واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1353
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
گونه‌ای از تیرۀ کاکائیان و راستۀ سلیم‌سانان که سر و پشت گردن آن سیاه و دور چشم سفید و هلالی‌ است و گردن آن سفید است و بخش بالایی گردنش خاکستری روشن است
ماده‌ای شیمیایی که از آن برای از بین بردن کرمینه‌ها (larvae) استفاده می‌شود
ویژگی همخوانی که در حنجره تولید می‌شود
laryngoplegia,laryngoparalysis,laryngeal paralysis
فلج یکی از ماهیچه‌های حنجره عموماً براثر آسیب‌دیدگی عصب واج یا عصب بازگشتی حنجره (recurrent laryngeal nerve)
lasagna, lasagne
خمیراک برش‌داده‌شده به‌صورت نوار پهن
laser beam welding, LBW 1, laser welding
نوعی جوشکاری با استفاده از باریکۀ لیزر به‌عنوان منبع گرما که در آن شدت بالای انرژی باریکۀ متمرکز امکان نفوذ عمقی و جوشکاری با کمترین واپیچش را فراهم می‌کند
شیوه‌ای برای کند کردن حرکت اتم‌ها در باریکۀ اتمی، با تاباندن باریکۀ لیزر کوک‌شده در جهت مخالف
سلاح مجهز به جست‌وجوگر انرژی لیزری بازتابیده از هدف که پس از دریافت اشعۀ لیزر بازتابی و پردازش نشانک‌ها/ سیگنال‌ها فرمان‌هایی برای هدایت سلاح به سمت هدف به سامانۀ واپایش صادر می‌کند
laser illuminator
تابشگری که با اشعۀ لیزر امواج الکترومغناطیسی بر روی هدف می‌تاباند
چاپگری که در آن از پرتو لیزر برای نشاندن جوهر بر کاغذ استفاده شود
وسیله‌ای که از امواج لیزری برای تعیین مسافت بین سلاح لیزری و هدف استفاده می‌کند
بهره‌برداری از تابش لیزری به‌منظور تعیین مسافت از سلاح تا موقعیت هدف
ارسال یا تابش باریکۀ لیزر به سمت نشانک دریافتی تهدید
دستگاهی مجهز به گیرندۀ حساس به انرژی لیزری که پس از دریافت اشعۀ لیزری بازتابیده از هدف، مسیر موشک را به سمت هدف تعیین می‌کند
laser shield
محفظه یا پرده یا عینک یا هر وسیله‌ای که اثر انرژی لیزری را بر هدف، اعم از دستگاه و مدار و موجود زنده، کاهش می‌دهد
نوعی طیف‌شناسی که در آن تابش‌های لیزر منبع برانگیزش هستند
سامانه‌ای برای هدایت انرژی لیزری به سمت هدف که شامل نشانه‌گذار لیزری یا علامت‌گذار هدف لیزری است، همراه با عناصر نشان‌دهنده و واپایش مورد نیاز برای ردگیری و شناسایی هدف و هدایت پرتو انرژی به سمت آن
laser target designator, laser marker, LTD
وسیله‌ای که با گسیل امواج لیزر هدف خاصی را نشانه‌گذاری می‌کند
عمل جراحی ترمیمی نوعی آب‌سیاه که در آن تورتیغه‌های برداشته‌شده پس از تورتیغه‌بری با استفاده از پرتوهای لیزر ترمیم می‌شوند
دستگاهی که در آن باریکۀ لیزر کانونی می‌شود و اتم‌ها و مولکول‌ها یا ذرات کوچک‌تر از 10 میکرومتر را محبوس می‌کند
نوعی تلۀ لیزری که ریزاندامگان‌ها و اندامک‌های آنها را، بدون آسیب ظاهری، در شیئی ریزبین/ میکروسکوپ جابه‌جا می‌کند
laser, light amplification by stimulated emission of radiation
وسیله‌ای برای تولید پرتوهای نوری همدوس، تقریباً موازی و تقریباً تکفام، در ناحیه‌های فروسرخ و مرئی و فرابنفش
به‌کاربرید به‌جای: سبک‌سازبر
نقصی در پنیر که به تولید گاز و طعم نامعمول منجر می‌شود و ناشی از تخمیر با باکتری کلستریدیوم تیروبوتیریکوم است متـ . بادکردگی blowing
آخرین دوره از دوره‌های سه‌گانۀ عصر مفرغ در باستان‌شناسی ایران، از حدود 1800 تا 1500 ق.م
خروج مسافر از مهمان‌خانه دیرتر از زمان مقرر
آخرین مرحله در تقسیمات دورۀ کلاسیک در مطالعۀ فرهنگ و تاریخ و هنر یونان باستان، از حدود 400 تا 323 ق.م
گیاهی که اندام‌های خود از قبیل برگ و گل و میوه را دیرتر از معمول تولید کند
late finish date, LF
در روش مسیر بحرانی، دیرترین زمان ممکنی که در آن می‌توان یک فعالیت ناتمام را باتوجه‌به منابع و قیدها و تاریخ داده‌ها به پایان رساند
آخرین مرحله از مراحل سه‌گانۀ دورۀ هندسی، از حدود 750 تا 700 ق.م