واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 417
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
صافی بستردانه‌ای که در آن جریان آب از بالا و پایین وارد و از وسط خارج میشود
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
birefringent filter
آرایۀ متناوبی از فیلم‌های (films) قطبنده و تیغه‌های بلور دوشکست که نور را به‌صورت نوارهای طولِ‌موجی با فاصله‌های دورازهم عبور می‌دهد
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ‏
نگاه کنید به: پالایة رنگ
حوزه موضوعی: فیزیک‏
microwave filter
وسیله‌ای که بخشی از ریزموج‌ها با بسامدهای معین را عبور می‌دهد و سایر بسامدها را جذب یا دفع می‌کند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
biofilter, biological filter
بستری از شن یا سنگ یا مواد دیگر که فاضلاب از آن عبور می‌کند و میزان کارایی آن به کنش زیستی بستگی دارد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
velocity filter, apparent velocity filter, fan filter, dip filter, f-k filter, pie-slice filter
نوعی پالایه که براساس سرعت ظاهری یا برون‌راند بهنجار عمل می‌کند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
sand filter
نوعی صافی متشکل از چند بستر شنی و به‌صورت لایه‌لایه که از آن برای جدا کردن ذرات ریز معلق از آب یا سیال استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
acoustic filter
وسیله‏ای که بخشی از بسامدهای صوتی را عبور می‌دهد و مانع از عبور بخشی دیگر می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
دستگاهی متشکل از چند قاب صافی که سیال با فشار از آنها می‏گذرد و صاف می‏شود
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی شیمی
Goussev filter
عملگری خط‌پایه (line-based) یا شبکه‌پایه (grid-based) در حوزة مکان که اختلاف نرده‌ای گرادیان کل و گرادیان افقی داده‌های مغناطیسی را محاسبه می‌کند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
horizontal component filter
پالایه‌ای خط‌پایه (line-based) در حوزة طیف که مؤلفة افقی میدان مغناطیسی را یا در راستای خط برداشت خاصی نگه می‌دارد یا آن را عبور می‌دهد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
vertical component filter
پالایه‌ای خط‌پایه (line-based) در حوزة طیف که مؤلفة قائم میدان مغناطیسی را نگه می‌دارد یا عبور می‌دهد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
magnetic component filter
پالایه‌ای خط‌پایه (line-based) در حوزة مکان که میدان مغناطیسی مشاهده‌شده را به مؤلفه‌های افقی و عمودی تجزیه می‌کند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
وسیله‏ای که امواج صوتی با بسامدهای مختلف را از هم جدا می‌کند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
acoustooptical filter
وسیله‏ای نوری/ اپتیکی که با استفاده از امواج آکوستیکی برای عبور گستره‏ای از طیف مرئی تنظیم می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
filtrate, mother liquor, strong liquor
سیال خروجی در فرایند صافش
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی شیمی
عکسی که با صافی‌ای با پهنای باند معین از خورشید گرفته می‌شود
حوزه موضوعی: نجوم‌
همخوان
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
همخوانی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
buffet breakfast
صبحانه‌ای خودگزین که حداقل شامل صبحانۀ مخصوص می‌شود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
صبحانه‌ای شامل صبحانۀ مخصوص به علاوۀ غذاهای سرد و گرم
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
expanded breakfast
صبحانه‌ای شامل صبحانۀ معمولی به علاوۀ پنیر و گوشت‌های سرد و انواع نوشیدنی‌های سرد و گرم
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
continental breakfast
صبحانه‌ای شامل حداقل نان و کره و مارمالاد یا مربا یا هر دو و یک نوع نوشیدنی گرم
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
سرده‌ای از سریشیان (Asphodelaceae) شامل گیاهانی با برگ‌های طوقه‌ای بزرگ و ضخیم و گوشتی و گل‌های لوله‌ای به رنگ‌های زرد، نارنجی، صورتی یا قرمز که بر روی شاخۀ گل‌‌دهنده به‌صورت دسته‌ای و متراکم قرار دارند
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
Aloe vera, Aloe vulgaris, Aloe barbadensis
گونه‌ای صبر بوته‌ای و پایا به ارتفاع 50 تا 80 سانتی‌متر و با ساقه‌های چوبی کوتاه به ضخامت 5 تا 10 سانتی‌متر و برگ‌های نیزه‌ای و قایقی به رنگ سبز یا سبز مایل به خاکستری به طول 30 تا 50 سانتی‌متر و عرض 8 تا 10 سانتی‌متر و ضخامت 1 تا 3 سانتی‌متر و کمی نازک‌تر در حاشیه و دارای خارهای نازک نوک‌تیز و مخروطی راست یا خمیده و با گل‌آذین خوشه‌ای به طول 60 تا 70 سانتی‌متر و گل‌های زردرنگ و عمود بر محور گل‌آذین
حوزه موضوعی: گیاهان دارویی
eye opener
وعده‌ای از مواد که در هنگام صبح بلافاصله بعد از بیداری برای تسکین علائم ناشی از کمبود مواد مصرف می‌شود
حوزه موضوعی: اعتیاد
correctness
ویژگی وضعیت یک کمیت پس از جبران انحراف‌های مشخص و غیرقابل‌صرف‌نظر در اندازه‏گیری آن
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
scene 1
سینما و تلویزیون 1. مجموعۀ نماهایی که در یک مکان واحد، از یک رویداد فیلم‌برداری شود 2. محل وقوع رویدادی که از آن فیلم‌برداری می‏شود هنرهای نمایشی واحد تقسیم پرده یا نمایشنامه که مبنای آن ورود و خروج شخصیت‌های نمایشنامه یا تغییر در زمان و مکان رویدادهای نمایش است
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون، هنرهای نمایشی
هر مکان فیلم‌برداری یا تصویربرداری اعم از داخل یا خارج استودیو
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
stage 1, scene 2
عرصۀ نمایش در تماشاخانه، معمولاً بالاتر از سطح زمین
حوزه موضوعی: هنرهای نمایشی