واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1843
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
extradosed arch
چَفته‌ای که برون‌سوی آن آشکار و با درون‌سویش موازی یا تقریباً موازی است
extragalactic radiation, extragalactic background radiation
تابشی کیهانی با منشأیی خارج از کهکشان راه شیری
در نشانه‌شناسی موسیقی، ویژگی پدیده‌ها و مفاهیم غیرموسیقایی که با بیان موسیقایی در ارتباط‌اند
تعدادی درون‌نت به‌هم‌پیوسته که معمولاً ازنظر موضوع سنخیت دارند
انتقال صفات به‌وسیلۀ دنای موجود در برخی اندامک‌ها مانند راکیزه‌ها و سبزدیسه‌ها متـ . وراثت برون‌فام‌تنی extra chromosomal inheritance وراثت میان‌یاخته‌ای cytoplasmic inheritance وراثت مادری maternal inheritance
extraoral anchorageorthodontic appliance, extraoral orthodontic appliance
نوعی بست ارتادندانی که با اتصال محکم و ثابت به سر، دندان‌ها را در محل ثابت نگه می‌دارد
extraordinary felling
هرنوع برش درختان خارج از برنامۀ پیش‌بینی‌شده
extraordinary ray
یکی از دو مؤلفۀ موج الکترومغناطیسی که در عبور نور از بلور ناهمسان‌گرد تشکیل می‌شود و از قانون اسنل پیروی نمی‌کند
extrasensory perception, paranormal cognition
نوعی واکنش به محرک‌های خارجی بدون دخالت حواس شناخته‌شده
انقباض زودهنـگام قلب که خارج از آهنگ طبیعـی آن و براثر تحریک خارج از گـره سینـوسی ‌ـ دهلیزی رخ می‌دهد
توفانی با مقیاس چرخندی در خارج از منطقۀ حارّه
extraversion/ extroversion
تمایل فرد به جهان خارج و ارتباط و تعامل با دیگران
در روان‌شناسی تحلیلی یونگ، یکی از سنخ‌های شخصیت که توصیف‌گر فردی است که نگرش‌ها و ارزش‌ها و علائق او معطوف به محیط بیرونی است
رفتار حریق آن‌چنان شدیدی که به سبب سرعت گسترش و عواملی چون گردباد مانع از اعمال روش‌های مهار مستقیم می‌شود
extreme high water
بالاترین ارتفاع ثبت‌شدۀ فراکشند در هر محل
extreme low water
پایین‌ترین ارتفاع ثبت‌شدۀ فراکشند در هر محل
extreme point
فرمولدار
extreme sul ponticello
دستور یا شیوه‌ای در نواختن سازهای زهی زخمه‌ای و کمانه‌ای برای حرکت کمانه در نزدیک‌ترین فاصلۀ ممکن به خرک
extreme temperature
بیشترین یا کمترین دما در محل و در دورۀ زمانی معین
extreme tourism
نوعی گردشگری که در آن احتمال خطر وجود دارد
extreme ultraviolet astronomy
بخشی از نجوم فرابنفش که به مطالعۀ پرتوهای نجومی در بازۀ 10 تا 90 نانومتر می‌پردازد
extremely high frequency, EHF
گسترۀ بسامدی 30 تا 300 گیگاهرتز
extremely low frequency, ELF
گسترۀ بسامدی 30 تا 300 هرتز
وزن هنگام تولد کمتر از 1000 گرم
هریک از کهن‌باکتری‌هایی که تمایل به زندگی در محیطی خاص با دما و نمک زیاد داشته باشد
کوچک‌ترین یا بزرگ‌ترین مقدار در مجموعه‌ای از مقادیر متـ . فرینه
extrusion, effusion 1
فرایند بیرون ریختن گدازه
extrusive rock
سنگ آذرینی که حاصل انجماد مواد مذاب بیرون‌ریخته بر سطح زمین است
extrusive, effusive
1. مرتبط با فرایند برون‌ریزی گدازه 2.ویژگی سنگ‌های حاصل از برون‌ریزی
exudate, exudation 2
مایعی حاوی پروتئین‌ها و گویچه‌های سفید که براثر التهاب از دیوارۀ عروق خارج می‌شود و در بافت‌های اطراف نفوذ می‌کند