واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 5040
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
مدار َ33 ْ66 + بر روی زمین که مرز محدودۀ قطبی را نشان می‏دهد، جایی که حداقل در یک شبانه‏روز از سال خورشید هرگز غروب نمی‏کند
حوزه موضوعی: علوم جَوّ، نجوم
مکان هم‌شاریِ جریان‌های سرد ناحیۀ قطب شمال و چرخاب جنبِ‌حارّه‌ای
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
Arctic intermediate water
تودۀ آب سردی در اطراف قطب شمال که به علت چگالی زیاد تا عمق حدود یک کیلومتر در اقیانوس اطلس و حدود دو کیلومتر در اقیانوس آرام فرومی‌رود
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
نوعی تُنُک‌مِه از یخ‌بلورها یا یخ‌مِه بسیار رقیق
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
گروهی از سنگ‌های بازالتی و سنگ‌های آذرین همراه آن با ترکیبی از سنگ‌های گروه‌سنگ اقیانوس آرام و گروه‌سنگ اقیانوس اطلس
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
فعالیت‌های گردشگری در مدار شمالگان
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
توندرای مختص مناطق شمالگانی متـ . سرددشت شمالگانی
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
Arctocephalus australis
گونه‏ای از تیرۀ فک‌گوشداریان و راستۀ گوشت‌خوارسانان که احتمالاً ابتدایی‌ترین عضو این خانواده است و باله‏های شنای بزرگ جلوی آن برای حرکت در زیر آب مناسب است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
ستارۀ آلفای عوا که پرنورترین ستارۀ نیمکرۀ شمالی آسمان از قدر 0/05ـ است
حوزه موضوعی: نجوم‌
arcuated lintel, Syrian arch
ساخته‌ای مرکب از چَفته‌ای در پایین و ستونگانی (colomade) در بالا، معمولاً بر فراز ورودی که در معماری رومی رایج بود
حوزه موضوعی: معماری و شهرسازی
ابری فرعی به شکل لولۀ افقی و متراکم با لبه‏های کم‏وبیش پاره که در قسمت تحتانی و جلوی بعضی از ابرها دیده می‏شود و هنگامی که وسیع باشد، نمایی مانند کمانی تاریک و رعب‏انگیز دارد؛ این ابر فرعی اغلب با کومه‏ای‏بارا همراه است و در کومه‏ای کمتر دیده می‏شود
حوزه موضوعی: علوم جَوّ
arcus dentalis
dental arch
حوزه موضوعی: پزشکی-دندان‌پزشکی
مجموعه‌ای که هر دو نقطۀ آن را بتوان با کمانی واقع در آن به هم وصل کرد متـ . مجموعۀ مسیری‌همبند path connected set
حوزه موضوعی: ریاضی
ARD
نگاه کنید به: acid rock drainage
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
نگاه کنید به: زهاب اسیدی سنگ
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
گونه‏ای از تیرۀ حواصیلیان و راستۀ لک‌لک‌سانان که از حواصیل خاکستری تیره‌تر و کوچک‌تر است
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
تیره‌ای از راستۀ لک‌لک‌سانان با پاها و انگشتان و منقار و گردنی طویل که در آب راه می‌رود و در هنگام پرواز گردنش را بر روی پشتش تا می‌کند
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از حواصیلیان و راستۀ لک‌لک‌سانان با پاهای بسیار قوی و منقار گوِه‏ای‌
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گونه‏ای از حواصیلیان و راستۀ لک‌لک‌سانان با بدنی روشن و پرهایی متمایل به قرمز و حنایی در زیر شکم
حوزه موضوعی: زیست‏شناسی- علوم جانوری
گردآوری پیوستۀ اطلاعات در خلال عملیات به دستور فرمانده که ممکن است اطلاعات پیشین را تأیید یا تکمیل یا تصحیح یا رد کند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
پدافندی برای حفظ منطقه‌ای خاص که در آن نیروهای دشمن به محدوده‌ای که امکان تحرک را از آنها می‌گیرد کشانده می‌شوند و سپس با هجوم از طرفین به‌کلی منهدم می‌شوند
حوزه موضوعی: علوم نظامی
area excavation
open area excavation
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
area feature
areal feature
حوزه موضوعی: مهندسی نقشه‏برداری
area grid ignition
spot ignition
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
area ignition
simultaneous ignition
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
area navigation, RNAV, R-nav
نوعی ناوبری هوایی که در آن هواگَرد در مسیر تعیین‏شده و در محدودۀ تحت پوشش وسایل کمک‌ناوبری زمینی یا وسایل کمک‌ناوبری داخل هواگَرد یا ترکیبی از این دو پرواز می‌کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل هوایی
سطحی که در طراحی ایستگاه یا تسهیلات برای هر نفر در نظر می‏گیرند متـ . ضریب اشغال سطح
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
area of interest
منطقۀ تحت فرمان فرمانده که متناسب با اهداف جاری عملیات است و منطقۀ نفوذ و مناطق هم‌جوار آن را شامل میشود و تا خاک دشمن نیز گسترش می‌یابد
حوزه موضوعی: علوم نظامی
Area of responsibility, AoR
منطقه‏ای که در آن سرفرمانده جنگ اختیارات لازم برای طراحی و اجرای عملیات جنگی را بر ‏عهده دارد
حوزه موضوعی: علوم نظامی
یگانی که سازمان و مأموریت و آموزش و تجهیزات آن براساس استقرار عملیاتی در یک منطقۀ جغرافیایی یا جمعیتی خاص قرار دارد
حوزه موضوعی: علوم نظامی