واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 121
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
D-structure
نخستین سطح نحوی در نظریۀ حاکمیت و مرجع‏گزینی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
علم نگاشت‌برداری و تحلیل اندازه‏گیری‌های خواص فیزیکی در چاه آزمایش
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
jabbering
ارسال جریان پیوستۀ داده‏های تصادفی به شبکه، در نتیجۀ برخی خرابی‌ها
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
jabber
جریان پیوستۀ داده‏های تصادفی که در نتیجۀ برخی خرابی‌ها به شبکه منتقل می‏شود
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
January, janvier (fr.)
نخستین ماه سال میلادی، بعد از دسامبر و قبل از فوریه
حوزه موضوعی: عمومی
deep water, DW
آبی در زیر ناحیۀ دماشیب و چگالی‌شیب که دارای دمایی ثابت و کمتر از چهار درجۀ سلسیوس است
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
depth hoar, sugar snow
1. یخ‌بلورهای سستی که براثر تصعید در سطح زیرین و سپس نهشت در سطح بالاتر برفِ خشک تشکیل میشود 2. بَشمی از یخ‌بلورهای چندوجهی که یک مجموعۀ سه‌بعدی می‌سازند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
هرگونه روان‌درمانی اعم از مختصر یا گسترده، شامل تشخیص و حل‌وفصل تعارض‌های ناخودآگاهانه که زیربنایی هستند و در رفتار فرد تداخل ایجاد می‌کنند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
bathymeter
دستگاهی برای انجام عملیات اندازه‏گیری ژرفا در اقیانوس‌ها و سایر آب‌ها
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
عملیات اندازه‏گیری ژرفا در اقیانوس‌ها و سایر آب‌ها
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
تعیین عمق آب نسبت به سطح تراز دریا با استفاده از ماهواره
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
تودۀ سنگ آذرین نفوذی ناهمساز و بزرگ با رخنمون سطحی بیش از 100 کیلومتر مربع و قاعدۀ نامشخص
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نگاه کنید به: ژرفای کناری
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
bathymetrograph
وسیله‏ای برای ثبت دما برحسب عمق آب
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
صحنه‌تابلویی مرکب از نقاشی در پس‌زمینه و پیکره در پیش‌زمینه که به‌ویژه با نورپردازی در چند رنگ جلوه‌ای تماماً سه‌بعدی پیدا می‌کند
حوزه موضوعی: عمومی
depth of exploration
عمقی از زیرسطح که در آن، سامانۀ اکتشافی کارایی مؤثر دارد
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
نگاه کنید به: انباشت برف
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
breaker depth, breaking depth
ژرفای آب ساکن (stillwater) در نقطه‌ای که در آن موج در هم می‌شکند متـ . ژرفای موج شکنا
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
فاصلۀ قائم کانون زمین‌لرزه از سطح زمین متـ . عمق کانون
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
side water depth
عمق آب در کنار دیوار عمودی حوض یا مخزن اختـ . ژرفاک
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
carbonate compensation depth, calcium-carbonate compensation depth, depth of compensation
ژرفایی در اقیانوس که پایین‏تر از آن، ذرات کلسیم‌کربنات به مقدار ناچیز در رسوبات وجود دارد و آهنگ حل شدن کلسیم‌کربنات برابر یا بیشتر از آهنگ نشست آن است اختـ . ژمک
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نگاه کنید به: ژرفای شکنا
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
cloud optical depth
ضخامت نوری قائم بین قله و کف اَبر
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
capital deepening
وضعیتی که در آن نسبت سرمایۀ موجود در اقتصاد به‌ازای هر کارگر افزایش می‌یابد
حوزه موضوعی: اقتصاد
تودۀ نفوذی آذرین ژرف
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ویژگی تودۀ نفوذی یا سنگ آذرینی که در ژرفای بسیار تشکیل شده است
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ویژگی سنگ‌های دگرگونی‌ای که از سنگ‌های ژرف‌توده‌ای مشتق شده‌اند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
کسی که به نظریۀ ژرف‌توده‌گرایی باور دارد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نظریه‌ای که بر پایۀ آن سنگ‌ها در نتیجۀ جامد شدن یک تودۀ مذاب تشکیل شده‌اند
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
دره‏ای کشیده و عمیق و نسبتاًً باریک با دیواره‏های پرشیب که اغلب رودی در کف آن جریان دارد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی، علوم جَوّ