واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 1353
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
دسته‌ای از رزانه‌ها که با نمک‌های کلسیم، باریم،‌ کروم یا آلومینیم ترکیب یا جذب آنها می‌شوند و رزدانه ایجاد می‌کنند
یخی که بر سطح دریاچه تشکیل شده باشد
lake, colour lake, lake colour
نوعی رنگ‌دانۀ متشکل از مادۀ رنگی آلی و انحلال‌پذیر که به پایه‌ای معدنی پیوند خورده است
Lallemantia
سرده‌ای از نعنائیان شامل گیاهان علفی یک‌ساله یا چندساله با ساقه‌های بی‌کرک یا کرکدار و گل‌آذین سنبله‌مانند و برگ‌هایی با دندانه‌های منتهی به خار در حاشیه و کاسۀ گل دارای پنج دندانه با دندانه‌های ضخیم و برجسته و لبۀ زبرین جام گل دارای دو شیار طولی، دارای چهار پرچم با میله‌های ریش‌دار در قاعده و فندقچۀ مستطیلی سه‌وجهی و با زایدۀ غشایی در انتها
Lallemantia iberica
گونه‌ای بالنگو به شکل گیاه علفی یک‌ساله با برگ‌های قاعده‌ای تخم‌مرغی و برگ‌های ساقه‌ای مستطیلی‌ـ سرنیزه‌ای یا مستطیلی‌ـ تخم‌مرغی و باریک در قاعده و برگک‌هایی با دندانه‌های منتهی به خار بلند و گل‌های بنفش مایل به آبی و گاه با لبۀ زیرین سفید یا آبی کم‌رنگ به طول 11 تا 22 میلی‌متر و فندقچه به طول 4 تا 5 میلی‌متر و مستطیلی‌ـ سه‌وجهی و در انتها دارای حاشیۀ غشایی
Lallemantia royleana
گونه‌ای بالنگو به شکل گیاه یک‌سالۀ پوشیده از کرک‌های کوتاه و متراکم و ساقۀ منفرد یا منشعب و با برگ‌های زیرین تخم‌مرغی و برگ‌های زبرین تخم‌مرغی‌ـ گوه‌ای‌ یا تخم‌مرغی‌ـ بیضوی و برگک‌های گوه‌ای‌ـ بادبزنی و دندانه‌ای در حاشیه و دندانه‌های منتهی به خار و جام‌های آبی به طول 6/5 تا 9 میلی‌متر و فندقچۀ 2 تا 3 میلی‌متر و سه‌وجهی به رنگ قهوه‌ای تیره یا سیاه
lamb's ear
نگاه کنید به: lamb's ears
lamb's ears/ lamb's ear
مقام مسئولی که جانشین او مشخص شده است و هفته‌های آخر مسئولیتش را می‌گذراند متـ . رفتنی
خانواده‌ای از خودصداهای زخمه‌ای که در آنها با ارتعاش یک یا چند تیغه صدا تولید می‌شود
پیوند زدن لایۀ نازک و شفاف قرنیۀ دهنده به لایۀ سطحی قرنیۀ گیرنده بعد از برداشتن لایۀ کدر سطحی
به‌کاربرید به‌جای: دوکفه‌ویسان
Lamiaceae, Labiatae
تیره‌ای از نعناسانان غالباً علفی با برگ‌های متقابل و گل‌های پیوسته‌گلبرگ که میوۀ آنها چاک‌بر و جام آنها نامنظم دولبه‌ای است
راسته‌ای از دولپه‌ای‌های پیوسته‌گلبرگ با حدود 11000 گونه در ده تیره که تخمدان فوقانی آنها متشکل از دو برچۀ پیوسته و پنج گلبرگ است که لوله‌ای در قاعده ایجاد می‌کند؛ از ویژگی‌های اغلب تیره‌های این راسته داشتن جام با تقارن دوطرفه و اغلب دولبه‌ای و چهار پرچم زایا یا کمتر است
lamina, straticule
نازک‌ترین لایۀ قابل‌تشخیص در رسوب یا سنگ رسوبی که معمولاً ضخامت آن کمتر از یک سانتی‌متر است
ویژگی تمکنی که در آن تخمک‌ها از سطح دیواره‌ها برخاسته‌اند
شامل برگ‌لایه یا شبیه به آن
در یک سیال، جابه‌جا شدن لایه‌ای بر روی لایۀ دیگر بدون ایجاد اغتشاش متـ . جریان لایه‌ای
زنگی که به‌صورت لایه‌های به‌هم‌چسبیده و متراکم تشکیل می‌شود
ویژگی سنگ یا ماده یا ساختاری رسوبی که دارای برگ‌لایگی است
laminated windshield, laminated windshield glass, laminated windscreen
شیشۀ جلویی که از دو لایه شیشه و یک لایه بسپار میانی تشکیل شده است و در هنگام شکستن ریزش نمی‌کند
حالت برگ‌لایه بودن
هر سنگ رسوبی که از لایه‌های میلی‌متری یا ظریف‌تر تشکیل شده باشد
Lamium album,white deadnettle, white nettle
گونه‌ای گزنۀ سفید به ‌شکل گیاهی چندساله با زمین‌ساقه‌‌های خزنده به ارتفاع 30 تا 140 سانتی‌متر با ساقۀ افراشته و ساده یا با انشعابات پراکنده و برگ‌های تخم‌مرغی یا قلبی‌شکل و دُم‌برگدار و با گل‌های پرشمار و تقریباً بی‌دُمگل و چرخه‌های گل با فاصله نسبت به یکدیگر و گل‌های سفید یا کرم
Lamium amplexicaule, henbit deadnettle, greater henbit
گونه‌ای گزنۀ سفید به ‌شکل گیاه یک‌ساله یا دوساله به ارتفاع 4 تا 30 سانتی‌متر و با ساقه‌های پرشمار و خیزان و کم‌وبیش منشعب در قاعده و با برگ‌های دایره‌ای یا کلیوی‌ـ گرد با دندانه‌های گرد یا شکافته و برگ‌های گل‌آذینی ساقه‌آغوش و جام گل ارغوانی یا صورتی
Lamium galeobdolon, Galeobdolon luteum, yellow archangel
گونه‌ای گزنۀ سفید به‌ شکل گیاه چندساله با ساقه‌های زیرزمینی و ساقۀ هوایی راست به ارتفاع 15 تا 45 سانتی‌متر و با کرک‌های سفید مایل به زرد و دُم‌برگ‌های بلند و تخم‌مرغی‌ـ دایره‌ای یا بیضوی و جام گل زرد با لکه‌های متمایل به قهوه‌ای به طول 18 تا 26 میلی‌متر
Lamium, deadnettle
سرده‌ای از نعنائیان شامل گیاهانی یک‌ساله یا چندساله با برگ‌هایی تخم‌مرغی یا کلیه‌ای با حاشیۀ دندانه‌دار و چرخه‌های گل متراکم یا کم‌وبیش دور از هم و گل‌های ارغوانی یا بنفش یا صورتی یا کرم یا سفید یا زرد و لبۀ زبرین خمیدۀ کامل یا دوشاخه و لبۀ زیرین سه‌لَپی با لَپ‌های کناری معمولاً تحلیل‌رفته و کوچک و لَپ میانی بسیار بزرگ‌تر و اغلب با نقش‌های رنگی مشخص
Lammas shoot, Lammas growth, late-season shoot, proleptic shoot
رشد نابهنجار جوانۀ خفته در آخر فصل براثر رطوبت بیش‌ازحد متـ . جست ثانویه secondary shoot
تیره‌ای از راستۀ کوسه‌سانان با دو بالۀ پشتی و یک بالۀ مخرجی کوچک و باله‌های سینه‌ای بزرگ و یک بالۀ دمی هلالی
آبزیانی متوسط تا بزرگ با دو بالۀ پشتی که بالۀ اول بسیار بلند و دومی کوتاه است