واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3064
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
رویکردی به کامش برگرفته از آیین‌های هندویی و بودایی و تائویی که در آن از کامش طولانی‌مدت و مراقبۀ نظام‌دار درجهت ارتقای معنوی استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: علوم سلامت
آوایی که تنها در نتیجۀ یک ‏بار تماس سریع نوک زبان با سقف دهان تولید شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
tap 2
line tap
حوزه موضوعی: مهندسی برق
چگالی ظاهری پودر یا مادۀ گرداله‌ای (granulated material) هنگامی‌که ظرف حاوی مواد در شرایط معیار تحت ارتعاش یا ضربه قرار بگیرد
حوزه موضوعی: سرامیک
tap in
tip in
حوزه موضوعی: ورزش
tap pass
tip pass
حوزه موضوعی: ورزش
1. نسوج بافته‌شدۀ باریک با عرض کمتر از بیست سانتی‌متر 2. نواری از یک مادۀ فلزی یا بسپاری که پس از پیچیده شدن به دور بسته با یک بست فلزی محکم می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار- الیاف، مهندسی بسپار- تایر
افزاره‏ای همچون ضبط صوت که داده‏ها را از روی نوار می‏خواند و بر روی نوار می‏نویسد متـ . نواررانه
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
tape recorder operator, sound recordist 2
فردی که مسئول دستگاه ضبط صدا در صحنه است متـ . متصدی دستگاه ضبط
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
قطعه‏ای از راه که برای همساز شدن جهت و سرعت حرکت وسایل نقلیۀ ورودی با جهت و سرعت حرکت وسایل نقلیۀ راه اصلی ساخته شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
tapered aeration
tapered aeration process
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
tapered aeration process, tapered aeration
یکی از فرایندهای لجن فعال که در آن مقدار هوادهی به‏تدریج در طول حوض هوادهی کاهش می‏یابد
حوزه موضوعی: مهندسی محیط‌زیست و انرژی
تیری با سطح مقطع متغیر
حوزه موضوعی: مهندسی عمران
بالاترین رینگ تراکم پیستون که دیوارۀ بیرونی آن را برای درزبندی بهتر شیب‌دار می‌سازند متـ . حلقۀ تراکم زاویه‌ای
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
مجرای تخلیۀ فلز مذاب از کورۀ بلند یا کورۀ کوپُل (cupola furnace) که در جلوی کوره، نزدیک کف بوته قرار دارد و با گِل مسدود می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
tapped line, teed line
خطی که خط‌های فرعی/ شاخه‌خط‌ها از آن منشعب می‌شوند
حوزه موضوعی: مهندسی برق
باز کردن مجرای تخلیۀ کوره و سپس تخلیۀ مذاب آماده از کوره در پاتیل
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
میلۀ نوک‌تیزی که از آن در عملیات بهره‌برداری از کورۀ بلند استفاده می‌کنند
حوزه موضوعی: مهندسی مواد و متالورژی
مایع غلیظ سیاه‏ یا قهوه‏ای تیره که از تقطیر تخریبی چوب یا زغال‏سنگ حاصل می‏شود
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
Tarantula Nebula
بزرگ‌ترین و درخشان‌ترین سحابی در ابر بزرگ ماژلان که شکل ظاهری آن شبیه به عنکبوت است
حوزه موضوعی: نجوم‌
شاخه‌ای از سلسلۀ جانوران با گونه‌های خُردجثه و با طول کمتر از نیم میلی‌متر که ویژگی آنها اتصال لَپ‌های پیشا‌مغز به نخستین گره شکمی (abdominal ganglia) است؛ این جانوران چهار جفت پای شکمی دارند که به چنگال یا پنجه ختم می‌شود و بدنشان بندهای سطحی و پوستک غیرکیتینی دارد
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
tare weight
tare
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
tare, tare weight
وزن پوشش یا بسته‌بندی بار و در مورد بارگُنج، وزن بارگُنج خالی اختـ . وَف
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
هدف استانداردی که برای آموزش و تمرین تیراندازی به کار می‌رود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
target 2
هرگونه نشانه‌ای که از آن در تمرین و مسابقه در انواع مواد تیراندازی استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: ورزش
target acquisition
فرایندی که در آن، هدف، شناسایی و آشکارسازی می‏شود و موقعیت آن برای به‌کارگیری سلاح تعیین می‏شود
حوزه موضوعی: علوم نظامی
target acquisition radar
راداری که مأموریت آن شناسایی و آشکارسازی هدف است و موقعیت هدف را برای به کارگیری نوع جنگ‏افزار تعیین می‏کند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
target allocation
فرایند تعیین هدف یا قلمرو هوایی خاص برای موشک رهگیر یا آتشبار زمین‌به‌هوا
حوزه موضوعی: علوم نظامی
ماده‌ای در ورزش کمان‌گیری که در آن کمان‌گیر تیر را از فاصله‌ای معین به هدف پرتاب می‌کند
حوزه موضوعی: ورزش
تشخیص و شناسایی و موقعیت‌یابی هدفِ درحال‌پرواز
حوزه موضوعی: علوم نظامی