واژه‌نامه فرهنگستان زبان و ادب فارسی


واژه‌گزینی از کارهای کلیدی فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. شورای این فرهنگستان پس از بررسی،‌ گفت‌وگو، و رای‌زنی‌های بسیار، اصول و ضوابط واژه‌گزینی را بر پایه 60 سال پیشینه واژه‌گزینی در ایران، در نشست پنچاه و هشتم (1373/7/11) و یکصد و پانزدهم (1376/4/2) در نه اصل به تصویب رساند. بر این پایه، تاکنون 13 دفتر با نام «فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان» منتشر شده است. این واژه‌ها که تا پایان دفتر سیزدهم به نزدیک 45 هزار می‌رسند، با اجازه فرهنگستان زبان و ادب فارسی (نامه شماره 306 / 1120 تاریخ 1395/2/6) در اینجا ارائه شده‌اند. در این فرهنگ، تعریف واژه، مترادف، ارجاع،‌ صورت اختصاری واژه بیگانه،‌ و صورت اختصاصی واژه فارسی با قابلیت جست‌وجو در دسترس کاربران است.




a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z

شماره واژه‌ها با این حرف: 860
شمار همه واژه‌‌های واژه‌نامه: 60646
posture
نحوۀ قرارگیری بخشی از گیاه نسبت به یک سطح تخت
حوزه موضوعی: زیست‌شناسی- علوم گیاهی
state 2
وضعیت هر سامانه که ویژگی‌های مشخصی داشته باشد
حوزه موضوعی: فیزیک‏
نگاه کنید به: حالت ندایی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
vibrational state
نگاه کنید به: تراز ارتعاشی
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
نگاه کنید به: حالت فعال ارتباطات میدان‌نزدیک
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
ablative case
حالت دستوری اسم یا گروه اسمی که حرکت از منشأ یا مبدائی را نشان می‌دهد و در فارسی با حرف اضافۀ «از» مشخص می‌شود متـ . ازی ablative
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
genitive case
حالتی دستوری که ارتباط یک اسم یا گروه اسمی را با اسم یا گروه اسمی دیگر نشان می‌دهد و نشانۀ آن در فارسی کسرۀ اضافۀ میان آنهاست متـ .حالت وابستگی اضافه genitive
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
حالت نحوی آن دسته از گروه‌های اسمی که دارای حالت هستند، اما حالت آنها بازنمایی زبانی و عینی ندارد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
حالتی که در آن انرژی سامانه معین و مانا است
حوزه موضوعی: فیزیک‏
اختلالی که مشخصۀ آن هذیانِ بدگمانی است و شدت و پیچیدگی آن به اندازۀ اختلال هذیانی یا روان‌گسیختگی بدگمانی (paranoid schizophrenia) نیست
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
وضعیت بدن و حرکات آن که از آن می‌توان معنی و منظوری را استنباط کرد
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
حالت هر سامانۀ کوانتومی که در حالت پایه نباشد
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک، مهندسی بسپار‏
حالت دستوری اسم یا گروه اسمی که دریافت‌کننده را مشخص می‌کند و در زبان فارسی بعد از «برای» یا «به» قرار می‌گیرد متـ . برایی dative
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
steady state
حالت سامانه‏ای که وضعیت آن در طول زمان تغییر نکند
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک، مهندسی بسپار‏
root position, fundamental position
حالتی از آکورد که در آن بم‏ترین صدا پایه است
حوزه موضوعی: موسیقی
ground state
پایین‏ترین حالت انرژی هر سامانۀ کوانتومی متـ . تراز پایه ground level
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
حالتی که در آن اتم فلز واسطه دارای بیشترین تعداد الکترون‌های جفت‌نشدۀ ممکن است
حوزه موضوعی: شیمی
follow-up mode, follow-up
حالتی از سامانۀ سکان که در آن سامانه دستورهای دورافزار سکان را اجرا می‌کند و اگر سکان به وسط یا هر وضعیت دیگری برگردد، تیغۀ سکان فوراً از فرمان داده‌شده پیروی می‌کند و به وضعیت جدید می‌رسد اختـ . پیرو FU
حوزه موضوعی: حمل‏ونقل دریایی
burial position, funeral position, skeletal position
حالت و وضعیت قرار دادن جسد در درون گور
حوزه موضوعی: باستان‌شناسی
transpassive state
حالتی که در آن آهنگ جریان خوردگی فلز رویین با افزایش پتانسیل، بدون ایجاد خوردگی حفره‌ای، افزایش پیدا می‌کند
حوزه موضوعی: خوردگی
حالت یا فاز موادی که فاصلۀ متوسط اتم‌ها یا مولکول‌های سازندۀ آنها نسبت به هم ثابت است
حوزه موضوعی: شیمی، فیزیک‏
facial expression 2
علایم و نشانه‌هایی در چهره که حاکی از پاسخ هیجانی است
حوزه موضوعی: روان‏شناسی
locative case
حالت دستوری اسم یا گروه اسمی که مکان یا زمان یا وضعیت را نشان می‌دهد و در فارسی با حرف اضافۀ «در» یا «اندر» مشخص می‌شود متـ . دری locative
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
نگاه کنید به: حالت 2
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
inherent case
حالت نحوی ویژه‏ای که فعل به برخی گروه‌های اسمی ژ ـ ساخت می‏دهد
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
حالتی که فعل یا حرف اضافه یا سایر حالت‏بخش‌ها در روساخت به گروه‌های اسمی می‏دهند
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی
حالتی که در آن ماده در زیر دمای سیرشدگی در فشار معین به‌صورت بخار همگن وجود دارد
حوزه موضوعی: شیمی
user dialling state/ user dialing state
وضعیت سامانۀ مخابراتی، هنگامی که فرایند شماره‌گیری میان کاربر و پایانه در حال انجام است
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
حالتی که در آن فقط یک افزاره، گیرنده یا فرستنده، برای انتقال داده، میدان رادیویی پدید می‌آورد اختـ . ‌حالت اَرمیک‌غیرفعال NFC passive mode
حوزه موضوعی: مهندسی مخابرات
nominative case, nominative
حالت مشترک فاعلِ فعلِ لازم و متعدی متـ . فاعلی
حوزه موضوعی: زبان‏شناسی