واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 2360
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
1. جابه‌جایی راهبردی نیروهای مسلح 2. تمرین گستردۀ نیروهای مسلح به‌طور جداگانه یا همراه با هم
maneuverable reentry vehicle, MaRV
کلاهکی که قادر به جولان ازپیش‌طرح‌ریزی‌شده در حین پرواز در مرحلۀ بازورود است
maneuvering area/ manoeuvering area
بخشی از فرودگاه ویژۀ نشست و برخاست و خزش هواگرد که شامل پیشگاه‌ها نمی‌شود
maneuvering speed, VNO
سرعتی که در آن با وجود باز شدن تمام سطوح فرمان هیچ‌گونه آسیبی به بدنۀ هواگرد وارد نشود
تمامی عملیات تنظیم قطار، شامل جداسازی واگن‌ها و لوکوموتیوها از قطار برای واگذاری به کارگاه‌ها و اتصال آنها به قطار و جابه‌جایی قطار در خطوط
mangosteen
میوۀ گیاهی با نام علمی گارسینی انبه‌ای (Garcinia mangostana) از تیرۀ گل‌راعیان و راستۀ مالپیگی‌سانان که گرد و کمی کوچک‌تر از توپ تنیس و به قطر سه‌و‌نیم تا هفت‌ونیم سانتی‌متر است و رنگ آن بنفش تیره و گاه بنفش مایل به قرمز است؛ قطر پوستۀ آن شش تا ده میلی‌متر و در مقطع عرضی قرمز است؛ بخش خوراکی آن نرم و سفید است و ممکن است بدون دانه یا دارای یک تا پنج دانه باشد؛ گیاه این میوه در مالزی و تایلند و اندونزی و جنوب هند می‌روید
mangrove forest, intertidal forest
جنگلی متشکل از درختان و درختچه‌های حارّه‌ای و جنب‌حارّه‌ای از جنس‌ چندل و حرّا و نظایر آن که در مجاورت آب‌های شور می‌روید
manhole 1
دریچه یا محفظه‌ای که انسان بتواند از آن وارد یک مخزن یا شبکۀ فاضلاب شود
چاهکی برای بازدید از تأسیسات زیرزمینی متـ . چاهک
حالتی خلقی با مشخصه‌های نشاط‌زدگی و سراسیمگی و بیش‌فعالی و افزایش میل جنسی و پرش افکار (flight of ideas)
1. ویژگی فرد دچار شیدایی 2. فرد دچار شیدایی
مرحله‌ای از شیدایی که حداقل یک هفته طول می‌کشد و مشخصۀ آن خلق تحریک‌پذیر و بالا همراه با سه علامت یا بیشتر است که این علائم عبارت‌اند از: افزایش تحرک و سراسیمگی روانی‌ـ‌حرکتی و پرحرفی و پرش افکار (flight of ideas) و خودبزرگ‌بینی
حالتی از نشاط‌زدگی همراه با بیش‌فعالی که در دوره‌های شیدایی دیده می‌شود
شرح مشخصات کالاهای بارگیری‌شده در کشتی شامل نام صاحب کالا یا نمایندۀ او، وزن، اندازه، مقدار و بنادر مقصد و مبدأ
manifesto, manifeste (fr.)
نوشته‌ای که برنامۀ عمل یک شخصیت یا دولت یا گروه سیاسی در آن مشخص شود
manifold
یک فضای توپولوژیکی هاسدورف که موضعی اقلیدسی است
راه‌گاهی چندشاخه برای پخش یا گردآوری سیال
هواگردی که ترابری و هدایت پرواز آن را نیروی انسانی بر عهده دارد
manned substation
پست برقی که در محل و به‌وسیلۀ کارکنانی که در آن حضور دارند واپایش می‌شود
manner of articulation
نحوۀ عبور هوا از مجرای آوایی هنگام تولید همخوان‌ها
دستگاهی برای اندازه‌گیری اختلاف فشار متـ . فشارسنج 2
استفاده هم‌زمان از فشار و امواج فراصوت و حرارت برای کاهش مقاومت هاگ باکتری‌ها
جزء اعشاری لگاریتم یک عدد متـ . مانتیس
بخشی از زمین بین پوسته و هسته
توده‌ای داغ و صعود‌کننده از ماگما که از گوشته منشأ می‌گیرد
manual alphabet
مجموعه‌ای از نشانه‌های دستی منطبق با حروف الفبا که در هجی انگشتی برای برقراری ارتباط با ناشنوایان به کار می‌رود
هرنوع شنوایی‌سنجی استاندارد که در آن تغییر محرک به‌صورت غیرخودکار و در اختیار آزمونگر است
manual communication
نوعی ارتباط غیرکلامی که در آن از نشانک‌های دستی هجی انگشتی و ایما و اشاره استفاده می‌شود
manual switch machine
دستگاه جابه‌جاکنندۀ تیغۀ سوزن که با دست عمل می‌کند
manual-guided recovery
نوعی خودیابی که در آن فرد به‌صورت خودانگیخته با استفاده از منابع مکتوب و خودآموز مراحل خودیابی را بدون مراجعه به متخصصان یا شرکت در گروه‌های حمایتی طی می‌کند متـ . بهبود خودآموز