واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 4667
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
مجموعۀ صورت‌های تصریفی یک واحد زبانی اعم از اسم و فعل و صفت و مانند آن
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
paradigmatic
نگاه کنید به: رابطۀ جانشینی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
paradigmatic classification
دسته‌بندی سامانمند گروهی از مواد فرهنگی براساس شاخصه‌های بارز از میان شاخصه‌های ازپیش‌تعیین‌شده
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
paradigmatic relation/ paradigmatic relationship
اصطلاحی بنیادی در زبان‌شناسی که نخستین بار سوسور برای اشاره به جایگزینی عناصر غایب در گفتار به کار برد متـ . جانشینی paradigmatic
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
paradigmatic relationship
paradigmatic relation
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نوعی دیپلماسی که در آن ارکان محلی دولتی نقش ایفا می‌کنند
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
رهاسازی نفرات یا محموله از هواگَرد درحال‌پرواز به‌کمک چتر نجات
حوزه موضوعی: علوم نظامی
خاصیت برخی دی‏الکتریک‌ها که قطبش آنها متناسب با میدان الکتریکی خارجی است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
چتر سُرندۀ موتورداری که با نیروی موتور و حرکت روبهجلو صعود می‌کند و با آن می‏توان از سطوح هموار پرواز کرد
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
paraffin-chain salts
surfactant
حوزه موضوعی: شیمی
parageusia
allotriogeustia
حوزه موضوعی: تغذیه
paraglider
چتری که با فشار هوا شکل گیرد و قادر به سُریدن و قرارگرفتن در جریانات صعودی هوا باشد و با نیروی حرکتِ پای انسان به پرواز درآید
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
paragraph
بخشی از یک نوشته که معمولاً از موضوع معینی گفتوگو می‏کند و با شروع سطر جداگانه از بخش‌های دیگر جدا می‏شود
حوزه موضوعی: عمومی
باقی ماندن هسته‌های یاخته‌های شاخی در لایۀ شاخی (stratum corneum) پوست
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
paralanguage
آن جنبه‌هایی از رفتار کلامی، مانند مکث و تغییر لحن، که علی‌رغم معنی‌دار بودن در نظام زبان قرار نمی‌گیرند
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
بیضی کوچکی که جابه‏جایی سالانۀ هر ستارۀ نزدیک به خورشید را نسبت به ستاره‏های دور براثر اختلاف‌منظر ناشی از حرکت انتقالی زمین نشان می‏دهد
حوزه موضوعی: نجوم‌
تغییر موقعیت ظاهری یک جسم به دلیل تغییر مکان ناظر
حوزه موضوعی: نجوم‌
parallax
trigonometric parallax
حوزه موضوعی: نجوم‌ رصدی و آشکارسازها
parallel 1
ویژگی دو یا چند نرم‏افزار یا سخت‏افزار که هم‏زمان کار می‏کنند
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات، مهندسی مخابرات
parallel 2
parallelodromous
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
parallel access, simultaneous access
انتقال همۀ عناصر هر واحد اطلاعات به‌طور هم‌زمان
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
parallel bedding
concordant bedding
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
parallel computing
بخش‌بندی و توزیع کل کار رایانش در میان پردازنده‌های دخیل
حوزه موضوعی: رایانه و فنّاوری اطلاعات‏
parallel current rotary dryer
نوعی خشک‌کن دورانی که در آن جهت حرکت مواد غذایی همسو با جهت حرکت هوای گرم در داخل استوانه است
حوزه موضوعی: علوم و فنّاوری غذا‏
parallel descent
تباری که برپایۀ دو نظام موازی خویشاوندی تعیین می‌شود
حوزه موضوعی: جامعه‌شناسی
parallel editing
نوعی تدوین که در آن رویدادهای متفاوتی که در مکان‌ها یا زمان‌های مختلف اتفاق می‏افتد به دنبال یکدیگر به نمایش درمی‏آید
حوزه موضوعی: سینما و تلویزیون
parallel fold
چینی که در آن ضخامت لایه‏ها ثابت می‌ماند متـ . چین هم‏مرکز concentric fold
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
parallel geometry
نوعی هندسۀ برداشت که در آن چشمه‌های موازی هم‌راستا با خطوط گیرندۀ موازی حرکت می‌کنند
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
خودروی ترکیبی که در آن موتور درون‌سوز و موتور الکتریکی به‌صورت مشترک یا هرکدام به‌تنهایی نیروی محرک خودرو را تأمین می‌کنند
حوزه موضوعی: قطعات و اجزای خودرو
parallel impedance
یکی از دو یا چند رهبندی که به یک جفت پایانه وصل می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی برق