واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 3156
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
molecular pharming
molecular farming
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
نسبت گشتاور دوقطبی الکتریکی یا مغناطیسی ناشی از میدان خارجی الکتریکی یا مغناطیسی به اندازۀ میدان در یک مولکول
حوزه موضوعی: فیزیک‏
molecular polarization
قطبشی که ناشی از بی‌تقارنی بعضی مولکول‌ها یا ساختارهای بلوری است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
molecular recognition
تشخیص یک مولکول یا اتم به وسیلۀ مولکول دیگر و پاسخ‌دهی مولکول اول به مولکول تشخیص‌داده‌شده
حوزه موضوعی: شیمی
شاخه‌ای از شارش‌شناسی که در آن ویژگی‌های شارش‌شناختی، به‌ویژه گران‌رَوی، بر پایۀ معماری مولکولی و نیروهای مولکولی با استفاده از مبانی نظری یا شبیه‌سازی مولکولی پیش‌بینی می‌شود
حوزه موضوعی: مهندسی بسپار، مهندسی بسپار- تایر، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
زئولیت‌های (zeolite) سنتزی یا طبیعی که می‌توانند آب را، بدون تغییر در ساختار بلور یا با کمترین تغییر، از آن جدا کنند
حوزه موضوعی: شیمی
جامدی که در نتیجۀ نیروی بین‌ِمولکولی وان‏دروالسی بین مولکول‌های مجزا تشکیل می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی
ایجاد و اندازه‌گیری و تفسیر طیف مولکولی
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
molecular structure
نحوۀ آرایش هسته‏ها و الکترون‌ها برای تشکیل یک مولکول
حوزه موضوعی: شیمی
molecular theory
kinetic theory
حوزه موضوعی: شیمی
مطالعۀ ویروس‌ها با استفاده از فنّاوری‌های تشخیص مولکولی
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-میکرب‌شناسی
molecular weight average, average molecular weight
جرم مولکولی یک نمونۀ بسپاری که ازطریق یکی از روش‌های گرفتن میانگین اندازه‌های مختلف مولکولی غیرناپراکندۀ موجود در نمونۀ بسپاری به دست می‌آید
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
molecular weight distribution, MWD
توزیع اندازه‌های مولکولی در یک بسپار بس‌پراکنده که به‌صورت درصد وزنی یا عددی مولکول‌هایی با وزن‌های مختلف در یک نمونۀ بسپاری نشان داده می‌شود
حوزه موضوعی: شیمی، مهندسی بسپار ـ علوم و فنّاورى رنگ
molecular weight, MW 2
نسبت جرم یک مولکول از یک ماده به یک‌ دوازدهم جرم اتم کربن 12
حوزه موضوعی: شیمی
تعداد مولکول‌هایی که در یک واکنش شیمیایی گرد هم می‌آیند و همتافت فعال‏شده تشکیل می‌دهند
حوزه موضوعی: شیمی
گروهی از اتم‌ها که به‌وسیلۀ پیوندهای شیمیایی به یکدیگر متصل هستند
حوزه موضوعی: شیمی
تیره‌ای از میخک‌سانان علفی یکساله یا چندساله یا به‌ندرت درختچه‌ای کرک‌دار یا بدون کرک با پانزده سرده و حدود 100 گونه که قبلاً جزو تیرۀ بزرگ علف‌فرشیان محسوب می‌شدند؛ آرایش برگ‌های آنها متناوب و متقابل یا چرخه‌ای با حاشیۀ کامل و گل‌هایشان معمولاً دوجنسی بدون گلبرگ یا با گلبرگ‌های کوچک با منشأ ناپرچمی (staminodal) است و میوۀ آنها فندقه یا پوشینۀ سه تا پنج‌شکافی است
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
سرده‌ای از گِلی‌نازیان علفی با 35 گونه که در نواحی گرمسیری یافت می‌شوند؛ با اینکه برخی از گیاهان این سرده مصرف دارویی یا خوراکی دارند، درمجموع ارزش اقتصادی چندانی ندارند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
شاخه‌ای از سلسلۀ جانوران با ریخت‌شناسی بسیار متنوع که اعضای آن ساختار دهانی کیتینی به نام سوهانک (radula) دارند و تقارن دوطرفی و بندبند بودن بدنشان به‌طور کامل یا تقریباً از بین رفته است؛ بدن آنها دارای پوسته‌ای صدفی‌ است که از ترشحات جُبه (mantle) به‌ وجود آمده است
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
آفت‌کشی که از آن برای از بین بردن نرم‌تنان به‌ویژه حلزون‌ها استفاده می‌شود
حوزه موضوعی: کشاورزی-زراعت و اصلاح نباتات
molluscs
Mollusca
حوزه موضوعی: جانور‌شناسی
تیره‌ای از راستۀ خفاش‏سانان که دم ضخیم و آزاد و پوزۀ پهن و بال‌های بلند و باریک برای پرواز سریع دارند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
دسته‌ای از مولکول‌ها که ازنظر ساختاری به هم وابسته‌اند و به‌سرعت به یکدیگر تبدیل می‌شوند و به‌کُندی به یک ساختار فضایی منحصربه‌فرد بدل می‌شوند
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-پروتگان‌شناسی
molten salt corrosion
انحلال یا اکسایش فلز در نمک‌های مذاب یا گداخته
حوزه موضوعی: خوردگی
معیاری برای نمایش تمایل سامانه به چرخش حول یک نقطه
حوزه موضوعی: فیزیک‏
بزرگی زمین‏لرزه بر پایۀ گشتاور لرزه‏ای، با فرض ثابت بودن اُفت تنش
حوزه موضوعی: ژئوفیزیک
moment of inertia
مقاومت جسم چرخان در برابر تغییر حرکت چرخشی
حوزه موضوعی: فیزیک، مهندسی بسپار- تایر‏
تانسوری که اجزای آن گشتاور لَختی جسم را در راستاهای مختلف فضا نشان می‌دهد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
moment-generating function, MGF
تابعی که برای متغیر تصادفی X دربردارندۀ متغیری است که معمولاً با t نشان داده می‌شود و با فرمول ریاضی etx تعریف می‌شود
حوزه موضوعی: آمار‏
نگاه کنید به: بیضی‌وار لَختی
حوزه موضوعی: فیزیک‏