واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 860
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
corrosion fatigue limit, corrosion fatigue strength
حداکثر تنشی که یک فلز می‌تواند تحمل کند، بی‌آنکه براثر تنش‌های متناوب و در شرایط مشخصی از خوردگی و تنش شکسته شود
حوزه موضوعی: خوردگی
endurance limit, endurance strength
بیشینه‌تنشی که یک قطعه می‌تواند، بدون شکست ناشی از خستگی‌، در فشار حاصل از تعداد مشخصی دور، معمولاً در حدود 106 دور، تحمل کند
حوزه موضوعی: خوردگی
diameter-class limit
حد بالا یا پایین در یک ردۀ قطری
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
limit superior, superior limit
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
limit inferior, inferior limit
فرمول‌دار
حوزه موضوعی: ریاضی
browse line, browsing level, high line
در یک تودۀ جنگلی با پوشش گیاهان چوبی، خط یا حدّی که چرندگان از برگ‌ها و سرشاخه‌های پایین‌تر از آن تغذیه می‌کنند متـ . حد چرا grazing line
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
speed limit
حداکثر یا حداقل سرعت مناسب برای بخشی از راه که قانون آن را تعیین می‏کند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
چگالی بحرانی‌ای که اگر چگالی جسم از آن فراتر رود، جسم می‌رُمبد و به سیاه‏چاله تبدیل می‌شود
حوزه موضوعی: فیزیک‏
catchability
میزان صید در یک زیست‌بوم تا حدی که به ذخایر آن لطمه نزند
حوزه موضوعی: اقیانوس‌شناسی
diameter limit
کمینه یا بیشینۀ قطر درختان که براساس آن درخت یا گِرده‌بینه اندازه‌گیری یا قطع یا بهره‌برداری میشود
حوزه موضوعی: مهندسی منابع طبیعی- محیط‌زیست و جنگل‏
حداکثر میزان تغییر شکل جسم کشسان، بی‏آنکه تغییر شکل دائمی در آن پدید آید
حوزه موضوعی: فیزیک‏
ecliptic limit
بیشترین فاصلۀ زاویه‏ای که خورشید یا ماه می‏تواند از یکی از گره‌های مدار ماه، یعنی نقاط تلاقی با دایره‏البروج، داشته باشد تا گرفتِ ماه یا خورشید رخ دهد
حوزه موضوعی: نجوم‌
maximum number of travellers
حداکثر مسافر مجاز که در پیشنهادها و قراردادهای مسافرتی قید می‌شود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
minimum number of travellers
حداقل مسافر مورد نیاز برای ارائۀ خدمات گردشگری که در قراردادهای مسافرتی و تأییدیه‌های ذخیرۀ جا قید میشود
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
touch voltage limit
بیشینه‌ولتاژی میان ولتاژ سطحی و ولتاژ عنصر رسانای متصل به زمین، در هنگام بروز نقص
حوزه موضوعی: مهندسی برق
conventional touch voltage limit
بیشینه‌ولتاژ تماسی که تحت‌تأثیر شرایط بیرونی خاص، ممکن است به‌طور پیوسته ایجاد شود
حوزه موضوعی: مهندسی برق
نگاه کنید به: خط یخ‏برف
حوزه موضوعی: زمین‏شناسی
کوتاه‌ترین زمان لازم برای اقامت مسافر در یک مقصد مشخص، در ازای نرخ ثابتی که دست‌اندرکاران گردشگری تعیین کرده‌اند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
minimum service
کمترین امکانات و تسهیلات پیش‏بینی‏شده در خدمات گردشگری و جهانگردی به‌ویژه در مهمان‌خانه‌ها/ هتل‌ها
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
minimum connection time, MCT, minimum connecting time
حداقل زمان مجاز برای جابه‌جایی مسافر از یک وسیلۀ نقلیه به‌وسیلۀ نقلیۀ دیگر، براساس زمان ورود و خروج برنامه‌ریزی‌شدۀ آنها
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل ریلی، حمل‌ونقل هوایی
minimum continuous speed
حداقل سرعتی که در آن لوکوموتیو تحت بارگذاری سنگین می‌تواند بدون آسیب دیدن موتور کشنده به‌طور پیوسته حرکت کند
حوزه موضوعی: حمل‌ونقل ریلی
طولانیترین زمان لازم برای اقامت مسافر در یک مقصد مشخص، در ازای نرخ ثابتی که دست‌‌اندرکاران گردشگری تعیین کرده‌اند
حوزه موضوعی: گردشگری و جهانگردی
higher mass limits, HML
حداکثر بار محوری که خودروهای سنگین در مسیرهای تعیین‌شده و متناسب با ساختار جاده می‌توانند بر سطح جاده تحمیل کنند
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
maximum technical speed
بیشترین سرعت حرکت یک وسیلۀ حمل‌ونقل عمومی در شرایط جوّی عادی، بر روی خط مستقیمِ بدون شیب
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل درون‌شهری-جاده‌ای
visual acuity
وضوح و دقت دید
حوزه موضوعی: پزشکی
cadastre/ cadaster
ثبت رسمی موقعیت و اندازه و ارزش و مالکیت هر ملک
حوزه موضوعی: عمومی
نوعی حدنگاری که دربردارندۀ یک شبکۀ زمین‌سنجشی (geodetic) شامل چهار مؤلفه است: الف) رشته‌ای از نقشه‌های روزآمد و درست و بزرگ‌مقیاس؛ ب) نقشۀ حاصل از تطبیق همۀ قطعات ملکی؛ ج) شناسه‌ای یگانه برای هر قطعه؛ د) مجموعه‌ای از پرونده‌های مربوط به داده‌های زمین
حوزه موضوعی: عمومی، مهندسی نقشه‏برداری
بخشی از حدنگاری که موضوع آن خدمات شهری است
حوزه موضوعی: عمومی
numerical cadastre
نوعی حدنگاری که داده‌های آن به‌صورت عدد است
حوزه موضوعی: عمومی
سیاهۀ رسمی قطعات زمین که در آن اطلاعات ضروری برای ارزیابی املاک به‌منظور تعیین مالیات قید شده است
حوزه موضوعی: عمومی