واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3420
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
Dracocephalum, dragonhead
سرده‌ای از نعنائیان شامل گیاهان علفی یا بوته‌‌ای چندساله و به‌ندرت یک‌ساله با ساقه‌های پرشمار و برگ‌های تخم‌مرغی یا تخم‌مرغی‌ ـ مثلثی یا تخم‌مرغی‌ ـ مستطیلی و با برگ‌هایی با دندانه‌های منتهی به نوک بلند و خارمانند اغلب در انتها و در حاشیه و کاسۀ گل لوله‌ای ‌ـ استکانی و دارای 10 تا 15 رگه و لبۀ زبرین سه‌دندانه‌ای و دندانۀ میانی پهن‌تر و لبۀ زیرین دودندانه‌ای، رگه‌های منشعب‌منشعب و شبکه‌مانند، در قاعده در محل زاویۀ بین دو دندانه ضخیم و دارای تاخوردگی، جام گل آن در محل لبه‌ها پهن و بادکرده و دارای چهار پرچم‌ و فندقچۀ آن مستطیلی و دارای زائدۀ غشایی در انتها‌
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
moldavian balm
نگاه کنید به: بادَرشبی دارویی
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Dracocephalum moldavica, Moldavica punctata, Moldavica suaveolens, Moldavian dragonhead
گونه‌ای بادَرشبی به شکل علفی یک‌ساله با ساقه‌های راست به ارتفاع 15 تا 50 سانتی‌متر و منشعب از قاعده و با برگ‌های دُم‌برگ‌دار و مستطیلی ـ تخم‌مرغی یا مستطیلـی ـ سرنیزه‌ای در حاشیه با دندانه‌های گرد و به طول 1/5 تا 3 سانتی‌متر و به عرض 0/7 تا 1/8 سانتی‌متر و با گل سفید یا بنفش متمایل به ‌آبی به طول 2 تا 2/5 سانتی‌متر متـ . بادَرشبی 2 moldavian balm
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
بادنهشته‏ای ریزدانه و گسترده و همگن و متخلخل و آهکی با رنگ روشن
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی، زمین‏شناسی
common balm, balm mint, balm, lemon balm
نگاه کنید به: وارنگ‌بوی دارویی
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
deflation 2
فرسایش سطح زمین براثر باد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
wind burn, wind injury
تغییر رنگ و پژمردگی برگ‌های گیاه براثر وزش باد شدید در زمان خاصی از دورۀ رویش
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
ابزاری مرکب از بادسنج تماسی و بادنما
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
anemometer
دستگاهی برای اندازه‏گیری تندی باد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
windmill anemometer
بادسنجی پره‏دار و چرخشی که محور چرخش آن افقی است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
aeolian anemometer
بادسنجی که در آن ارتفاع صوت حاصل از عبور هوا از روی یک مانع تابعی است از تندی جریان هوا
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادسنجی چرخشی با محور افقی که پروانۀ آن دارای تیغه‏های تاب‌دار است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
contact anemometer
بادسنجی که با قطع‌ووصل‌های الکتریکی متوالی در مدتی معین تندی باد را اندازه‏گیری می‏کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
sonic anemometer
بادسنجی که به‌کمک خواص امواج صوتی بادبُرد (wind-borne) سرعت باد را می‏سنجد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
بادسنجی مکانیکی با محور چرخش قائم، معمولاً با سه یا چهار فنجان نیمکره‏ای یا مخروطی که به‌صورت متقارن بر روی محور نصب می‏شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
anemometry
علم مطالعه و اندازه‏گیری و ثبت جهت و سرعت یا نیروی باد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
aeolianite/ eolianite
سنگ رسوبی متراکمی که از کانی‌های آواری نهشته‌شده با باد تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
راستایی که باد در آن جهت حرکت می‏کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
windward 2, windside
آن سمت از شیء که رو به باد است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل هوایی، علوم نظامی
windshake 1
شکاف طولی در ساقۀ درخت ناشی از بادلرزه
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
windbreak, shelterbelt
وسیله‏ای که برای سد کردن شارش باد به‌منظور حفاظت از اثرات سوء آن طراحی شده باشد
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
air shield, air deflector
صفحه‌ای پلاستیکی یا بسپاری که با زاویه‌ای ملایم بر روی سقف کشندۀ کامیون‌ها نصب می‌شود و باعث کاهش پسار می‌شود
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
sunroof deflector shield
قطعه‌ای که در جلوی دریچۀ سقف نصب می‌شود و مسیر باد را منحرف می‌کند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
مربوط به بادشناسی
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مطالعۀ علمی بادها
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
anemoclinometer
نامی عمومی برای ابزار سنجش شیب باد نسبت به سطح افق
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
نگاه کنید به: دیربادکردگی
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
برجستگی‌های حجیم و نامنظم معمولاً زبر و کشیده بر روی سطوح داخلی و خارجی و گوشه‌های قطعۀ ریختگی
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
تورم قوطی‏کنسرو که در یک سر آن رخ می‏دهد و با فشار دادن آن به داخل، بادکردگی به سر دیگر منتقل می‏شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
برجستگی‌های حجیم و نامنظم بر روی سطح خارجی و گوشه‌های قطعۀ ریختگی
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی