واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 218
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
ضربۀ کاشته‌ای که تیم غیرخاطی در پی وقوع خطا یا آفساید (offside) از آن بهره‌مند می‌شود و تیم حریف نمی‌تواند در زدن آن اخلال یا مانع ایجاد کند
حوزه موضوعی: ورزش
ضربۀ آزادی که نمی‌تواند مستقیماً به گل منجر شود
حوزه موضوعی: ورزش
ضربۀ آزادی که می‌تواند مستقیماً به گل منجر شود
حوزه موضوعی: ورزش
ضربه‌ای مستقیم که از نقطۀ پنالتی به سمت دروازه یا سبد زده می‌شود
حوزه موضوعی: ورزش
تغییر تکانۀ زاویه‌ای جسم غیرنقطه‌ای در بازۀ زمانی معین
حوزه موضوعی: فیزیک‏
corner kick
نوعی ضربۀ آزاد که با بیرون فرستاده شدن توپ توسط بازیکن حریف از خط انتهای زمین، به‌عنوان امتیاز به تیم مهاجم داده می‌شود متـ . ضربۀ کرنر کنج، کرنر corner 2 2
حوزه موضوعی: ورزش
هر رویداد ناگهانی که موجب کاهش قابل‌توجه اما غالباً موقت در عرضۀ یک یا چند کالا و خدمات شود متـ . شوک نامساعد عرضه
حوزه موضوعی: اقتصاد
voltage impulse
موج ولتاژ گذرایی که، در آزمایشگاه، به یک خط یا تجهیزات وارد می‌شود و ویژگی آن افزایش سریع و به ‌دنبال آن کاهش غیرنوسانی و ملایم ولتاژ است
حوزه موضوعی: مهندسی برق
نگاه کنید به: ریتمی
حوزه موضوعی: موسیقی
ضرورت حفظ تملک و دفاع از سرزمین
حوزه موضوعی: جغرافیای سیاسی
Q factor
نگاه کنید به: ضریب کیفیت
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
dissipation coefficient
کاهش نسبی شدت باریکۀ ذرات یا تابش در واحد طول مسیر براثر پراکندگی متـ . ضریب پراکندگی scattering coefficient
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ‏
loss factor, loss tangent
تانژانت اختلاف زاویۀ فازی بین تنش و کُرنش در هنگام وارد آمدن نیروی نوسانی که برابر است با نسبت مدول اتلاف به مدول ذخیره
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
حاصل‌ضرب ثابت دی‌الکتریکی یک ماده در تانژانت زاویۀ اتلاف دی‌الکتریکی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
سطحی که در طراحی ایستگاه یا تسهیلات برای هر نفر در نظر می‏گیرند متـ . ضریب اشغال سطح
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
load factor 1, LF 2
نسبت تعداد صندلی‌های اشغال‌شده به کل صندلی‌ها در هواپیماهای مسافربَری
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
ضریب اشغال
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
skin friction coefficient
ضریب بی‌بُعد پَسار اصطکاک پوستی بر روی جسم غوطه‌ور در شارش آرام گران‌رو و تراکم‌پذیر (compressible flow)
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
confidence coefficient, confidence level
برای یک بازۀ اطمینان، احتمال آنکه این بازه مقدار پارامتر موردنظر را در بر ‌گیرد
حوزه موضوعی: آمار‏
ضریبی عددی برای اندازه‌گیری تأثیر کل هزینۀ اولیه یا مستقیم گردشگری در چرخۀ اقتصاد یک منطقه
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
نسبت نیروی محرک الکتریکی به آهنگ تغییر جریان در مدار
حوزه موضوعی: فیزیک‏
coefficient of cubical expansion, coefficient of volumetric expansion
افزایش حجم واحد حجم ماده به ازای هر درجه افزایش دما در فشار ثابت
حوزه موضوعی: فیزیک‏
coefficient of linear expansion
افزایش طول واحد طول جسم جامد به ازای هر درجه افزایش دما
حوزه موضوعی: فیزیک‏
coefficient of superficial expansion
افزایش مساحت واحد سطح جسم براثر یک درجه افزایش دما در فشار ثابت
حوزه موضوعی: فیزیک‏
emission factor
نسبت میزان آلودگی تولیدشده به واحد مواد خام فراوری‏شده
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
energy coefficient
نسبت انرژی موجود در موجی که در نقطه‌ای از تُنُک‌آب، برحسب طول ستیغ، به جلو منتقل می‌شود، به انرژی موجود در موجی که در ژرفاب، برحسب طول ستیغ، به جلو انتقال می‌یابد
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
contraction coefficient
نسبت حداقل سطح مقطع مایع فوران‌کننده از یک منفذ به سطح مقطع آن منفذ
حوزه موضوعی: فیزیک‏
Auger coefficient
نسبت تعداد الکترون‌های اوژه به فوتون‌های پرتوِ ایکس گسیل‏شده
حوزه موضوعی: فیزیک‏
load factor 2
نسبت بهره‏برداری به ظرفیت کل تجهیزات در زمان معین
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
نسبت فضایی که کالا اشغال می‌کند به وزن آن
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی