واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1353
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
1. محلول پتاسیم‌هیدروکسید یا سدیم‌هیدروکسید که در صنعت به‌عنوان محلول قلیایی قوی به کار می‌رود 2. محلولی قلیایی که از خیساندن خاکستر چوب به دست می‌آید
نم‌سنجی که با جذب تابش به‌کمک بخار آب در خط لیمن ـ آلفا، یعنی خط گسیل اتمی هیدروژن در 121/567 نانومتر، کار می‌کند
مایع شفافی که در مجاری خاصی به نام مجاری تنابه‌ای جریان دارد و منشأ آن مایع بافتی و خون است متـ . لنف
سپیدرگ‌تود دارای بافت‌های لیفی
lymphangioma, angioma lymphaticum
تودینۀ خوش‌خیمی که از رگ‌ها و مجاری تنابه‌ای تشکیل می‌شود
تودینه‌ای بدخیم در یاخته‌های پوششی رگ‌ها که از رگ‌های تنابه‌ای منشأ می‌گیرد
مربوط به تنابه/ لنف متـ . لنفی
صورتی فلکی در آسمان شمالی (northern sky) در نزدیکی دو صورت فلکی بارز دب اکبر و اسد
ویژگی پراکنه‌ای که براثر نیروهای حلاّل‌پوشی پایدار می‌شود
کاتیونی که از پروتون‌دار کردن مولکول حلاّل به دست می‌آید
lyophilic, solvent loving
ویژگی ماده‌ای که میل به حلاّل دارد
lyophobic, solvent hating
ویژگی ماده‌ای که میل به حلاّل ندارد
lyotrope, lyotropic agent
مادۀ سومی که برای افزایش حل‌پذیری یک مادۀ کم‌حل‌شونده به محلول اضافه می‌شود
lyotropic series, Hofmeister series
یک سری از یون‌ها با ترتیبی کاهنده که بر رفتار پراکنه‌های کلوئیدی تأثیر می‌گذارد
افزایش حل‌پذیری یک ماده در حلاّلی که به‌خوبی در آن حل نمی‌شود، با کمک یک مادۀ سوم
Lyra, Lyr, Lyre
صورت فلکی بارز در نیمکرۀ شمالی آسمان که ستارۀ پرنور نسر در آن قرار دارد
ویژگی بخش یا اندامی با لپ‌های کم‌وبیش‌شانه‌ای در گیاهان که لپ انتهایی آن از لپ‌های دیگر بزرگ‌تر باشد
سازی از خانوادۀ لیرها
خانواده‌ای از زه‌صداهای مرکب مطلق که زه‌های آنها به موازات صفحۀ ساز کشیده می‌شود
شیوه‌ای وابسته به هیجان‌نمایی انتزاعی در دو دهۀ 1960 و 1970؛ از ویژگی‌های این مکتب شور شاعرانه و بهره‌گیری از رنگ‌های تابناک است متـ . انتزاع‌گرایی غنایی
کسی که شعر برای ترانه می‌سازد
lyrics/ lyric
کلام یک ترانه یا آواز، به‌خصوص در موسیقی مردم‌پسند و کمدی موسیقایی متـ . کلام
سرودن شعر برای ترانه
تخریب یاخته براثر ازهم‌پاشیدگی دیوارۀ آن
عاملی که باعث القای کافت در یک یاخته می‌شود
ایجاد کافت
مربوط به کافت‌آمایی
به‌کاربرید به‌جای: کافت‌آمایی
قابلیت ایجاد کافت
ادغام (integration) مادۀ ژنتیکی یک باکتری‌خوار در ژنگان باکتری میزبان که می‌تواند به تولید ویریون‌ها و نهایتاً کافت باکتری میزبان بینجامد متـ . چرخۀ کافت‌آمایی lysogenic cycle