واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 459
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
unconventional warfare, UW 1
طیف وسیعی از عملیات نظامی و شبه‌نظامی درازمدت که نیروهای بومی معمولاً غیرنظامی آن را به انجام می‌رسانند و سازمان‌دهی و آموزش و تجهیز و پشتیبانی و هدایت آن بر عهدۀ نیروهای خارجی است
ویژگی متغیری که دامنۀ آن ثابت یا افزایشی باشد
نوعی امضای رقمی که فرایند درستی‌سنجی آن تنها در صورت مشارکت صاحب امضا امکان‌پذیر است
مادۀ گوشته‌ای اولیه که هیچ بازالتی از آن خارج نشده است
underage drinker
شخصی که در زیر سن 20 سالگی الکل مصرف می‌کند
underage drinking
مصرف الکل در نوجوانان 12 تا 20ساله
نوعی ترک سرد زیرسطحی که براثر ورود هیدروژن اتمی در دمای بالا در منطقۀ گرمادیده به وجود می‌آید متـ . ترک تأخیری delayed crack
حریقی که در نتیجۀ سوختن مواد سوختنی کف جنگل ایجاد می‌شود و به درختان جنگل آسیب چندانی نمی‌رساند
underburning
نوعی حریق کف‌سوز برنامه‌ریزی‌شده برای تأ‌مین نیازهای زیستگاهی گیاهان و حیات وحش یا کاهش خطر حریق ناگهانی
لایۀ فرودست طبقۀ پایین
1. پوشه‌ای که در بین سطح آسترخورده و لایۀ نهایی قرار دارد 2. هرنوع آستری (primer) که دارای رنگ است
undercoverage
وجود نداشتن برخی از اعضای جامعۀ هدف در جامعۀ چارچوب
حالتی از پخت که درجۀ آن کمتر از درجۀ حالت بهینه است و هنگامی ایجاد می‌شود که مدت‌زمان و دمای پخت کمتر از حد کافی باشد متـ . پخت ناقص
ایجاد برش گوه‌ای در بن درخت برای هدایت جهت افتادن درخت و جلوگیری از شکستن تنۀ آن
عملیاتی شامل تخلیۀ پارسنگ از زیر خط و جانشین کردن آن با پارسنگ تازه یا سرندشده و زیرکوبی و هموار کردن خط و رساندن آن به سطح لازم
نفوذ و گسترش تدریجی خوردگی از محل شکستگی یا حفره‌های ایجادشده در پوسه (film) محافظ یا لبه‌های محافظت‌شده در زیر پوشش
وضعیت سامانه هنگامی که میرایی آن بسیار کم است
underdrain
سامانۀ جمع‌آوری آب صاف‌شده و توزیع آب واشویه که از آن در زیر بستر صافی‌های دانه‌ای استفاده می‌شود
وضعیتی که در آن نور منبع، سطحی کمتر از سطح کامل آشکارساز نور را پوشش ‌دهد
نوعی خوردگی رشته‌ای که در گوشه‌ها و لبه‌های جسم و در زیر پوشش‌ها و سایر فیلم‌های (film) آلی ایجاد می‌شود
underglaze decoration
پوششی که برای تزیین بر روی بدنۀ خام یا بیسکویت‌شده (fried biscuit/ bisque) قرار می‌گیرد و سپس با یک لعاب شفاف پوشیده می‌شود
بخشی از فعالیت‌های اقتصادی که به هر دلیل، ازجمله فرار مالیاتی، نامشخص‌ بودن برای دستگاه‌های اداری، شبه‌قانونی یا غیرقانونی بودن، در مجموعۀ فعالیت‌های ثبت‌شده و ارزشیابی‌شده در اقتصاد لحاظ نمی‌شوند یا بسیار کمتر از حد واقعی ثبت می‌شوند
underground substation
پست برقی که برای کار در زیرزمین طراحی و ساخته می‌شود
شاخه‌ای از نقشه‌برداری که موضوع آن اندازه‌گیری و نقشه‌سازی عوارض درون یا زیر زمین است
underhung rudder, spade rudder
سکانی که وزن آن کاملاً بر بدنۀ شناور وارد می‌شود و جایگاه تیغۀ سکان نقشی در تحمل فشارهای وارد بر آن ندارد
undermasking
وضعیتی که در آن تراز پوشش به‌حدی است که برای جلوگیری از تراشنوی کافی است
undernutrition 1, undernourishment
نوعی سوءتغذیه ناشی از دریافت کمترازحد مواد مغذی
undernutrition 2
هرگونه وضعیتی که باعث شود نیاز بدن به مواد مغذی و انرژی برآورده نشود
underpass
1. قسمتی از راه که از زیر راه دیگر یا پل راه‌آهن بگذرد 2. معبری برای عبور عابر پیاده از زیر راه اصلی
خمیری که براثر فعالیت کم مخمر و سرعت کمتر تولید گاز، کم ورآمده باشد