واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 6594
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
Canis Major, CMa, Great Dog
صورتی فلکی در نیمکرۀ جنوبی آسمان که پرنورترین ستارۀ شب، شِعرای یمانی، در آن قرار دارد و به شکل سگ بزرگی تصور می‌شود
حوزه موضوعی: نجوم‌
Canis Minor, CMi, Little Dog
صورت فلکی کوچکی در استوای آسمان، شامل فقط دو ستارۀ بارز که به شکل سگ کوچکی تصور می‌شود
حوزه موضوعی: نجوم‌
تنها سردۀ اختریان با حدود 50 گونه که بومی مناطق جنوبی امریکای شمالی است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Cannabaceae
Cannabinaceae
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
Cannabinaceae/ Cannabaceae
گیاهان گل‌دار یک یا چندساله با برگ‌های پنجه‌ای بریده یا پنجه‌ای لَپ‌دار
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
سرده‌ای از شاهدانه‌ایان یکسالۀ علفی ایستادۀ ستبر با یک گونۀ معطر که از آسیای مرکزی منشأ گرفته است و امروزه در مناطق معتدل شمالی فراوان کشت میشود؛ یک رقم آن با ظاهری نیمانند و بلند برای تولید الیاف خاص شاهدانه کشت میشود و گیاه مادۀ رقم کوتاه دیگری از آن منبع اصلی ماریجوانا است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
گیاهانی چندساله و دارای زمین‌ساقه با برگ‌های قاعده‌ای به‌هم‌پیچیده که به شکل ساقه‌ای راست و کاذب درآمده‌اند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
canner's end, packer's end
یکی از دو انتهای قوطی که در زمان بسته‌‌بندی درزبندی می‌شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
cannery indicator
ریزاندامگان‌هایی مقاوم که، به‌عنوان مـحـک آلــودگـی یا سلامت میـکربی یـک مـادۀ غذایی، وجود و تعداد آنها در مادۀ غذایی سنجش یا پایش می‌شود
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
خارج کردن قطعات قابل‌‏استفاده از یک دستگاه برای نصب آن در دستگاه دیگر
حوزه موضوعی: علوم نظامی
canoe
قایق باریک و بسیار سبکی که بخش زیرین آن تخت است و با یک یا دو پارو رانده می‌شود
حوزه موضوعی: ورزش
ناودیسی با چین‏خوردگی فشرده که نمای سطحی کشیده دارد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ورزش یا سرگرمی یا تفریح قایقرانی با بلم
حوزه موضوعی: ورزش
ورزشکار یا فردی که به بلم‌رانی می‌پردازد
حوزه موضوعی: ورزش
رقمی از منداب (colza) که درصد اوروسیک‏اسید و آلکالوئید آن از حد معینی پایین‏تر باشد متـ . مَنداب کانادایی
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
canonical coordinates
مختصاتی که هر سامانه‏ای در فضای فاز به‌کمک آن توصیف می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
canonical correlation
همبستگی بین توابع خطی دو مجموعه از متغیرهای تصادفی که با بیشینه‌سازی این همبستگی نسبت به شرط‌هایی خاص تعیین می‌شود
حوزه موضوعی: آمار‏
canonical correlation
نگاه کنید به: تحلیل همبستگی متعارف
حوزه موضوعی: آمار‏
canonical correlation analysis
تحلیل همبستگی بین دو مجموعه از متغیرهای تصادفی متـ . همبستگی متعارف canonical correlation
حوزه موضوعی: آمار‏
canonical equation
صورت خاص و ساده‏ای از معادلۀ برخی از منحنی‌ها
حوزه موضوعی: ریاضی
canonical equations of motion
مجموعه‏ای از معادلات دیفرانسیل جزئی که حرکت سامانه‏ای دینامیکی را به‌کمک تابع هامیلتونی‌اش توصیف می‌کند متـ . معادلات حرکت هامیلتون Hamiltons equation of motion
حوزه موضوعی: فیزیک‏
canonical momentum
تکانۀ متناظر با مختصات تعمیم‏یافته متـ . تکانۀ همیوغ conjugate(d) momentum تکانۀ تعمیم‏یافته generalized momentum
حوزه موضوعی: فیزیک‏
canonical quantization
روشی برای کوانتومی کردن که براساس اصل همخوانی مکانیک کوانتومی با مکانیک کلاسیک استوار است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
canonical sequence
نگاه کنید به: توالی مشترک
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
canonical transformation
هر تبدیل مختصات بر روی خمینۀ ساده که معادلات هامیلتون را بدون تغییر بر جای می‌گذارد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
canonical variable
متغیری که در تحلیل همبستگی متعارف به‌ دست می‌آید
حوزه موضوعی: آمار‏
Canopus
ستارۀ آلفای شاه‌تخته که دومین ستارۀ پرنور شب از قدر 0/6ـ است
حوزه موضوعی: نجوم‌
پوشش شفاف اتاقک هواپیماهای جنگی و آموزشی و تفریحی که خلبان را از جریان باد و عوامل جوّی محافظت می‏کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
سقف متشکل از تاج درختان در جنگل
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
canopy closure
crown closure
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏