واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 417
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
صفحۀ چشمی ـ گوشی
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
plane of incidence
صفحه‌ای هندسی که با امتداد انتشار موج فرود‌آمده بر یک سطح و خط عمود بر آن مشخص می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ‏
subducting plate
صفحۀ اقیانوسی که به زیر صفحۀ دیگر رانده می‏شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
فنّاوری ابداعی مایکروسافت که در پاسخ به درخواست جست‏وجوگر برای دریافت یک صفحۀ وبگاه، پردازش معینی را در کارساز آغاز می‏کند اختـ . صفک ASP 3
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
floor plate, ventral plate, bodenplatte
نواری طولی در ناحیۀ شکمی لولۀ عصبی رویان که پی‌یاخته‌های حرکتی پس‌مغز و نخاع از آن به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
auxiliary plane, auxiliary fault plane
صفحه‏ای مجازی عمود بر صفحۀ گسل در حل سازوکار کانونی
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
صفحه‏ای که تقریباً از وسط قرص کهکشان می‌گذرد
حوزه موضوعی: نجوم‌
myotome 1, myomere, muscle plate
بخشی از تَن‌پار که ماهیچه‌های مخطط را به وجود می‌آورد
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
صفحه‏ای که ستیغ یا ناوۀ یک چین را به گونه‏ای قطع می‌کند که یال‌های آن کم‌وبیش تقارن دارند متـ . سطح محوری axial surface
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
صفحه‌ای فرضی که موازی با محور طولی یک ساختار است، از این صفحه بیشتر برای اندام‌ها استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
orbital plane
صفحۀ دربرگیرندۀ مدار گردش یک جسم و مرکز نیرو در میدان نیروی مرکزی
حوزه موضوعی: فیزیک‏
صفحه‌ای فولادی که فاصلۀ بین دو ریل را به‌کمک تقویت‌کننده‌های ریل در یک خط و در محل ریل‌بند یا سوزن ثابت نگه‌ می‌دارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
صفحه‌ای عمودی که به‌صورت طولی از درز سهمی جمجمه عبور می‌کند و بدن را به دو قسمت راست و چپ تقسیم می‌کند متـ . صفحۀ سهمی sagittal plane صفحۀ سهمی میانی midsagittal plane صفحۀ سهمی اصلی cardinal sagittal plane
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
instrument panel, fascia, instrument board
مجموعه‌ای از نشانگرها بر روی پیش‌خوان/ داشبورد که میزان سرعت و درجۀ حرارت و میزان بنزین و روغن و مانند آن را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
affine plane
صفحه‏ای در هندسۀ تصویری که در آن سه خصوصیت زیر برقرار باشد: هر دو نقطه فقط بر روی یک خط قرار داشته باشند و فقط یک خط وجود داشته باشد که از نقطه‏ای معین خارجِ یک خط مشخص بگذرد و این خط را قطع نکند و سه نقطۀ ناهم‏خط نیز موجود باشد
حوزه موضوعی: ریاضی
صفحۀ اَبَرمتنی که با نشانی خاص در اینترنت ارائه شود
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
absolute zero
دمایی که در آن فرض بر این است که حرکت مولکولی از میان می‏رود و جسم دارای انرژی گرمایی نیست
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
نگاه کنید به: زرداب
حوزه موضوعی: پزشکی
cholecystagogue, cholecystagogic, cholecystokinetic
ماده‌ای که کیسۀ صفرا را منقبض می‌کند یا باعث تحریک انقباض آن می‌شود
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
pneumobilia
وجود گاز در زرداب و دستگاه صفراوی
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
choluria, biliuria
وجود صفرا در پیشاب که در هنگام ترشح بیش‌ازحد صفرا در خون رخ می‏دهد
حوزه موضوعی: پزشکی
zero discharge, totally effluent free
ویژگی واحد یا تأسیساتی که با بهره‌گیری از بازیابی هیچ‌گونه مواد آلاینده به محیط‌زیست تخلیه نمی‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
zero liquid discharge, ZLD
ویژگی واحد یا تأسیساتی که هیچ مایع خروجی به محیط‌زیست تخلیه نمی‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
zeroization
روشی برای پاک کردن داده‌ها و کلیدهای رمزنگاشتی و اعتبارنامه‌هایی که به‌صورت الکترونیکی ذخیره شده‌اند، ازطریق تغییر یا حذف محتوای داده‌های ذخیره‌شده با هدف جلوگیری از بازیابی آنها
حوزه موضوعی: رمزشناسی
برای یک تابع، مجموعۀ نقاطی که مقدار تابع در آن نقاط مخالف صفر است
حوزه موضوعی: ریاضی
ASP 3
نگاه کنید به: صفحۀ فعال کارساز
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
vehicle staging lot
محوطه‌ای که برای وسایل نقلیۀ ‌در انتظار ورود به فرابَر در نظر گرفته شده است
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
امتناع مسافر یا راننده از ورود به صف
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
queued
ویژگی کارها و وظایفی که برای اجرا و پردازش در صف قرار گرفته باشند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
police discretion
اختیارات افسران مجری قانون در اجرای قوانین و فعالیت‌های روزانۀ پلیسی که به آنها حق انتخاب می‌دهد
حوزه موضوعی: علوم نظامی