀ جایگاه سکان بوده است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
windshield panel, windscreen panel
قاب متصل به سقف که شیشۀ جلو در داخل آن قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
filter leaf
هریک از قاب‌ها یا چهارچوب‌های نگه‏دارندۀ پارچۀ صافی در صافی فشاری
حوزه موضوعی: مهندسى شیمى
proscenium arch
چهارچوبی که کل صحنه را از تالار جدا می‌کند
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
قالبی برای نمایش فیلم‌های پرده‌عریض در تلویزیون که مستلزم ایجاد دو حاشیۀ سیاه در بالا و پایین صفحۀ تلویزیون است
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
side frame 2, truck side
بخش جانبی فولادی بوژی سه‌تکه که نیروهای قائم را از چرخ‌ها به جعبۀ یاتاقان یا از پایه به گهوارۀ بوژی منتقل می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
اهرم‌بندی در ترمزهای دیسکی، شامل اهرم لنت ترمز و میلۀ کِشنده و نوارهای تعلیق
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
machine frame
تکیه‌گاه و محمل بخش‌های مختلف ماشین هم‌بندی
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
قابی که پایداری جانبی آن با مهاربندهای مناسب تأمین شود
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
نگاه کنید به: ایستا کردن قاب تصویر
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
سینما و تلویزیون گزینش مناسب‏ترین قاب تصویر با تنظیم زاویۀ عدسی و دوربین مهندسی عمران نصب قاب دور یک بازشو (opening) یا قسمتی از سازه
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون، مهندسی عمران
چارچوب ایجادشده بر روی شاسی واگن شامل دیواره‌های کناری و انتهایی و سقف
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
تغییر شکل عرضی چارچوب کشتی یا بارگُنج به‌ دلیل فشارهای واردآمده به آن
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
نوعی سنگ‌آهک برجا که با مواد آلی به هم چسبیده‌اند و در آن اندامگان‌هایی مانند مرجان چارچوبی سخت را در هنگام رسوب‌گذاری به وجود می‌آورند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
frame 3
دسته‏ای از بیت‌ها و بایت‌ها که برای انتقال در قالبی مشخص جمع شوند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
قابی که حامل اطلاعات واپایشی و اطلاعات شبکه است اختـ . قابک واد MAC frame
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
نگاه کنید به: قابک واپایش دسترسی رسانه
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات