واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 783
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 44787
glass refining, fining
فرایند زدودن حباب از شیشۀ مذاب در هنگام ساخت شیشه
ابزاری برای جذب آب حل‌شده در جریان گاز
sparger, perforated pipe distributor
نوعی ابزار پخش‌کن، به‌صورت لوله‌ای با سوراخ‌هایی در فواصل معین، که در خشک‌کن‌های پاششی و تماس‌دهنده‌های مایع‌ـ بخار و ستون‌های ‌پاشنده از آن استفاده می‌شود تا بخار را در مایع توزیع کند
فرایند تزریق بخار یا گاز به محلول
برنگاشت یا تصویری که ازطریق پویانمایی برای لحظه‌ای بر روی تصویر ظاهر و سپس محو می‌شود
domain 2
قطعه‌ای بس‌پپتیدی که به یک واحد ساختاری منفرد دارای هستۀ آبگریز تابیده شده است
روشی رایانه‌ای برای تعیین توالی‌های دنای رمزگذار نواحی مجاور یک حبۀ خاص
دستگاهی که در آن به‌ کمک دمیدن گاز بر روی نوار نقاله عمل خنک‌ کردن یا خشک ‌کردن حبه‌های جامد انجام می‌شود
تلفیق دو یا چند توالی دنای رمزگذار حبه‌های مختلف در پروتئین‌های متفاوت برای تولید ژنی آمیژه‌ای که یک پروتئین نوترکیب را رمزگذاری می‌کند
domain expansion
افزایش تعداد حبه‌های متفاوت در یک پروتئین در طی فرایند تکامل
conserved domain, CD
حبه‌ای در پروتئین که برای عملکردی خاص ضرورت دارد و به همین دلیل در طی تکامل حفظ شده است
پوششی که زنان برای محافظت از بدن یا پوشاندن سر و صورت به کار می‌برند
cryptand
واحد مولکولی متشکل از مجموعه‌ای چندحلقه‌ای که یک حفرۀ مولکولی به وجود می‌آورد که می‌تواند واحد دیگری، یعنی کاتیون یا آنیون یا مولکول خنثی، را به‌عنوان مهمان در خود نگه دارد
حجره‌ای که از آن به جای آرامگاه استفاده میشود
محصول افزایشی تشکیل‌شده بین یک حجره و یک مهمان یعنی آنیون یا کاتیون یا گروه خنثی
net merchantable volume
حجم ساقۀ اصلی به‌جز کنده و تاج و بخش‌های پوسیده و آسیب‌دیده
gross merchantable volume
حجم ساقۀ اصلی به‌جز کنده و تاج، اما با احتساب بخش‌های پوسیده و آسیب‌دیده
demand volume
تعداد وسایل نقلیه‌ای که پیش‌بینی میشود از یک نقطه یا قطعه‌راه در واحد زمان عبور کنند
volume of distribution, V, V
حجم فرضی از مایعی که لازم است تمام مقدار دارو را در بدن به همان غلظتی که پس از رسیدن به تعادل در پلاسما وجود دارد برساند
piston displacement, displacement, cubic capacity, swept volume, stroke volume
حجم سیال جابه‌جا‌شده براثر حرکت پیستون که برابر است با حاصل‌ضرب مساحت مقطع سیلندر در طول جابه‌جایی پیستون
service volume
بیشترین تعداد وسایل نقلیه‌ای که می‌توانند با حفظ سطح کارایی و در طی زمانی معین از نقطه‌ای مشخص عبور کنند
link volume, link load
در طراحی، حجم کل اختصاص‌یافته به وسایل نقلیۀ بزرگراه‌ها یا مسافران گذری شاخه‌ای از شبکۀ راه
design volume, design hourly volume
حجم تردد قابل‌پیش‌بینی که در طراحی در نظر گرفته می‌شود
apparent volume
حجم ماده که شامل حجم تخلخل‌های بسته نیز می‌شود
extract-release volume, ERV
روشی برای تعیین بروز فساد اولیه در گوشت که در آن نسبت حجم مایع خارج‌شده از گوشت به کل حجم آن اندازه‌گیری می‌شود
bulk volume
حجم مادۀ جامد که شامل حجم تخلخل‌های باز و بسته نیز می‌شود
through put
تعداد وسایل نقلیه یا افرادی که با وسایل نقلیه در مدت‌زمان مشخص از یک یا چند نقطه می‌گذرند
combustion chamber volume
حجم فضای بین تاج پیستون و سرسیلندر که احتراق در آنجا صورت می‌گیرد و معمولاً بر حسب سانتی‌متر مکعب اندازه‌گیری می‌شود
Passenger volume, line volume
تعداد کل مسافرانی که در یک خط حمل‌ونقل عمومی در دورۀ زمانی خاصی جابه‌جا می‌شوند
control volume
ناحیه‌ای معین در فضا که افزاره‌ای با شارش جرمی مانند فشرده‌ساز را احاطه می‌کند