واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2663
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
constructivism 2
رویکردی در مطالعۀ روابط بین‌الملل که بر روابط بین کارگزار و ساختار و تعامل این دو تأکید دارد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
structural 2
مربوط به سازه
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
wind instruments
خانواده‏ای از هواصداها که در آنها با به ارتعاش درآوردن هوای درون ساز ازطریق دَم یا بازدَم صدا ایجاد می‏شود
حوزه موضوعی: موسیقی
دسته‏ای از سازهای بادی ارکستر سمفونیک، از دستۀ شیپورها، که سابقاً از مس ساخته می‏شد و امروزه از برنج ساخته می‏شود متـ . بادی‌های برنجی brasses
حوزه موضوعی: موسیقی
دسته‏ای از سازهای بادی ارکستر سمفونیک که اغلب از چوب ساخته می‏شود متـ . بادی‌های چوبی woodwinds
حوزه موضوعی: موسیقی
خانواده‏ای از خودصداهای زخمه‏ای که در آنها با ارتعاش یک یا چند تیغه صدا تولید می‏شود
حوزه موضوعی: موسیقی
دسته‏ای از سازهای بادی که در آنها با ارتعاش زبانه صدا تولید می‏شود
حوزه موضوعی: موسیقی
stringed instruments 2, string instruments, strings
سـازهای خانـوادۀ ویلـن در ارکستر سمفونیک
حوزه موضوعی: موسیقی
دسته‏ای از سازهای زهی که زه‏های آنها با استفاده از کمانه به صدا درمی‏آید متـ . مجرورات
حوزه موضوعی: موسیقی
mallet instruments
گروهی از سازهای کوبه‌ای، دارای تیغه‌های چوبی یا فلزی یا استوانه‌های فلزی که با کوبک نواخته می‌شوند و دارای کوک معین هستند
حوزه موضوعی: موسیقی
percussion instruments
سازهایی، غالباً از پوست‏صداها یا خودصداها، که در آنها با ضربه زدن یا کوبیدن مستقیم بر عامل مرتعش‏شونده صدا تولید می‏شود
حوزه موضوعی: موسیقی
دندان‌پزشکی که در زمینۀ سازه‌دندان‌پزشکی تخصص دارد متـ . متخصص بَرسازه‌های دندانی
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
prosthodontics, dental prosthetics
شاخه‌ای از دندان‌پزشکی که به جانشین ‌کردن دندان‌ها و بافت‌های مجاور آنها با اندام مصنوعی می‌پردازد به‌طوری‌که راحتی و ظاهر و سلامت بیمار حفظ یا به او بازگردانده شود متـ . دندان‌پزشکی بَرسازه‌ایprosthetic dentistry تخصص بَرسازه‌های دندانی
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
constructivism 3, constructionism
دیدگاهی نظری مربوط به ادراک فعالانۀ افراد از جهان و تفسیر اشیا و رویدادهای پیرامون باتوجه‌به دانسته‌های قبلی
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
نوسان‌های تند و نامنظم سازۀ هواپیما براثر پسایۀ آشفته
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
substation structures
چارچوب‌ها یا قالب‌های سختی در پست برق برای آویختن و نگهداری رساناها و تجهیزات کلیدزنی (switchgear) و تجهیزات دیگر
حوزه موضوعی: مهندسی برق
primary structure 2
سازه‌ای که در هنگام پرواز بیشترین تنش‌ها بر آن وارد می‌شود و خرابی یا شکست آن ایمنی پرواز هواگَرد را به خطر می‌اندازد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
foreign structure
هر سازۀ فلزی در سامانۀ حفاظت کاتدی که در طراحی اولیۀ سامانه بخشی از آن در نظر گرفته نشده است
حوزه موضوعی: خوردگی
stabilizing structure
شبکه‌ای از رشته‌های پلاستیکی به‌هم‌متصل که از آن برای تثبیت و تقویت ظرفیت باربری زمین‌های سست استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل درون‌شهری ـ جاده‌ای، حمل‏ونقل ریلی
fascine construction
دسته‌های چوب یا حصیر یا نی که به طول یکسان به هم بافته می‌شوند و به‌صورت زاویه‌دار در سطح زیرین راه قرار داده می‌شوند تا از این طریق ظرفیت باربری راه‌های کم‌رفت‌وآمد افزایش یابد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل درون‌شهری ـ جاده‌ای
secondary structure 2
سازه‌ای از پیکر هواگَرد که شکست آن تأثیر آنی بر ایمنی پرواز هواگَرد ندارد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
space structure
سازه‏ای با عملکرد سه‏بعدی که در تحلیل نتوان آن را به زیرسازه‏های دوبعدی تقسیم کرد
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
framed structure
سازه‏ای که بارهای وارد را با عملکرد خَمشی تحمل کند
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
temporary structure
سازه‌ای که در هنگام ساخت یا بازسازی سازۀ اصلی برای حفظ جریان تردد به‌طور موقت در کنار راه اصلی بر پا می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
Juncus
سرده‌ای از سازوئیان با 225 تا 300 گونۀ گندمی‌شکل که در اغلب نواحی مرطوب جهان می‌رویند، ولی در نواحی گرمسیری نادرند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
تیره‌ای از گندم‌سانانِ غالباً علفی و آب‌رُست با گُل‌پوش شش‌قطعه‌ای و میوۀ پوشینه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
compatibility
توانایی دو یا چند سامانه یا اجزای آنها در کار با یکدیگر
حوزه موضوعی: مدیریت
توصیف دقیق عملکرد یک دستگاه یا مراحل مختلف یک واکنش یا رخداد یک پدیده
حوزه موضوعی: فیزیک‏
thunderstorm initiation mechanism
حرکت خیزشی همراه با یک سیمای جوّیِ مستعدِ آزادسازی ناپایداری همرَفتی که به توسعۀ توفان تندری منتهی می‌شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
مراحل مختلف یک واکنش که حد واسط بیشترین و کمترین درجه است
حوزه موضوعی: شیمی