واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 459
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
ultralight aircraft, UL 2
هواگردی تک‌سرنشین با وزن بیشینۀ برخاست 455 کیلوگرم با سرعت و قدرت و ظرفیت سوخت بسیار کم برای مقاصد ورزشی و تفریحی متـ . فوق‌سبک ultralight
ultrametamorphism
فرایندهای دگرگونی که در بالاترین حد دما و فشار رخ می‌دهند
حرارت‌دهی مواد غذایی، به‌ویژه شیر و فراورده‌های تخم‌مرغ مایع، در حرارت بالا به مدت کم، به‌منظور از بین بردن همۀ عوامل بیماری‌زا
تمیزکاری سطوح با غوطه‌ورسازی در تمیزکننده‌های اسیدی یا پاککننده‌های آب‌پایه، هم‌زمان با بهکارگیری ارتعاشات فراصوتی برای ایجاد اثر کاواکی
پژواک موج فراصوتی از یک مانع که براثر تأخیر زمانی، از موج اصلی قابل تشخیص باشد
ultrasonic flaw detection
دستگاهی برای بررسی وضعیت همگنی ریل
ultrasonic grating constant
فاصلۀ بین گره‌های متوالی در امواج فراصوتی ایستاده که همانند توری اپتیکی عمل می‌کند
وسیله‌ای حاوی شاره که با استفاده از امواج فراصوتی، نور گذرنده از شاره را مدوله می‌کند
ultrasonic microscope
نوعی ریزبین/ میکروسکوپ که با استفاده از امواج فراصوتی کار می‌کند متـ . میکروسکوپ فراصوتی
ultrasonic radiation
انتشار امواج فراصوتی در محیط‌های جامد یا مایع یا گاز
ultrasonic rail testing
آزمونی برای شناسایی شیارها و شکاف‌های ریل با عبور دادن امواج صوتی دارای بسامد فرابالا در طول ریل و ثبت و بررسی بازتاب‌های غیرعادی
وسیله‌ای الکترونیکی که با ارتعاش سریع باعث خرد شدن و جدا شدن جرم‌ها از سطح دندان می‌شود و محیط جیبک پیرادندانی (periodontal pocket) را پاک می‌کند متـ . دستگاه جرم‌گیری فراصوتی magnetostrictive ultrasonic device
نوعی درزگیری که در آن گرمای حاصل از اصطکاک مولکولی ناشی از امواج فراصوت باعث چسبیدن دو سطح به ‌هم می‌شود
ultrasonic testing
آزمونی برای واپایش کیفیت فلز با اندازه‌گیری ضخامت و تعیین اندازه و محل ترک‌های ناشی از خوردگی یا فرسایش
ultrasonic transducer
وسیله‌ای که امواج فراصوتی را به امواج الکترومغناطیسی و برعکس تبدیل می‌کند
ultrasonic welding, USW
نوعی جوشکاری حالت‌جامد که در آن با به کار بردن موضعی انرژی ارتعاشی پربسامد قطعه‌کارها تحت فشار به هم جوش داده می‌شوند
بررسی و کاربرد امواج صوتی با بسامد فراتر از آستانۀ شنوایی گوش انسان
ultrasound proximity sensor
نزداحسگری که تراگذار صوتی دارد و در بسامدهای فراصوتی بزرگ‌تر از بیست‌ هزار هرتز به ارتعاش درمی‌آید
شاخه‌ای از کالبدشناسی که به مطالعۀ ساختارهایی می‌پردازد که فقط با ریزبین‌های الکترونی قابل رؤیت است
ultraviolet
ویژگی تابشی که طول‌موج آن در گسترۀ 4 تا 400 نانومتر باشد
ultraviolet absorption spectroscopy
مطالعۀ طیف‌های تولید‌شده براثر جذب انرژی تابشی فرابنفش در خلال انتقال از حالت پایه به حالت برانگیخته که تابع طول‌موجی است که باعث انتقال می‌شود
ultraviolet astronomy
بخشی از علم نجوم که به مطالعۀ پرتوهای نجومی در بازۀ طیفی فرابنفش می‌پردازد
ultraviolet catastrophe
نارسایـی قانون ریلی ـ جینز در مـورد تابش جسم سیاه در طول‌موج‌های کوتاه
سامانۀ تار نوری طراحی‌شده برای کار با تابش فرابنفش
ultraviolet photoemission spectroscopy, UPS
نوعی طیف‌شناسی که در آن فوتون‌هایی با گسترۀ انرژی 10 تا 200 الکترون‌ولت یک سطح را بمباران می‌کنند و از طیف انرژی الکترون‌های گسیل‌شده اطلاعاتی دربارۀ حالت‌های الکترونی در اتم‌ها و پیوندهای شیمیایی به دست می‌آید
ultraviolet spectrophotometry
روشی برای شناسایی مواد شیمیایی براساس جذب تابش الکترومغناطیسی در ناحیۀ فرابنفش
ultraviolet telescope
تلسکوپی که برای رصد در بازۀ طیفی فرابنفش طراحی شده‌ است
ultraviolet-visible spectroscopy, UV-visible spectroscopy
نوعی طیف‌شناسی برای تجزیۀ شیمیایی و تعیین ساختار برپایۀ این اصل که جهش‌های الکترونی در مولکول‌ها در نواحی مرئی و فرابنفش طیف الکترومغناطیس رخ می‌دهد
umbel
گل‌آذینی محدود یا نامحدود، سرتخت (flat-topped) یا کوژ با دمگل‌هایی که به یک نقطه متصل‌اند
Umbellifera
به‌کاربرید به‌جای: کرفسیان