واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3420
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
اختلاف در تنوع زیستی زیستگاه‌های مشابه در مناطق مختلف
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
true anomaly, anomaly 2
زاویۀ قرار گرفتن جسم در مدار که اندازۀ آن برابر است با میزان انحراف بُردار شعاع (radius vector) از محور اصلی مدار
حوزه موضوعی: هوافضا
زاویه‌ای در نقطۀ حضیض که حاصل تقاطع قطری از دایرۀ محیطی مدار بیضوی گذرنده از جسم و خط عمود بر محور اصلی مدار بیضوی است
حوزه موضوعی: هوافضا
1. افزایش یا کاهش محلی دامنة میدان پتانسیل براثر تغییر در توزیع مقادیر تباین پذیرفتاری یا چگالی مواد زیرسطحی 2. کاهش یا افزایش موضعی دامنة موج لرزه‌ای بازتابی
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
تمرکز یک یا چند عنصر در خاک، گیاه، رسوب، سنگ یا آب که مشخصاً بیشتر از مقدار زمینه باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
شرایط نابهنجار دما در مقایسه با میدان دمای کلی
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
ویژگی ظاهرشده به‌دلیل وجود بی‌نظمی‌هایی در سرعت
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
اختلاف میان مقدار گرانی مشاهده‌شده و مقدار گرانی نظری محاسبه‌شده در یک نقطه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
نگاه کنید به: بی‌هنجاری بوگه
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
اختلاف میان گرانی اندازه‏گیری‏شده و گرانی نظری در هر ایستگاه پس از اِعمال تصحیح هوای آزاد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
حرکت مداری متوسط جسم در زمانی که آن جسم از حضیض گذشته است
حوزه موضوعی: هوافضا
انحراف میدان مغناطیسی مکانی معین از میدان میانگین اطراف
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
انحراف میدان مغناطیسی زمین از میانگین میدان مغناطیسی پیرامون
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
بی‌هنجاری مغناطیسی پوسته‌ای ناشی از تباین جانبی غلظت سنگ‌های غنی از آهن که با میدان زمین‌مغناطیسی مغناطیده شده‌اند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
بی‌هنجاری گرانی محاسبه‌شده بر مبنای فرضیه‌های هم‌ایستایی
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
ریزاندامگانی که در نبود یا کمبود اکسیژن قادر به زندگی و رشد است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
ویژگی موجودی که در شرایط بی‏هوازیستی به رشد و بقا ادامه دهد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
ریزاندامگانی که تنها در نبود اکسیژن میتواند زندگی کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
ریزاندامگانی که در هر دو شرایط هوازی و بی‌هوازی قادر به زندگی است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
شرایطی که در آن موجودات در غیاب اکسیژن محلول به رشد و بقا ادامه دهند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
1. حیات در غیاب مولکول اکسیژن 2. نبود کامل یا کمبود اکسیژن به شکل گاز یا محلول در محیط
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
voiceless
ویژگی آوایی که بدون ارتعاش تارآواها تولید می‌شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
anhedral 1
ویژگی بلوری که فاقد وجوه بلوری است متـ . بیگانه‌ریخت xenomorphic, allotriomorphic
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
زیرشاخه‌ای از بندپاتباران که دارای ضمائم حرکتی تک‌شاخه و ضمائمی در سر شامل یک جفت شاخک (antenna) و یک جفت آروارۀ بالایی و یک یا دو جفت آروارۀ پایینی هستند؛ این جانوران برای انتقال مستقیم گازهای تنفسی به تمام یاخته‌های بدن از لولۀ پوستکی تنفسی (trachea) استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
weightless
ویژگی جسمی که در شرایط بی‏وزنی ‏باشد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
weightlessness, zero gravity
حالتی که در آن جسم در چارچوب مرجع خود، براثر گرانی یا نیروهای دیگر، هیچ‏گونه شتاب قابل‌اندازه‏گیری نداشته باشد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
widowhood
1.دوره‌ای که در آن یک زن بیوه می‌ماند 2. وضعیت بیوه بودن
حوزه موضوعی: مطالعات زنان
زنی که پس از درگذشت همسرش یا طلاق از او ازدواج نکرده باشد
حوزه موضوعی: مطالعات زنان
مردی که پس از درگـذشـت همسـرش یـا طـلاق دادن او ازدواج نکـرده باشد
حوزه موضوعی: مطالعات زنان
نگاه کنید به: کم‌ویتامینی
حوزه موضوعی: تغذیه