واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 417
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
psoriasis
بیماری پوستی مزمن که کَژنه‏های قرمز پوسته‏ریز خارش‏دار در پوست سر و آرنج و ساعد و زانو و ساق و سایر بخش‌های بدن ایجاد می‏کند
حوزه موضوعی: پزشکی
erythrodermic psoriasis, exfoliative psoriasis, psoriatic erythroderma
وضعیتی حاد که در آن پوست سرخ و ملتهب می‌شود
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
shell midden, shell mound
توده‌ای از پوستۀ خارجی صدف‌ها که به‌مرورِزمان بر روی ‌هم تلنبار شده‌اند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
conchoid of Nicomedes
خمی به معادلۀ قطبی r=b+aSecθ
حوزه موضوعی: ریاضی
collateral damage 2
صدمات یا خسارات غیرعمدی یا اتفاقی که به اماکن و اشیا و زیرساخت‌ها وارد می‌آید، بی‌آنکه در زمان حمله، هدف نظامی قانونی و اصلی محسوب شده باشند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
certification
روند صدور گواهی برای تأیید هر هستار
حوزه موضوعی: رمزشناسی
epilepsy
بیماری ناشی از اختلال کارکرد مغز که مشخصۀ آن حمله‏های عودکننده با آغاز ناگهانی است
حوزه موضوعی: پزشکی
نگاه کنید به: ساختواژه
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: ساختواژۀ اشتقاقی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: ساختواژۀ تصریفی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: ساخت‌واژۀ توزیعی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
natural morphology
رویکردی در واژه‌سازی که برمبنای آن فرایندهای تغییر در ساخت واژه‌ها در جهت طبیعی‌تر شدن یا بی‌نشان شدن آنها است متـ . ساختواژة طبیعی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
منافع حاصل از انجام فعالیت‌های مرتبط
حوزه موضوعی: اقتصاد
مزیتی ناشی از افزایش سطح تولید محصول که سبب کاهش هزینۀ تولید هر واحد از محصول ‌شود
حوزه موضوعی: اقتصاد
نگاه کنید به: ساختواژی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
boiling point elevation
افزایش نقطۀ جوش محلول در مقایسه با نقطۀ جوش حلاّل خالص که در نتیجۀ تأثیر جسم حل‏شده پدید می‌آید
حوزه موضوعی: شیمی
queue
مجموعه‏ای از برخوانی‌ها که در نوبت پردازش قرار می‏گیرند
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
stable queue
صفی که طول آن از اندازۀ مشخصی بیشتر نمی‌شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
persistent queue
صفی که ورود به آن بیشتر از خروج از آن است و درنتیجه به‌تدریج طول آن افزایش می‌یابد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
فرایند ایجاد تأخیر در یک کنش تا پیدایش وضعیت مطلوب، مانند در صف قرار دادن درخواست تماس تا آزاد شدن خط
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
adjective
یکی از مقوله‌های اصلی واژگانی که اسم را توصیف می‌کند
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
acquired character
صفتی که گیاه یا موجود زنده در پاسخ به محرک‌های طبیعی محیط زیست خود کسب می‌کند
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
dominant trait, dominant character
صفتی که در هر دو حالت جورتخمی و ناجورتخمی ظاهر می‌شود
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
advanced character
ویژگی نشان‌دهندۀ انحراف مثبت از ویژگی‌ها و صفات اجدادی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
comparative adjective
در طبقه‌بندی سه‌درجه‌ای صفات، صفتی که با آن موصوفی را در یک ویژگی با موصوف دیگری می‌سنجند و برتری می‌دهند متـ . صفت تفضیلی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
superlative adjective
در طبقه‌بندی سه‌درجه‌ای صفات، صفتی که با آن موصوفی را با موصوف‌های دیگر می‌سنجند و بر همه برتری می‌‌دهند متـ . صفت عالی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
elative adjective, absolute superlative
صورت صفت برترین بدون ذکر موصوف برای بیان بالاترین درجۀ یک ویژگی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
complex trait
صفتی که رُخ‌نمود آن تحت تأثیر چندین ژن و عوامل محیطی است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
صفت برتر
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
polygenic trait, polygenic character
ویژگی رُخ‌نمودی‌ای که تحت ‌تأثیر متقابل چند ژن است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏