واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1343
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
شیء یا نمادی باستان‌شناختی، حاصل کنش‌های اجتماعی انسان، که مرتبۀ اجتماعی کاربران آن را نشان می‌دهد
به‌کاربرید به‌جای: دسته‌پیستون
← دسته‌پیستون تقویت‌شده
distributary
شاخه‌ای فرعی که از رود اصلی جدا شود و به آن بازنگردد یا براثر نهشت رود و مسدود شدن آبراهۀ اولیه ایجاد شود
brushwood
درختچه‌ها و سرشاخه‌های قطع‌شده یا افتاده
به‌کاربرید به‌جای: مارتینی
به‌کاربرید به‌جای: مارتینیان
حذف شاخ دام‌ها به‌طور فیزیکی یا به‌کمک مواد شیمیایی
میله یا صفحه‌ای مثلثی که روی ساعت آفتابی معمولی نصب می‌شود
index 2
عددی که نسبت یا وضعیت یک شی‌ء ریاضی را در مقایسه با شی‌ء ریاضی دیگر بیان کند
pathognomonic
نشانه یا علامت ویژه‌ای که مشخص‌کنندۀ یک بیماری باشد
K index
شاخصی سه‌ساعته که معیار گسترۀ فعالیت سریع و نامنظم مغناطیسی توفان در زمان وقوع است
میزان آمادگی یک کشور برای مشارکت در توسعۀ فنّاوری اطلاعات و ارتباطات و بهره‌مندی از آن اختـ . شاماش NRI
شاخصی برای یک یا چند آلاینده که می‌توان از آن در شهرهای بزرگ برای آگاه کردن عموم از اثرات نامطلوب آلودگی هوا بر سلامتی انسان استفاده کرد
Langelier saturation index, LSI, saturation index, SI
به‌کاربرید به‌جای: شاخص لانژلیه
Langelier saturation index, LSI, calcium carbonate saturation index
شاخصی برای تعیین میزان خورندگی و رسوب‌دهی کلسیم‌کربنات موجود در آب که مقدار آن به pH و دما و غلظت کلسیم و خاصیت قلیایی و مقدار کل مواد جامد محلول در آب بستگی دارد
AP index, averaged planetary index
شاخص سیاره‌ای حاصل از مجموعه‌ای از داده‌های رصدخانه‌های استاندارد برای اندازه‌گیری شدت آشفتگی میدان مغناطیسی زمین در طول یک روز
شناسه‌ای عددی برای نشان دادن حداکثر باری که تایر در سرعت معین و فشار باد حداکثر می‌تواند تحمل کند
نسبت عملکرد اقتصادی به عملکرد زیست‌شناختی
polydispersity index, polymolecularity index
← بس‌‌پراکندگی
international index of erectile function, IIEF
شاخصی چندبُعدی برای ارزیابی کژکاری نعوظی
Ryzner stability index, RSI
شاخصی کیفی برای پیش‌بینی تمایل کلسیم‌کربنات به رسوب‌دهی یا انحلاّل در آب‌خنک‌کن
acoustic comfort index
معیاری برای نشان دادن میزان نوفۀ موجود در داخل هواپیما
plaque index
شاخصی برای ارزیابی وضعیت بهداشت دهان و دندان ازطریق اندازه‌گیری مقدار پژک دندان که در نواحی مجاور لثه جمع شده است
پسار نیم‌رخی محاسبه‌شده در سرعت 110 کیلومتر در ساعت تقسیم بر سطح بادخور کل (wetted area)
tolerance index
شاخصی برای اندازه‌گیری تحمل گیاه نسبت به تنش‌های زنده و غیرزنده
شاخصی که از آن برای ارزیابی وضعیت تراز عرضی در یک طول مشخص استفاده می‌کنند
stand density index
شاخصی برای بیان تراکم نسبی توده ازطریق مقایسۀ مقادیر اندازه‌گیری‌شدۀ توده با مقادیر استاندارد
diversity index
رابطۀ بین تعداد آرایه‌ها و تعداد افراد هر آرایه در هر اجتماع
aggressive index, AI
مقیاسی برای اندازه‌گیری میزان خورندگی آب مطابق با استاندارد سی‌ـ 400 (C-400) انجمن امور آب امریکا (AWWA)