واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1335
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
محفظه‏ای در پشت حفره‏های بینی که تا حفرۀ دهان امتداد دارد و در هنگام پایین آمدن ملاز، جریان هوا از آن عبور می‏کند و به تولید آواهای خیشومی یا خیشومی‏شده منجر می‏شود متـ . خیشوم
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
nasal insufflation
sniff
حوزه موضوعی: اعتیاد
nasal region, regio nasalis
ناحیه‌ای شامل بینی و اطراف آن
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
وضعیت یا کیفیت یک آوا که در هنگام تولید آن به‌طور هم‏زمان بخشی از هوا از خیشوم و بخش دیگر از دهان خارج شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
فرایندی آوایی که در طی آن به‌طور هم‏زمان بخشی از هوا از خیشوم و بخش دیگر از دهان خارج شود متـ . خیشومی‏شدگی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
ویژگی آن دسته از واکه‏ها که در تولید آنها به‌طور هم‏زمان بخشی از هوا از دهان و بخشی از خیشوم خارج شود
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
ویژگی اتم یا ترکیبی ساده در لحظۀ آزاد شدن از ترکیب شیمیایی که در آن هنگام دارای فعالیت بیشتری نسبت به حالت معمولی است
حوزه موضوعی: شیمی
هر مولکول دِنای در حال‌ ساخته ‌‌شدن
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
شکلی واکنش‌پذیر از هیدروژن که در مخلوط واکنش به‌صورت درجا تولید می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی
هر مولکول رِنای درحال‌‌ساخته‌‌شدن
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
nasoduodenal tube
nasoduodenum tube
حوزه موضوعی: تغذیه
nasoduodenum tube, ND-tube, nasoduodenal tube
لوله‌ای که با گذشتن از بینی به دوازدهه می‌رسد
حوزه موضوعی: تغذیه
لوله‌ای که با گذشتن از بینی به معده یا رودۀ کوچک منتهی می‌شود
حوزه موضوعی: تغذیه
nasogastric tube, NG-tube
لوله‌ای که با گذشتن از بینی و حنجره و حلق و مری به معده می‌رسد
حوزه موضوعی: تغذیه
لوله‌ای که با گذشتن از بینی به تهی‌روده در رودۀ کوچک می‌رسد
حوزه موضوعی: تغذیه
nasolabial groove
nasolabial sulcus
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
nasolabial sulcus, sulcus nasolabialis, nasolabial groove
شیاری که از مجاورت پرۀ بینی تا گوشۀ دهان، در محل اتصال لب بالا و لب پایین، کشیده می‌شود
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
nasopalatine , palatonasal
مربوط به کام و حفرۀ بینی
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
تودینه‌ای بدخیم که از پوشش فضای پشت بینی منشأ می‌گیرد
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
مربوط به تنجش
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
پاسخ بخشی از گیاه مانند برگ یا کاسبرگ یا گلبرک به محرک بیرونی، مستقل از جهت تأثیر آن
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی
شکاف بینِ‌سرینی
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
nation
گروهی از مردم که خود را تشکیل‏دهندۀ اجتماعی با هویت سیاسی متمایز از سایر انسان‌ها می‌دانند و سنت‌های تاریخی و فرهنگی مشترک دارند و بیشتر در سرزمین مشخصی زندگی می‌کنند
حوزه موضوعی: باستان‏شناسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
nation building
فرایند تقویت عوامل مرکزگرا در میان گروه‌های مختلف فرهنگی کشور با هدف ایجاد و تقویت حس ملی‌گرایی اجتماعی (civic nationalism) به‌جای حس ملی‌گرایی قومی و مذهبی (ethnic and religious nationalism)
حوزه موضوعی: جغرافیای سیاسی، علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
national
آنچه مربوط به ملت است
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
national archives
آرشیو مرکزی یک کشور که گردآوری و نگهداری و مدیریت اسنادی را که برای مردم و دولت ارزش تاریخی دارند برعهده دارد
حوزه موضوعی: علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
national bibliography
کتاب‏نگاشتی از منابع منتشرشده در یک کشور که به‌صورت پیایند منتشر می‏شود
حوزه موضوعی: علوم کتابداری و اطلاع‌رسانی
national consensus
اجماعی که در سطح کشور شکل می‏گیرد
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل
مجموعه‌اطلاعات مربوط به داروهای مصرفی در هر کشور
حوزه موضوعی: علوم دارویی
national politics
امور سیاسی مربوط به کشور
حوزه موضوعی: علوم سیاسی و روابط بین‌الملل