واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1506
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
شیء یا نمادی باستان‌شناختی، حاصل کنش‌های اجتماعی انسان، که مرتبۀ اجتماعی کاربران آن را نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
نگاه کنید به: دسته‌پیستون
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
دسته‌پیستون تقویت‌شده
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
distributary
شاخه‏ای فرعی که از رود اصلی جدا شود و به آن بازنگردد یا براثر نهشت رود و مسدود شدن آبراهۀ اولیه ایجاد شود
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
brushwood
درختچه‌ها و سرشاخه‌های قطع‌شده یا افتاده
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
نگاه کنید به: مارتینی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
نگاه کنید به: مارتینیان
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
horizontal branch
نواری افقی در نمودار خوشه‌های گـویچه‌ای (globular clusters) هرتـزشپرونـگ ـ راسل که نشان‌دهندة ستاره‌هایی با هستة هلیم‌سوز است
حوزه موضوعی: نجوم‌
ناحیه‌ای از نمودار هرتزشپرونگ ـ راسل که به‌طور مایل به سمت راست و بالای رشتة اصلی گسترش می‌یابد و ستاره‌های غول در آن جای دارند
حوزه موضوعی: نجوم‌
حذف شاخ دام‌ها به‌طور فیزیکی یا به‌کمک مواد شیمیایی
حوزه موضوعی: کشاورزی- علوم دامی
میله یا صفحه‏ای مثلثی که روی ساعت آفتابی معمولی نصب می‏شود
حوزه موضوعی: نجوم‌
index 2
عددی که نسبت یا وضعیت یک شی‏ء ریاضی را در مقایسه با شی‏ء ریاضی دیگر بیان کند
حوزه موضوعی: ریاضی
pathognomonic
نشانه یا علامت ویژه‏ای که مشخص‏کنندۀ یک بیماری باشد
حوزه موضوعی: پزشکی
K index
شاخصی سه‌ساعته که معیار گسترۀ فعالیت سریع و نامنظم مغناطیسی توفان در زمان وقوع است
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
نگاه کنید به: شاخص آشفتگی زمان توفان
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
disturbance storme time index
مؤلفه‌ای از تغییر میدان مغناطیسی زمین در هنگام توفان که شاخصی از شدت جریان حلقوی است اختـ . شاخص آزت DST index
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
میزان آمادگی یک کشور برای مشارکت در توسعۀ فنّاوری اطلاعات و ارتباطات و بهره‌مندی از آن اختـ . شاماش NRI
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
شاخصی برای یک یا چند آلاینده که می‌توان از آن در شهرهای بزرگ برای آگاه کردن عموم از اثرات نامطلوب آلودگی هوا بر سلامتی انسان استفاده کرد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
Langelier saturation index, LSI, saturation index, SI
نگاه کنید به: شاخص لانژلیه
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
Langelier saturation index, LSI, calcium carbonate saturation index
شاخصی برای تعیین میزان خورندگی و رسوب‌دهی کلسیم‌کربنات موجود در آب که مقدار آن به پ.هاش و دما و غلظت کلسیم و خاصیت قلیایی و مقدار کل مواد جامد محلول در آب بستگی دارد
حوزه موضوعی: خوردگی
AP index, averaged planetary index
شاخص سیاره‌ای حاصل از مجموعه‌ای از داده‌های رصدخانه‌های استاندارد برای اندازه‌گیری شدت آشفتگی میدان مغناطیسی زمین در طول یک روز
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
شناسه‌ای عددی برای نشان دادن حداکثر باری که تایر در سرعت معین و فشار باد حداکثر می‌تواند تحمل کند
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- تایر
نسبت عملکرد اقتصادی به عملکرد زیست‌شناختی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
polydispersity index, polymolecularity index
بس‌‌پراکندگی
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
international index of erectile function, IIEF
شاخصی چندبُعدی برای ارزیابی کژکاری نعوظی
حوزه موضوعی: علوم سلامت
Ryzner stability index, RSI
شاخصی کیفی برای پیش‌بینی تمایل کلسیم‌کربنات به رسوب‌دهی یا انحلال در آب‌خنک‌کن
حوزه موضوعی: خوردگی
acoustic comfort index
معیاری برای نشان دادن میزان نوفۀ موجود در داخل هواپیما
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: پردازندگی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
شاخصی برای ارزیابی وضعیت بهداشت دهان و دندان ازطریق اندازه‌گیری مقدار پُژک دندان که در نواحی مجاور لثه جمع شده است
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
پَسار نیم‌رخی محاسبه‌شده در سرعت 110 کیلومتر در ساعت تقسیم بر سطح بادخور کل (wetted area)
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی