واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 701
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 65413
نقشۀ بادهای ترازهای فوقانی جوّ که اغلب شامل سمت و سرعت باد یا هر دو است
upper winds
نگاه کنید به : winds aloft
← بادهای بالا
نگاشتاری که نحوة استفاده از تخت‌های دوطبقه یا جاخواب‌ها را در کشتی یا قطار نشان می‌دهد
UPR
upregulation
تنظیم افزایش بیان ژن و فعالیت پپتید و پروتئین
← چین متقارن
upright piano
نگاه کنید به : upright pianoforte
upright pianoforte, vertical pianoforte, upright piano
پیانویی که در آن صفحۀ سیم‌ها و صفحۀ صوتی و جعبۀ صوتی همه، عمودی قرار گرفته‌اند
uprising
اقدام جمعی غالباً مسلحانۀ مردم علیه قدرت حاکم
uprush
نگاه کنید به : swash
در پردازش نشانک، فرایند افزایش آهنگ نمونه‌برداری از یک نشانک
upscale dining restaurant
غذاخوری با صورت‌غذای نسبتاً متنوع که هم سرِ میز خدمات ارائه می‌کند و هم در پیشخان متـ . رستوران سطح بالا
upsetting moment
نگاه کنید به : heeling moment
بادی رو به بالای شیب، اغلب در مقیاسی بزرگ‌تر از مقیاس شیب
قسمت پسین صحنۀ نمایش
upstream 1
ناحیه قبل از نقطۀ پیش‏بَر ژن
راستایی مخالف جهت حرکت شاره متـ . پادجریان 2
upstream activator sequence
نگاه کنید به : enhancer
روبشی که در آن بسامد با زمان افزایش می‏یابد
جذب و ادغام یک ماده در یک بافت زنده
مدت‌زمانی که منابع رایانه‏ای یا شبکه‏ای در حال کارند یا در دسترس کاربر قرار دارند
مدتی که منابع شبکه با کارایی کامل در اختیار کاربران قرار دارد
بهبود یا حرکت رو‌به‌رشد در وضعیت اقتصادی یا زندگی افراد
مؤلفۀ روزانۀ گرماواداشتۀ (thermally forced) سامانه‏های باد درّه‌راستا یا کوه‌ ـ ‌درّه، در دوره‏های شارش ضعیف همدیدی از سمت دشت یا درّه به سوی کوهستان
در مورد ارسال پیام و نشانک/ سیگنال و مانند آن، به طرف بالا
upward compatibility
نگاه کنید به : forward compatibility
upward continuation
محاسبۀ میدان پتانسیل در ترازی بالاتر از ترازی که میدان در آن اندازه‏گیری شده است