واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4667
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
parallel motion
نوعی حرکت هم‏جهت خاص که در آن دو بخش (part) فاصله‏هایی با کمیت یکسان دارند
حوزه موضوعی: موسیقی
parallel plate viscometer, plate-plate viscometer
نوعی گران‌روی‌سنج با دو صفحۀ مدور موازی که در آن، صفحۀ بالا چرخان و صفحۀ پایین ثابت است و نمونه‌ای تخت بین آن دو قرار می‌گیرد
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
واکنش‌هایی که در آنها واکنش‌دهنده‌های یکسان از مسیرهای مختلف به‌طور هم‌زمان محصولات متفاوتی تولید می‌کنند
حوزه موضوعی: شیمی
parallel resonance
نگاه کنید به: پادتشدید
حوزه موضوعی: فیزیک‏
گام‌هایی که دارای بن‌مایه‌های یکسان و مقام‌های متفاوت‌اند
حوزه موضوعی: موسیقی
الگوی جست‌وجو و نجاتی که در آن شناور و هواپیما همراه با هم یا جداگانه مسیرهای موازی با عرض و طول مشخص را جست‌وجو می‌کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
parallelodromous, parallel 2
ویژگی نوعی رگ‌بندی دارای دو یا چند رگبرگ اولین یا دومین موازی که در رأس به هم می‌رسند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
parallelohedron
pinacoid
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
ژن‌هایی با توالی‌های همسان در ژنگان یک گونه
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
مجموعه‌ای از مسابقات ورزشی که مانند بازی‌های المپیک، برای ورزشکاران دارای معلولیت جسمی، در شش گروه بر پایۀ نوع و میزان معلولیت آنها برگزار می‌شود متـ . بازی‌های المپیک معلولان
حوزه موضوعی: ورزش
paralysis, palsy
1. توقف کامل یا جزئی عملکرد حرکتی بخشی از بدن که معمولاً ناشی از آسیب‌دیدگی (lesion) ماهیچه‌ یا عصب مربوط به آن بخش است 2. توسعاً، خلل در عملکرد حسی متـ . فلجی
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
مردمک‌تنگی ناشی از فلج ماهیچه‏های گشادکنندۀ مردمک
حوزه موضوعی: پزشکی
مردمک‌گشادی ناشی از فلج عصب محرکۀ مشترک چشم
حوزه موضوعی: پزشکی
paralytic1
ویژگی فرد یا اندام یا عضو دچار فلجی؛ مربوط به فلجی
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
paralytic2
فرد مبتلا به فلجی
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
مربوط به پارامغناطیس متـ . پارامغناطیس 2
حوزه موضوعی: فیزیک‏
ماده‏ای که فقط در حضور میدان مغناطیسی خاصیت مغناطیسی از خود نشان دهد؛ همچنین خاصیت چنین ماده‏ای
حوزه موضوعی: فیزیک‏
paramedian plane, planum paramedianum
صفحه‌ای موازی و نزدیک به صفحۀ میانی که بدن را به دو بخش غیرمساوی راست و چپ تقسیم می‌کند متـ . صفحۀ پیراسهمی parasagittal plane
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
parameter
هر عنصر یا جزء مهمی که سامانه‌ای را تعریف می‌کند و کار آن را تعیین یا محدود می‌کند متـ . مؤلفه
حوزه موضوعی: عمومی
ادامۀ غشای زیرسروزی (subserouscoat) بخش فوقانی گردن زهدان در بین لایه‌های متصل به اندام‌های مجاور و ضمائم زه‌لاد
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
نیروها یا گروه‌هایی که متمایز از نیروهای مسلح یک کشور هستند، اما سازمان و تجهیزات و آموزش و نوع مأموریت آنها شبیه به نیروهای نظامی است
حوزه موضوعی: علوم نظامی
paramolar tubercle
paramolar
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
paramolar, accessory buccal cusp, paramolar tubercle, supernumerary molar
دندان‌ اضافی‌ کوچکی‌ که‌ در کنار دندان‌های‌ آسیا و اغلب‌ در فک‌ بالا می‌روید
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
در نشانه‏شناسی موسیقی، ویژگی پدیده‏های مرتبط با موسیقی که به‌طور مستقیم با مادۀ موسیقایی یا بیان موسیقایی ارتباط ندارند
حوزه موضوعی: موسیقی
paranephric 1, paranephros
مربوط به برگُرده
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
مربوط به ناحیۀ نزدیک به کلیه، ولی خارج از پوشش آن و در فضای صفاقی
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
paranephros
paranephric 1
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
حالتی که در آن فرد باورهای نادرست دارد و بر مفروضات اشتباه تکیه می‌کند که ممکن است در نتیجۀ شدت یافتن آن هذیان و توهم‌هایی در او پدید آید مبنی ‌بر اینکه دیگران علیه او توطئه می‌کنند یا می‌خواهند به او آسیب برسانند
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
paranoiac
فرد دچار بدگمانی
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
paranoid delusion
هرگونه باور نادرست که فرد اعتقاد راسخ به آن داشته باشد و علی‌رغم وجود شواهدِ مغایر، از آن دست برندارد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی