واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 417
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
صفحه‌هایی نشان‌دهندۀ همدوسی رویدادهای بازتابی در لرزه‌نگاشت‌ها به‌ازای مقادیر مختلف برون‌راندهای بهنجار
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
سه یا چند صفحه که در یک نقطه مشترک باشند
حوزه موضوعی: ریاضی
disk weight, plate 3
هریک از دو صفحۀ فلزی که وزن برابری دارند و برای سنگین‌تر کردن میل‌وزنه در دو سر آن نصب می‌کنند
حوزه موضوعی: ورزش
sieve plate 2
بخش اختصاص‌یافته‌ای از دیوارۀ انتهایی یک عنصر لولۀ آبکش که به‌صورت ساده یا مرکب است متـ . صفحۀ غربالی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
mirror plane, mirror plane of symmetry
زمین‏شناسی هر صفحه‌ای که بلور یا ساختار بلوری یا تقارن بلوری را طوری تقسیم کند که هر بخش بازتاب آینه‌ای طرف دیگر باشد فیزیک‏ صفحه‌ای فرضی در بلور که نیمی از بلور نسبت به آن، تصویر آینه‌ای نیم دیگر است متـ . صفحۀ تقارنplane of symmetry صفحۀ تقارن آینه‌ای plane of mirror symmetry
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی، فیزیک‏
بخشی از تَن‌پار که به سوی طناب پشتی گسترش می‌یابد و بافت‌های استخوانی مانند مهره‌ها و دنده‌ها از آن به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
principal plane 1
هریک از دو صفحۀ عمود بر محور اصلی که شی‏ء واقع بر یکی از آنها تصویری با بزرگ‌نمایی جانبی واحد بر روی دیگری ایجاد کند
حوزه موضوعی: فیزیک- اپتیک
principal plane of stress
یکی از سه صفحۀ متعامد در نقطه‌ای که تنش برشی در آن نقطه و در امتداد آن صفحه صفر میشود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
horizontal plane
صفحه‌ای فرضی که عمود بر دو صفحۀ پیشانی و میانی از بدن عبور می‌کند و بدن را به دو قسمت بالا و پایین تقسیم می‌کند متـ . صفحۀ عرضی transverse plane, transversal plane
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
Frankfort horizontal plane
صفحۀ چشمی ـ گوشی
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
صفحه‌ای که در مفصل سازۀ پایۀ علائم نصب می‌شود و هرچند در برابر نیروی باد مقاوم است، در هنگام برخورد وسیلۀ نقلیه با پایه در هم می‌شکند تا از شدت تصادف کاسته شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
نگاه کنید به: صفحۀ خروجی معده
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
plane of reflection
صفحه‌ای هندسی که با امتداد پرتوِ بازتابیده از یک سطح و خط عمود بر آن مشخص می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ‏
supracristal plane, planum supracristale, supracrestal plane
صفحه‌ای عرضی که از بالاترین قسمت ستیغ لگن عبور می‌کند
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
صفحه‌ای فرضی که در جلو از کنارۀ فوقانی کاسۀ چشم و در عقب از بالای دهانۀ خارجی گوش عبور می‌کند
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
bolster top cover plate
صفحه‌ای فولادی در قسمت بالایی بدنۀ گهواره که بر روی صفحه‌های قائم جان‌ گهواره نصب می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
beta sheet, β sheet, β plitted sheet
چیدمان تقریباً صفحه‌ای چند رشتۀ بتای مجاور که با پیوندهای هیدروژنی بین مازه‌های رشته‌های پلی‌پپتیدی برقرار می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
Bouguer plate
لایۀ فرضی نامتناهی با ضخامتی برابر ارتفاع ایستگاه اندازه‏گیری از سطح مرجع، معمولاً سطح دریاهای آزاد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
interspinous plane, planum interspinale, interspinal plane, Lanz line
صفحه‌ای که دو خار تهیگاهی بالایی را به هم وصل می‌کند
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
optic disc, discus nervi optici
نقطۀ کوچکی بر روی شبکیه که محل خروج تارهای عصبی منشعب از یاخته‏های استوانه‏ای و مخروطی کرۀ چشم است متـ . نقطۀ کور blind spot پرز بینایی optic papilla
حوزه موضوعی: پزشکی
صفحه‌ای فرضی که از محور میدان بینایی دو چشم عبور می‌کند
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
صفحه‌ای عرضی که از دکمه‌های ستیغ استخوان تهیگاه که در لبۀ خارجی آن قرار گرفته‌اند عبور می‌کند
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
هریک از صفحات مدور کوچکی از کاغذ جاذب که با یک نوع پادزیست اشباع شده باشد
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
بخش ساقه‏ای واقع در قسمت زیرین سوخ که به محور عمودی ساقه متصل است و معمولاً کوتاه و گوشتی است
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم باغبانی
صفحه‌ای فرضی که در جلو از کنارۀ زیرین کاسۀ چشم و در عقب از پایین دهانۀ خارجی گوش عبور می‌کند
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
bolster bottom cover plate
صفحۀ فولادی زیرین بدنۀ گهواره که صفحه‌های قائم جان‌ گهواره بر روی آن نصب می‌شود
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
صفحۀ ثابتی در ماشین پِرِس که قطعۀ موردنظر را بر روی آن قرار می‌دهند و پِرِس می‌کنند
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
ناحیه‌ای شامل پلاسمای داغ که از حدود 48000 کیلومتری زمین شروع می‌شود و تا مدار ماه گسترش می‌یابد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
dermatome 3, cutis plate
بخش کناری تَن‌پار میان‌پوستی که پوست از آن به وجود می‌آید
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
parasagittal plane
نگاه کنید به: صفحۀ پیرامیانی
حوزه موضوعی: علوم تشریحی