واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 5040
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
مربوط به شکم و قفسۀ سینه متـ . سینه‌ای ـ شکمی thoracicoabdominal, thoracoabdominal
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
مربوط به شکم و زهراه
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
مربوط به شکم و مثانه متـ . مثانه‌ای ـ شکمی vesicoabdominal
حوزه موضوعی: علوم تشریحی
abducens, abducent
ویژگی ماهیچه یا عصبی که در دور کردن اندامی دخیل است
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
abducent
abducens
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
ایجاد فاصله بین یک اندام و صفحۀ مرکزی بدن یا بین انگشتان و خط محوری دست یا پا
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
abductio
abduction 2
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
رسیدن از اصلی کلی به موردی جزئی که غالباً درست نیست
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
abduction 2, abductio
عمل دور کردن یا وضعیتی که در آن اندام دور شده است
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
ماهیچه‌ای که اندام را دور می‌کند
حوزه موضوعی: علوم پایۀ پزشکی
abeam, on the beam
موقعیت یا جهتی عمود بر میان‌خط (centreline) شناور
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
Abelian category
یک رستۀ جمعی که هر ریختار آن دارای هسته و هم‌هسته است و همه ریختارهای Coim f → Im f مربوط به آن یکریختی هستند
حوزه موضوعی: ریاضی
Abelian group
هر گروه که عمل دوتایی آن جابه‏جایی باشد متـ . گروه جابه‏جایی 1 commutative group
حوزه موضوعی: ریاضی
abend, abnormal end
متوقف شدن برنامه‏ریزی‌نشدۀ اجرای برنامه براثر مواجهۀ رایانه با دستور یا فرایندی ناشناس
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
نابه‌روال بودن
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
ویژگی آنچه در حوزة زبان از الگوی متداول پیروی نمی‌کند
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
واحد واژگانی جدیدی در یک زبان که به شیوه‌ای سامان‌گریز و متفاوت با الگوهای معمول واژه‌سازی آن زبان ساخته شده باشد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
زبانی که به‌روشنی به خانوادة زبانی خاصی تعلق دارد، اما، در نتیجة تحول‌های پیچیده، مراحل آغازین آن فعلاً قابل شناسایی نیست
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
aberration 1
ناتوانی سامانۀ اپتیکی در تشکیل تصویر کامل متـ . اَبیراهی اپتیکی optical aberration
حوزه موضوعی: فیزیک‏
aberration 2
انحراف از جریان یا حالت معمولی
حوزه موضوعی: دامپزشکی - پاتوبیولوژی
aberration of light
جابه‏جایی ظاهری مکان ستاره به علت متناهی بودن سرعت نور و نیز به علت ‏حرکت مداری زمین در فاصلۀ رسیدن نور به ناظر
حوزه موضوعی: فیزیک‏
aberration of star light
تفاوت ظاهری و کوچک راستای رصدشدۀ ستاره با راستای واقعی آن، در نتیجۀ حرکت رصدکننده یا ناظر در جهت عمود بر مسیر نور دریافتی از ستاره و محدود بودن سرعت نور
حوزه موضوعی: نجوم‌
abilities
capabilities
حوزه موضوعی: علوم نظامی
قدرت یا استعداد یا ویژگی‌های دیگری که فرد را به انجام کاری قادر می‏سازد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
آزمونی برای سنجش مهارت‌های کنونیِ فرد ازلحاظ جسمی و ذهنی
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
به وجود آمدن خودبه‌خودی موجود زنده از مواد بی‌جان متـ . زایش خودبه‌خودی spontaneous generation
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی-ژن‌شناسی و زیست‌فنّاوری‏
سنگی که از ذرات آلی تهی باشد
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی