واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2663
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
نگاه کنید به: کناره
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
ساحلی که طرف بادپناه قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
cobble beach, shingle beach
ساحلی باریک که از ریگ و قلوه‏سنگ و سایر شن‌های ساحلی تشکیل شده است و معمولاً به هر دو طرف خشکی و دریا شیب دارد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
سازه‏ای توپُر در امتداد آبراه قابل‌کشتی‌رانی که کشتی‌ها برای تخلیه و بارگیری در آن پهلو می‏گیرند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
cabanna 1, plage 1 (fr.)
مجموعۀ تأسیسات رفاهی یا تفریحی یا اقامتی کنار ساحل * واژۀ "پلاژ" در زبان فرانسوی به مفهوم ساحل است، اما در تداول عامه فارسی‏زبانان به معنی فوق به کار می‏رود.
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
3S tourism, sea, sand and sun tourism
نوعی گردشگری که در آن گردشگرها اوقات خود را در ساحل دریا و بر روی ماسه‌ و در زیر آفتاب میگذرانند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
قرار گرفتن سینۀ کشتی بر روی ساحل شنی به‌گونه‌ای‌که با باز شدن در یا شیبه، پیاده کردن نیرو و تجهیزات و همچنین بازگشت مجدد به سمت دریا به‌سادگی میسر باشد
حوزه موضوعی: علوم نظامی
manufacture
مرحله‌ای پس از یابش در چرخة فراوری (behavioral processes) که در آن دست‌ساخته‌ها در نتیجة تغییر و تبدیل مواد خام معدنی به دست می‌آیند
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
structure 1
توالی قاعده‏مند واحدهای زبانی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
information structure
ساختمان جمله ازمنظر انتقال اطلاعات به مخاطب متـ . ساختار اطلاع
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
grammatical structure
توالی قاعده‏مند واحدهای دستوری
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
computer-aided manufacturing, CAM 2
استفاده از رایانه برای تولید محصولات
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
constituent structure
ساخت درونی جمله و گروه
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
phrase structure
ساختار درونی و سلسله‏مراتبی گروه‏های نحوی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
تولید و بسته‏بندی محصولات غذایی برای مقاصد تجاری
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
derived structure
ساخت حاصل از به‌ کار بستن قواعد دستور زبان
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
semantic structure
توالی قاعده‏مند واحدهای معنایی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
واحد واژگانی جدیدی در یک زبان که به شیوه‌ای سامان‌گریز و متفاوت با الگوهای معمول واژه‌سازی آن زبان ساخته شده باشد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
syntactic structure
توالی قاعده‏مند واحدهای نحوی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
phonological structure
توالی قاعده‏مند واحدهای واجی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
construction 2
سازمان درونی یک جمله یا واحدهای دستوری کوچک‌تر
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
atomic structure
آرایش اجزای اتم شامل هسته و الکترون‌هایی که در اطراف آن قرار گرفته‏اند
حوزه موضوعی: شیمی
نگاه کنید به: ساخت اطلاع
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
aggregate structure
توده‌ای متشکل از دانه‌ها یا بلورهای کوچک جداازهم که در زیر ریزبین/ میکروسکوپ قابل تشخیص هستند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
primary structure 1
توالی مانده‌های آمینواسیدی یا نوکلئوتیدی در یک بسپار
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی، شیمی، مهندسی بسپار
ساختار رسوبی اولیه‌ای که عموماً در ماسه‌سنگ‌ها یافت می‌شود و متشکل از عدسی‌های هلالی‌شکل کوچکی (به طول 4 تا 50 سانتی‌متر و ضخامت چند میلی‌متر) است که در سطحی بیضوی در امتداد لایه‌بندی گسترش می‌یابند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ساختمان نهایی و تابیده و سه‌بعدی اتم‌های سازندۀ یک پروتئین که شکل هندسی آن را در فضایی سه‌بعدی توصیف می‌کند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
نوعی پیکربندی هسته‏ای که در آن نوکلئون‌های با تراز انرژی تقریباً یکسان را در حالت کوانتومی یکسان در نظر می‏گیرند
حوزه موضوعی: فیزیک‏
close-packed structure
نوعی ساختار بلوری که بسته‏ترین چیدمان ممکن را دارد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ball-and-pillow structure/ ball and pillow structure
ساختار رسوبی اولیه‌ای که در ماسه‌سنگ‌ها و برخی سنگ‌آهک‌ها یافت می‌شود و وجه مشخص آن توده‌های نیمکره‌ای یا قلوه‌‌شکل است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی