واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1506
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
potential gradient
آهنگ تغییر مکانی هر پتانسیل متـ . گرادیان پتانسیل
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
concentration gradient
تفاوت غلظت یک ماده در نقاط مختلف یک محلول یا در دو طرف یک غشای زیستی
حوزه موضوعی: خوردگی، زیست‏شناسی، شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار - علوم و فنّاورى رنگ
pressure gradient, barometric gradient
آهنگ کاهش فشار در زمان معین و مکان معین
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
voltage gradient, potential gradient
اختلاف ولتاژ در واحد طول و در مسیری معین متـ . گرادیان ولتاژ
حوزه موضوعی: مهندسی برق
gradient wind
بادی در مسیر خمیده، حاصل از تعادل نیروهای شیوِ فشار و کوریولیس و مرکزگریز
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
gradient flow
شارش بی‌اصطکاک افقی که خطوط هم‏فشار آن با خطوط جریان منطبق است یا شتاب مماسی در هر جای آن صفر است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
prevalence
تعداد کل موارد جدید و قدیم ابتلا به بیماری یا وقوع رویدادی در یک جامعه در یک دورۀ زمانی مشخص
حوزه موضوعی: پزشکی
certification practice statement, CPS
بیانیه‌ای که در مدیریت گواهی‌ها بر پایۀ آن عمل می‌شود
حوزه موضوعی: رمزشناسی
articulation 2
چگونگی اجرای نت‌های متوالی که به شکل انفرادی یا گروهی دسته‌بندی و تأکیدگذاری شده‌اند
حوزه موضوعی: موسیقی
program evaluation and review technique
روشی برای برآورد دیرش فعالیت‌ها از راه به دست آوردن میانگین بدبینانه‌ترین و خوش‌بینانه‌ترین و محتمل‌ترین زمان، در صورت ناممکن بودن برآورد قطعی دیرش فعالیت‌ها اختـ . شیبا PERT
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
graphical evaluation and review technique
روشی برای تحلیل شرطی و احتمالی شبکۀ فعالیت‌های پروژه با ترسیم نمودار روابط منطقی و زمانی آنها اختـ . شیبان GERT
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
output feedback mode, OFB
یکی از روش‌های به‌کارگیری رمز قالبی که امکان به‌کارگیری یک رمز قالبی، با عملکردی مشابه با رمزهای جریانی را فراهم می‌سازد
حوزه موضوعی: رمزشناسی
cipher feedback mode, CFB mode
یکی از روش‌های به‌کارگیری رمز قالبی که در آن از متن رمز تولید‌شده در یک مرحله از رمزگذاری، برای تولید متن رمز متناظر با متن اصلی بعدی استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: رمزشناسی
clear cutting system
روش برداشت هم‌زمان تمامی درختان جنگلی در یک ناحیه برای جنگل‌کاری یا به منظورهای دیگر
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
service style, service method
نحوۀ ارائۀ خدمات پذیرایی به مهمانان با توجه به نوع مراسم و مناسبت آن
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
shelterwood system, shelterwood method
یکی از شیوه‏های ایجاد جنگل‌های هم‌سال که در آن زادآوری جنگل به‌تدریج و در پناه درختان بذرده صورت می‌گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
tropical shelterwood system
نوعی شیوۀ پناهی که در جنگل‌های حارّه‏ای اجرا می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
irregular shelterwood system
نوعی شیوۀ پناهی که در آن برش‌ها ازنظر زمانی و مکانی نامنظم‏اند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
uniform shelterwood system
نوعی شیوۀ پناهی که در آن برش‌ها ازنظر زمانی و مکانی منظم‏اند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
shelterwood-strip system
نوعی شیوۀ پناهی که در آن برش‌ها در نوارهایی با عرض مشخص اجرا می‌شوند
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
single tree selection, single-tree selection method, individual tree selection
برداشت تک‌درختان از همۀ رده‌های ابعادی در سطح توده به‌منظور افزایش رشد درختان برجای‌مانده و فراهم کردن فضای زادآوری
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
stopping regime
انواع شیوه‌های توقف وسایل نقلیۀ عمومی در یک مسیر
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
on-call stopping regime
روش توقف وسایل نقلیه در ایستگاه‌های ثابت فقط براساس درخواست مسافر
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
روش توقف وسایل نقلیۀ عمومی در هر نقطه بنا به تقاضای مسافر
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
fixed stopping regime
روش توقف وسایل نقلیه در تمامی ایستگاه‌های تعیین‌شده
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
manner of articulation
نحوۀ عبور هوا از مجرای آوایی هنگام تولید همخوان‌ها
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
collection strategy
روش جمع‌آوری ذخایر وراثتی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
grazing method
فن یا روش مدیریت چرا به‌منظور دستیابی به اهداف پیش‌بینی‌شده
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
نگاه کنید به: شیوۀ خوشنویسی
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی
calligraphic style
طریق و اسلوب خوشنویسی متـ . شیوۀ خطاطی
حوزه موضوعی: هنرهای تجسمی