واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1506
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
audibility index, AI 2, articulation index, intelligibility index
شاخصی کمّی که میزان شنیدپذیری نشانه‌های گفتاری را مشخص می‌کند
حوزه موضوعی: شنوایی‌‌شناسی
schedule performance index, SPI 1
معیار کارایی برنامۀ زمان‌بندی که نسبتی است از ارزش عملکردی بر ارزش برنامه‌ای
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
cost performance index, CPI
معیار تعیین کارایی هزینه‌های پروژه
حوزه موضوعی: مدیریت-مدیریت پروژه
شاخصی برای رابطۀ میان ضخامت لایه و فاصله‏بندی شکستگی
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
consistency index, K
ضریب قانون توانی در شارش برشی
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
track quality index, TQI
شاخصی برای رتبه‌بندی خط بر پایۀ وضعیت هندسی آن با استفاده از ماشین اندازه‌گیری خط
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
index of nutritional quality, INQ
نمایه‌ای برای نشان دادن محتوای تغذیه‌ای یک غذا یا رژیم غذایی
حوزه موضوعی: تغذیه
شاخصی برای گزارش روزانۀ کیفیت هوا
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
نگاه کنید به: شاخص گرفتاری اعتیاد
حوزه موضوعی: اعتیاد
index of drug involvement
مقیاسی 25 قلمی برای سنجش شدت مشکلات اعتیاد فرد اختـ . شاخص گِرا IDI
حوزه موضوعی: اعتیاد
معیاری برای دمایی که انسان احساس می‌کند و ناشی از تأثیر توأمان دما و رطوبت زیاد است
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
Langelier index/ Langelier's index
تفاضل pH اشباع آب نمونه و pH اندازه‌گیری‌شدۀ آن متـ . شاخص اشباع لانژلیه Langelier saturation index, LSI, saturation index, SI
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
melt flow index, melt index, melt flow rate
مقدار بسپاری که در دمایی مشخص و با پیستونی تحت نیرویی معین از میان یک دای (die) استوانه‌ای معیار در مدت‌زمانی معلوم به بیرون رانده می‌شود اختـ . شام MFI
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار
نسبت مقاومت‌ویژۀ یک سازند هیدروکربنی به مقاومت‌ویژۀ آن، هنگامی ‌که صددرصد با آب اشباع شده باشد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
weathering index
مقیاسی برای اندازه‏گیری هوازدگی زغال‏سنگ
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
هر شاخص عددی که از محاسبات مدل مکانیک کوانتومی حاصل شود و پیش‌بینی واکنش‌پذیری نسبی موضع‌های مولکولی مختلف را امکان‌پذیر سازد
حوزه موضوعی: شیمی
مجموعه‌ای از اندازه‏گیری‌ها که برای تشخیص نوسانات در وضع سلامت افراد یک جامعه انجام می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم سلامت
freezing index, coldness sun
تعداد تجمعی درجه‌روزهایی در فصل یخ‌بندان که در طی آن دمای هوا بالا و زیر صفر درجۀ سلسیوس، یعنی بالا و پایین 32 درجۀ فارنهایت، است متـ . نمایۀ یخ‌بندان
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
attribute 3
جزئی‌ترین ویژگی و وجه منحصربه‌فرد یک دست‌ساخته که آن را از دست‌ساخته‌های دیگر متمایز می‌کند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
attribute 4, entity attribute
ویژگی‌ای که یک سامانه را از سامانۀ دیگر متمایز می‌کند
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
مشخصۀ غیرقابل‌تغییر یا متغیر مستقل یک دست‏ساختۀ معین
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
stylistic attribute, stylistic boundary marker
ویژگی یا شاخصۀ ظاهری یک دست‌ساخته نظیر رنگ و نقش که ممکن است بازتابی از تعلقات و مرزبندی‌های سرزمینی باشد و براساس آن می‌توان به طبقه‌بندی سبکی دست زد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
form attribute
هر یک از شاخصه‌هایی که مبتنی بر ویژگی‌های ظاهری دست‌ساخته‌ها است و طبقه‌بندی شکلی براساس آن صورت می‌گیرد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
technological attribute
ویژگی یک دست‌ساخته که بستگی مستقیم به نحوۀ تولید و به‌کارگیری مواد خام آن دارد و براساس آن می‌توان به طبقه‌بندی فنی دست زد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
functional attribute
ویژگی یک شیء نظیر شکل و ملحقات و باقی‌ماندۀ مواد مربوط به کاربری آن که نشانۀ نحوۀ کارکرد آن در گذشته است
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
indicial
منسوب به شاخص
حوزه موضوعی: ریاضی
وسیلۀ انتقال برق از سیم بالاسر به وسایل کشندۀ واگن یا لوکوموتیو متـ . برق‏رسان
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
هریک‌ از دنباله‌های‌ مغزه‌ که‌ تا‌ زیر دندانه‌های‌ دندان‌ امتداد یافته است
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
automatic dropping device
سازوکاری که سبب می‌شود شاخک برق‌رسانیِ جابه‌جاشده به‌طور خودکار پایین بیاید و درنتیجه، به بافۀ بالاسری آسیب نرسد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
نگاه کنید به: انشعاب
حوزه موضوعی: فیزیک‏