واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 828
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
منطقۀ بادهای ضعیف و متغیر معمولاً توأم با هوای داغ و بی‌بارش که ناشی از واچرخندهای جنب‌حاره‌ای عرض‌های 30 تا 40 درجه است متـ . عرض‌های کُندبادی
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: عرض‌های اسبی
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
کل مقدار عرضۀ کالا و خدمات تولیدشده در اقتصاد، با سطح قیمت معین، در مدت‌زمان مشخص
حوزه موضوعی: اقتصاد
Ailanthus
سرده‌ای درختی یا درختچه‌ای از عَرعَریان که در نواحی گرمسیری و نیمه‌گرمسیری پراکنده است؛ برگ‌های این گیاهان متناوب با برگچه‌های کوچک و میوۀ آنها معمولاً مانند میوۀ افرا بال‌دار است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Simaroubaceae
تیره‌ای از افراسانان با سیزده سردۀ درختی و 950 گونه که در تمامی نواحی گرمسیری می‌رویند؛ برگ‌های آنها که از تعدادی برگچه حول یک محور تشکیل شده است به‌صورت متناوب در طول ساقه قرار گرفته‌اند؛ بیشتر گونه‌های این تیره گل‌های کوچک و پوست تلخ و میوه‌های گوشتی دارند که گاهی بال‌دار هستند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
perspiration 2, sweat, sudor
مایعی که از غدۀ عرق پستانداران ترشح می‏شود و دارای دو وظیفۀ عمده دفع مواد زائد نیتروژن‏دار و تنظیم دمای بدن است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
cargo sweat
رطوبتی که در ‌هنگام ورود کشتی از منطقۀ سرد به منطقۀ گرم، در نتیجۀ دیرتر گرم شدن بار نسبت به محیط، بر روی بار می‌نشیند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
قطعه‏ای کروی که فقط یک قاعده دارد
حوزه موضوعی: ریاضی
ویژگی غدۀ برون‌ریزی که عرق ترشح می‌کند
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
anhydrosis/ anhidrosis/ anidrosis, hidroschesis
نارسایی یا عدم فعالیت تعریقی بدن معمولاً ناشی از نبود یا فلج یا گرفتگی غدد عرق ‌پوست است
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
گونه‏ای از تیرۀ اردکیان و راستۀ غازسانان با جثۀ کوچک و بسیار تیره و منقار بسیار کوتاه و سیاه و بدن سیاه و سینۀ خرمایی یا سرخ‏
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
شخصیتی در نمایش عروسکی که بر روی انگشتان عروسک‌گردان نقاشی یا ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی غول‌پیکر که آن را با گاز هلیوم پر می‌کنند
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی از جنس پارچه که داخل آن را با پنبه و پرز قالی و مانند آن پر می‌کنند
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی که از پاکت‌های کاغذی خرید ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
living marionette, humanettes
عروسکی که بدن و دست و پایش به هم متصل است و مانند پیش‌بند از گردن عروسک‌گردان آویزان می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
flat figures
عروسکی دوبعدی که با تخته‌سه‌لا یا فیبر یا مقوای ضخیم ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی که میلۀ سر آن ثابت است و از بدن عروسک‌گردان به‌ جای بدن عروسک استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی که با جوراب ساخته می‌شود و در به‌ حرکت درآوردن آن از روش‌های مختلفی استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
hand puppet, gloves puppet
عروسکی که دست عروسک‌گردان در بدن و سر عروسک فرومی‌رود و آن را به حرکت درمی‌آورد
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
شخصیتی عروسکی که دست عروسک‌گردان آن را به تصویر درمی‌آورد
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
push-on-puppet
عروسکی دوبعدی که با هل دادن یا کشیدن بر روی ریل حرکت می‌کند متـ . عروسک کششی
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی دستکشی که معمولاً تا آرنج و گاه تا انتهای بازوی عروسک‌گردان را می‌پوشاند
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
shadow puppet, shadow figure
عروسکی دوبعدی که در پشت پرده قرار می‌گیرد و سایۀ آن دیده می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
basketwork puppet
عروسکی که با سبد ساخته می‌شود و بیشتر در لهستان رایج است
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
water puppet, floating puppet
نوعی عروسک میله‌ای افقی که در آب حرکت داده می‌شود و خاص کشور ویتنام است
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی در ابعاد چند برابر بدن انسان که معمولاً در نمایش‌های خیابانی از آن استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
instant puppet
عروسکی که فوری و بدون طراحی قبلی با وسایل دورریز یا یک‌بارمصرف ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی که با قوطی کبریت ساخته می‌شود و تصویر صورت شخصیت‌های مورد نظر بر روی آن چسبانده می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی
عروسکی که بدون طراحی قبلی با کاغذ ساخته می‌شود
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی